Obuwnik ortopedyczny – kod 753604 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Obuwnik ortopedyczny wykonuje na indywidualne zamówienie obuwie dla osób z wadami i deformacjami stóp, po amputacjach i z cukrzycą, a także przerabia obuwie seryjne i wykonuje wkładki ortopedyczne. Pobiera wymiary i odciski stóp, przygotowuje i szlifuje kopyta, wykrawa i zszywa cholewki, montuje spody i podeszwy, stosując kleje, pianki i tworzywa termoplastyczne.
Obuwnik ortopedyczny – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje w zawodzie obuwnika lub ukończony kurs obuwnictwa ortopedycznego, mile widziany tytuł czeladnika lub mistrza,
- znajomość anatomii stopy, typowych wad i schorzeń oraz zasad korekcji ortopedycznej,
- umiejętność odczytywania zleceń lekarskich i współpracy z lekarzem ortopedą oraz technikiem ortopedą,
- umiejętność obsługi maszyn szwalniczych, szlifierek, pras i urządzeń do formowania,
- sprawność manualna, cierpliwość i precyzja wykonania,
- umiejętność kulturalnego kontaktu z pacjentami, w tym osobami starszymi i z niepełnosprawnością.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- szewc ortopedyczny,
- wykonawca obuwia ortopedycznego,
- technik obuwia ortopedycznego,
- rzemieślnik obuwia ortopedycznego,
- monter obuwia ortopedycznego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie słuchu przy pracy z hałaśliwymi szlifierkami i frezarkami,
- ocena układu oddechowego i skóry przy pracy z klejami rozpuszczalnikowymi i pyłami,
- badanie wzroku przy precyzyjnych pracach ręcznych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej obsługi szlifierek, maszyn szwalniczych, pras i urządzeń grzewczych,
- instruktaż stosowania klejów i rozpuszczalników na podstawie kart charakterystyki,
- szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej przy pracy z łatwopalnymi klejami,
- szkolenia specjalistyczne z technik obuwnictwa ortopedycznego i nowych materiałów.
Środowisko pracy
Obuwnik ortopedyczny pracuje w warsztacie lub pracowni zaopatrzenia ortopedycznego, zwykle połączonej z punktem przyjęć pacjentów. Część czasu spędza przy stole warsztatowym, wykrawając i klejąc elementy, część przy maszynach – szlifierce do kopyt i spodów, maszynie szwalniczej, prasie i piecyku do formowania tworzyw. W pracowni unosi się pył ze szlifowania gumy, skóry, korka i pianek oraz opary klejów rozpuszczalnikowych. Pobierając wymiary i odciski, obuwnik ma bezpośredni kontakt ze stopami pacjentów, często ze zmianami skórnymi i owrzodzeniami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- szlifierki i frezarki do kopyt, spodów i wkładek z odciągiem pyłów;
- maszyny szwalnicze płaskie i słupkowe oraz ścienianiarka;
- prasy do przyklejania spodów i prasy próżniowe do formowania;
- piec lub suszarka do nagrzewania tworzyw termoplastycznych i pianek;
- noże szewskie, szydła, młotki, kleszcze i szczypce do naciągania;
- kleje rozpuszczalnikowe i poliuretanowe, zmywacze i aktywatory;
- skaner lub podoskop, przyrządy do pomiaru i pobierania odcisków stóp.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenie nożem szewskim, szydłem i ostrymi narzędziami,
- pochwycenie lub otarcie przez ruchome elementy szlifierki i frezarki,
- przekłucie palców igłą maszyny szwalniczej,
- zgniecenie dłoni w prasie,
- oparzenie przez nagrzane tworzywa i gorące powierzchnie pieca,
- hałas szlifierek i frezarek,
- wymuszona pozycja siedząca i pochylona przy pracach ręcznych,
- obciążenie wzroku przy precyzyjnym szyciu i dopasowywaniu.
Czynniki chemiczne:
- opary rozpuszczalników z klejów, m.in. acetonu, octanu etylu i heksanu,
- izocyjaniany z klejów i pianek poliuretanowych,
- pył skórzany, gumowy, korkowy i z tworzyw sztucznych ze szlifowania.
Czynniki biologiczne:
- bakterie i grzyby ze skóry stóp pacjentów, w tym grzybica stóp i zakażone owrzodzenia.
Czynniki psychofizyczne:
- duża precyzja i odpowiedzialność za dopasowanie obuwia do chorej stopy,
- kontakt z pacjentami z niepełnosprawnością i bólem, czasem roszczeniowymi,
- presja terminów realizacji zleceń refundowanych,
- monotonne ruchy dłoni i nadgarstków,
- obciążenie statyczne kręgosłupa.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku obuwnika ortopedycznego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie przy pracy nożem – skaleczenie nożem szewskim i szydłem;
- rękawice nitrylowe przy klejeniu i przy kontakcie ze stopami pacjentów – opary rozpuszczalników i izocyjaniany, bakterie i grzyby;
- okulary ochronne przy szlifowaniu i frezowaniu – pył ze szlifowania, pochwycenie lub otarcie;
- ochronniki słuchu – hałas szlifierek i frezarek;
- półmaska z filtrem przeciwpyłowym, a przy pracy z dużą ilością klejów – z pochłaniaczem par organicznych – pył ze szlifowania, opary rozpuszczalników, izocyjaniany;
- rękawice termoizolacyjne przy wyjmowaniu tworzyw z pieca – oparzenie przez nagrzane tworzywa;
- przylegający fartuch bez luźnych elementów – pochwycenie przez ruchome elementy maszyn.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- odciągi miejscowe przy szlifierkach i stanowiskach klejenia oraz wentylacja ogólna pracowni – pył ze szlifowania, opary rozpuszczalników, izocyjaniany;
- osłony tarcz i wałków szlifierek, osłony igły i stopki dociskowej maszyn szwalniczych – pochwycenie lub otarcie, przekłucie igłą;
- oburęczne sterowanie i osłony pras, wyłączniki awaryjne – zgniecenie dłoni w prasie;
- piec z termostatem i izolacją, wyznaczone miejsce odkładania gorących elementów – oparzenie przez nagrzane tworzywa;
- obudowy i wibroizolacja maszyn, wydzielenie strefy szlifowania – hałas szlifierek i frezarek;
- ergonomiczne krzesła, stoły i oświetlenie miejscowe stanowisk – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku, obciążenie statyczne kręgosłupa;
- przechowywanie klejów w szafie wentylowanej i zamkniętych pojemnikach – opary rozpuszczalników.
Środki organizacyjne
- instrukcje stanowiskowe dla maszyn i zakaz usuwania osłon – pochwycenie lub otarcie, zgniecenie dłoni, przekłucie igłą;
- procedura higieny przy przyjęciu pacjenta i dezynfekcja przyrządów pomiarowych – bakterie i grzyby ze skóry stóp;
- przerwy i zmiana rodzaju czynności w ciągu dnia – monotonne ruchy dłoni, obciążenie statyczne, wymuszona pozycja;
- karty charakterystyki klejów dostępne na stanowisku i ograniczenie ilości klejów przy stanowisku – opary rozpuszczalników, izocyjaniany;
- realne terminy wykonania i przymiarki w umówionych godzinach – presja terminów, duża precyzja i odpowiedzialność;
- szkolenia z komunikacji z pacjentem i jasne zasady reklamacji – kontakt z pacjentami z niepełnosprawnością;
- bezpieczne przechowywanie noży i szydeł w futerałach – skaleczenie nożem szewskim i szydłem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla obuwnika ortopedycznego.
- czynniki fizyczne – hałas, wymuszona pozycja ciała, praca w pozycji siedzącej pochylonej, obciążenie narządu wzroku, praca przy gorących powierzchniach;
- czynniki chemiczne – rozpuszczalniki organiczne (aceton, octan etylu, heksan), izocyjaniany, pył skórzany i gumowy;
- czynniki biologiczne – grzyby i bakterie ze skóry stóp pacjentów;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami (szlifierki, frezarki, prasy, maszyny szwalnicze), praca z ostrymi narzędziami, praca z łatwopalnymi klejami, monotypowe ruchy kończyn górnych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).