Noszowy – kod 962107 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Noszowy przewozi i przenosi pacjentów na noszach, łóżkach i wózkach inwalidzkich między izbą przyjęć, szpitalnym oddziałem ratunkowym, oddziałami, blokiem operacyjnym i pracowniami diagnostycznymi. Pomaga personelowi medycznemu przy przekładaniu chorych, przewozi dokumentację, materiał do badań i sprzęt, a także przewozi zwłoki do prosektorium.
Noszowy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe lub zasadnicze zawodowe,
- dobra kondycja fizyczna i brak przeciwwskazań do dźwigania oraz przemieszczania pacjentów,
- znajomość zasad bezpiecznego przekładania i transportu chorych,
- znajomość zasad higieny szpitalnej i postępowania z materiałem zakaźnym,
- umiejętność obsługi łóżek szpitalnych, noszy i wózków transportowych oraz wind szpitalnych,
- kultura osobista, empatia i dyskrecja,
- odporność psychiczna na kontakt z cierpieniem i śmiercią.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- transporter pacjentów,
- pracownik transportu wewnątrzszpitalnego,
- noszowy szpitalny,
- noszowy SOR,
- pracownik zespołu transportu chorych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy, z oceną układu ruchu,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz badanie poziomu przeciwciał – według wskazań lekarza medycyny pracy,
- zalecane szczepienia przeciw grypie i tężcowi,
- badania w kierunku nosicielstwa lub chorób zakaźnych – gdy wymagają tego procedury szpitala.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z ergonomicznych technik przemieszczania pacjentów i użycia sprzętu pomocniczego,
- szkolenie z zapobiegania zakażeniom szpitalnym i postępowania po ekspozycji zawodowej,
- instruktaż postępowania z pacjentem pobudzonym lub agresywnym,
- szkolenie z ewakuacji pacjentów i ochrony przeciwpożarowej,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Noszowy pracuje w szpitalu – głównie na szpitalnym oddziale ratunkowym, w izbie przyjęć i na korytarzach łączących oddziały, przemieszczając się windami i łącznikami między budynkami, czasem także na zewnątrz w każdych warunkach pogodowych. Ma bezpośredni kontakt z chorymi, w tym z pacjentami zakaźnymi, nieprzytomnymi, pod wpływem alkoholu i pobudzonymi. Wielokrotnie w ciągu zmiany przekłada pacjentów z łóżek na stoły diagnostyczne i nosze, często w pośpiechu. Pracuje w systemie zmianowym, także w nocy, w święta i w weekendy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- nosze, wózki transportowe i łóżka szpitalne na kółkach;
- wózki inwalidzkie i krzesełka kardiologiczne;
- maty i deski ślizgowe, prześcieradła do przekładania i podnośniki pacjenta;
- windy szpitalne;
- pojemniki do transportu materiału biologicznego;
- środki dezynfekcyjne do rąk i powierzchni;
- rękawice, fartuchy jednorazowe i maski ochronne;
- wózek do przewozu zwłok.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przygniecenie lub uderzenie łóżkiem i wózkiem transportowym,
- przytrzaśnięcie przez drzwi windy i drzwi przeciwpożarowe,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce,
- potknięcie i upadek na pochylniach i łącznikach,
- zakłucie igłą pozostawioną w pościeli,
- promieniowanie jonizujące przy przebywaniu w pracowni RTG i TK podczas układania pacjenta,
- mikroklimat zimny przy transporcie między budynkami.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne – alkohole, związki chloru, czwartorzędowe sole amoniowe,
- lateks rękawic.
Czynniki biologiczne:
- wirusy przenoszone przez krew – HBV, HCV, HIV,
- drobnoustroje przenoszone drogą kropelkową – prątki gruźlicy, wirusy grypy i SARS-CoV-2,
- bakterie wielolekooporne – MRSA, Clostridioides difficile,
- świerzbowce i wszy u zaniedbanych pacjentów.
Czynniki psychofizyczne:
- podnoszenie i przemieszczanie pacjentów – duże obciążenie kręgosłupa,
- pchanie i ciągnięcie ciężkich łóżek na długich trasach,
- agresja słowna i fizyczna pacjentów, w tym pod wpływem alkoholu,
- kontakt z cierpieniem, śmiercią i transport zwłok,
- praca zmianowa i w porze nocnej,
- presja czasu przy transportach pilnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku noszowego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe nitrylowe – wirusy przenoszone przez krew, bakterie wielolekooporne, świerzbowce, środki dezynfekcyjne, lateks;
- fartuch ochronny jednorazowy – bakterie wielolekooporne, świerzbowce i wszy;
- maska chirurgiczna lub półmaska FFP2 przy pacjentach zakaźnych – prątki gruźlicy, wirusy grypy i SARS-CoV-2;
- obuwie robocze zakryte na podeszwie przeciwpoślizgowej – poślizgnięcie, przygniecenie stopy kołem łóżka;
- fartuch ołowiany przy konieczności przebywania w pracowni RTG – promieniowanie jonizujące;
- odzież ocieplana przy transporcie między budynkami – mikroklimat zimny.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- łóżka i wózki z napędem wspomagającym i sprawnymi hamulcami – przygniecenie, pchanie i ciągnięcie łóżek;
- maty ślizgowe, deski transferowe i podnośniki pacjenta – podnoszenie i przemieszczanie pacjentów;
- drzwi automatyczne, czujniki w windach i odboje na ścianach – przytrzaśnięcie, uderzenie łóżkiem;
- posadzki antypoślizgowe i poręcze na pochylniach – poślizgnięcie, potknięcie i upadek;
- zadaszone łączniki między budynkami – mikroklimat zimny;
- pojemniki na ostre odpady przy łóżkach – zakłucie igłą;
- dozowniki środków do dezynfekcji rąk – wirusy i bakterie, środki dezynfekcyjne;
- przycisk przywołania ochrony na SOR – agresja pacjentów.
Środki organizacyjne
- przekładanie pacjentów co najmniej we dwie osoby z użyciem sprzętu – podnoszenie i przemieszczanie pacjentów;
- informacja od personelu o zakaźności pacjenta przed transportem – wirusy, drobnoustroje kropelkowe, bakterie wielolekooporne, świerzbowce;
- procedura poekspozycyjna po zakłuciu – zakłucie igłą, wirusy przenoszone przez krew;
- opuszczanie pracowni RTG podczas ekspozycji – promieniowanie jonizujące;
- procedury postępowania z pacjentem agresywnym i współpraca z ochroną – agresja pacjentów;
- wsparcie psychologiczne i rozmowy w zespole po trudnych zdarzeniach – kontakt z cierpieniem i śmiercią;
- priorytetyzacja zleceń transportowych i odpowiednia obsada zmian – presja czasu, praca zmianowa;
- grafik z odpoczynkiem po dyżurach nocnych – praca w porze nocnej;
- bieżące oznakowanie mokrych posadzek – poślizgnięcie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla noszowego.
- czynniki fizyczne – brak czynników przekraczających normy, okresowo promieniowanie jonizujące (obecność w pracowni RTG przy układaniu pacjenta – jeżeli dotyczy);
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne (alkohole, związki chloru, czwartorzędowe sole amoniowe), lateks;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV, HIV, prątki gruźlicy, wirusy grypy i SARS-CoV-2, bakterie wielolekooporne (MRSA, Clostridioides difficile), świerzbowce;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ręczne przemieszczanie pacjentów (dźwiganie), pchanie i ciągnięcie łóżek, praca zmianowa i w porze nocnej, agresja pacjentów, obciążenie psychiczne związane z cierpieniem i śmiercią.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).