Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych

Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych – kod 232002 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych uczy w liceum plastycznym, szkole muzycznej, technikum fotograficznym lub szkole rzemiosła artystycznego. Prowadzi zajęcia warsztatowe z rysunku, malarstwa, rzeźby, ceramiki, tkactwa artystycznego, lutnictwa lub fotografii, przygotowuje uczniów do egzaminów zawodowych i wystaw oraz odpowiada za stan pracowni, narzędzi i materiałów.

Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych – wymagania w stosunku do pracownika

dyplom w zakresie sztuki lub rzemiosła artystycznego oraz przygotowanie pedagogiczne,
biegłość warsztatowa w nauczanej specjalności i umiejętność pokazu czynności na stanowisku,
znajomość zasad bhp w pracowni szkolnej i umiejętność prowadzenia instruktażu dla młodzieży,
znajomość kart charakterystyki farb, rozpuszczalników, klejów i szkliw używanych przez uczniów,
umiejętność obsługi maszyn pracowni: pił, szlifierek, pras graficznych i pieca ceramicznego,
umiejętność nadzoru nad grupą młodzieży pracującą jednocześnie z narzędziami.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

nauczyciel pracowni plastycznej w szkole artystycznej,
nauczyciel zawodu w liceum plastycznym,
nauczyciel przedmiotów artystycznych w technikum,
instruktor pracowni rzemiosła artystycznego w szkole,
nauczyciel rysunku i malarstwa w szkole plastycznej.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie z oceną narządu wzroku, słuchu i narządu głosu,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania w związku z narażeniem na pyły drewna, pył krzemionkowy i rozpuszczalniki organiczne,
badanie audiometryczne przy pracy w pracowni z maszynami i w pracowni instrumentalnej,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy montażu wystaw szkolnych, jeżeli taka praca występuje.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy w pracowni,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż bezpiecznej obsługi każdej maszyny pracowni oraz zasady nadzoru nad uczniem przy maszynie,
szkolenie z postępowania z substancjami chemicznymi i gospodarki odpadami w pracowni szkolnej,
szkolenie przeciwpożarowe i ewakuacji z uwagi na materiały łatwopalne w pracowni,
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy skaleczeniach i oparzeniach.

Środowisko pracy

Pracownia szkolna to sala, w której kilkanaście osób jednocześnie pracuje narzędziami i materiałami. W pracowni malarskiej i graficznej używa się farb, werniksów, rozcieńczalników i kwasów do trawienia, w pracowni rzeźby i ceramiki powstaje pył gipsowy i szamotowy, a wypał odbywa się w piecu o temperaturze powyżej 1000 stopni Celsjusza. W pracowni stolarsko-modelarskiej i lutniczej pracują piły, szlifierki i wiertarki, powstaje pył drewna, a uczniowie używają klejów i lakierów. Nauczyciel prowadzi pokaz, potem chodzi między stanowiskami, koryguje chwyt narzędzia i w razie potrzeby przerywa pracę. Po zajęciach zabezpiecza narzędzia, odpady i substancje chemiczne. Część czasu zajmuje praca przy komputerze: programy nauczania, oceny, dokumentacja egzaminu zawodowego. Na stanowisku wykorzystuje się:

farby, pigmenty, werniksy, rozcieńczalniki i środki do czyszczenia narzędzi;
prasa graficzna, wanny do trawienia oraz kwasy i chlorek żelaza;
piła taśmowa, wyrzynarka, szlifierka, wiertarka i strugarka w pracowni modelarskiej;
dłuta, noże introligatorskie, skalpele, cyrkle i narzędzia do rzeźby;
koło garncarskie, piec ceramiczny i szkliwa zawierające związki metali;
instrumenty, strojniki i narzędzia lutnicze oraz lakiery i kleje;
środki ochrony indywidualnej dla uczniów i apteczka pracowni;
komputer, rzutnik i dokumentacja szkolna.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pył drewna, w tym drewna twardego, przy obróbce w pracowni modelarskiej i lutniczej,
pył gipsowy, szamotowy i kamienny z krzemionką krystaliczną przy rzeźbie i ceramice,
hałas od pił, szlifierek, odciągów i instrumentów oraz gwar grupy w pracowni,
drgania mechaniczne o działaniu miejscowym od szlifierki i wyrzynarki przy pokazie czynności,
skaleczenie i zranienie dłutem, skalpelem, piłą i tarczą szlifierki, także przy odbieraniu narzędzia uczniowi,
oparzenie przy piecu ceramicznym, lutownicy, kleju termicznym i podgrzewanym wosku,
porażenie prądem przy zasilaniu maszyn i przedłużaczy w pracowni,
obciążenie narządu głosu przy prowadzeniu zajęć w hałaśliwej pracowni,
dźwiganie worków gipsu, bloków gliny, płyt i prac uczniowskich przy przygotowaniu wystaw,
wymuszona pozycja ciała przy korektach prac, długie stanie i praca w pochyleniu,
praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji szkolnej i projektowaniu.

Czynniki chemiczne:

terpentyna, benzyna lakowa, aceton i alkohol izopropylowy z farb, werniksów i środków czyszczących,
kwas azotowy i chlorek żelaza do trawienia płyt graficznych oraz powstające tlenki azotu,
kleje rozpuszczalnikowe, lakiery nitrocelulozowe i spirytusowe oraz żywice epoksydowe,
szkliwa i pigmenty ceramiczne zawierające związki ołowiu, kadmu, kobaltu i chromu.

Czynniki psychofizyczne:

odpowiedzialność za bezpieczeństwo kilkunastu uczniów pracujących jednocześnie narzędziami i maszynami,
obciążenie psychiczne prowadzeniem zajęć warsztatowych, korektami i oceną prac,
zachowania trudne i agresja słowna uczniów, konflikty w grupie w czasie zajęć,
presja wyników egzaminu zawodowego, przeglądów i wystaw szkolnych,
napięcia w kontaktach z rodzicami przy ocenie uzdolnień i postępów ucznia.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela przedmiotów zawodowych artystycznych.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska filtrująca przy szlifowaniu drewna, gipsu i kamienia oraz przy sprzątaniu pracowni – pyl drewna, pyl mineralny;
półmaska z pochłaniaczem par organicznych przy lakierowaniu, klejeniu i czyszczeniu narzędzi – rozpuszczalniki, kleje i lakiery;
gogle ochronne i rękawice odporne na chemikalia przy trawieniu i mieszaniu szkliw – kwasy do trawienia, szkliwa;
rękawice chroniące przed przecięciem i rękawice termiczne przy piecu i lutownicy – uraz narzedziem, oparzenie;
ochronniki słuchu przy obsłudze maszyn i rękawice antywibracyjne przy szlifierce – halas, drgania miejscowe;
fartuch roboczy i obuwie zabudowane w pracowni – uraz narzedziem, pyl mineralny.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

odciągi miejscowe przy maszynach do drewna i przy stanowisku szlifowania oraz wentylacja mechaniczna pracowni – pyl drewna, pyl mineralny, rozpuszczalniki, kleje i lakiery;
stół z wyciągiem w pracowni graficznej, wanny do trawienia z pokrywami i szafa wentylowana na chemikalia – kwasy do trawienia, rozpuszczalniki;
osłony tarcz i pasów, wyłączniki awaryjne, blokady dostępu do maszyn poza zajęciami i zamykane szafki na ostre narzędzia – uraz narzedziem, odpowiedzialnosc za uczniow;
piec ceramiczny w wydzielonym pomieszczeniu z wentylacją i osłoną termiczną oraz uchwyty do wyjmowania wyrobów – oparzenie, szkliwa;
wyłączniki różnicowoprądowe, przeglądy instalacji i gniazd oraz prowadnice na przewody – prad elektryczny;
obróbka gipsu i kamienia na mokro, odkurzacz przemysłowy z filtrem i zakaz zamiatania na sucho – pyl mineralny;
wózki transportowe, regały na prace uczniowskie i regulowane blaty stanowisk – dzwiganie, pozycja wymuszona;
panele akustyczne i rozmieszczenie maszyn poza strefą pokazu oraz ergonomiczne stanowisko komputerowe – halas, obciazenie glosu, monitor.

Środki organizacyjne

instruktaż stanowiskowy ucznia przed pierwszym użyciem maszyny lub substancji oraz pisemny regulamin pracowni – odpowiedzialnosc za uczniow, uraz narzedziem, prad elektryczny;
limit liczby uczniów przy maszynach pracujących jednocześnie i stały nadzór nauczyciela na stanowiskach – odpowiedzialnosc za uczniow, obciazenie dydaktyczne;
karty charakterystyki w pracowni, wydawanie chemikaliów przez nauczyciela i zakaz spożywania posiłków – rozpuszczalniki, kwasy do trawienia, kleje i lakiery, szkliwa;
pomiary stężeń pyłu drewna, pyłu krzemionkowego i rozpuszczalników oraz rejestr prac w narażeniu – pyl drewna, pyl mineralny, rozpuszczalniki;
przenoszenie ciężkich materiałów przez dwie osoby i dostawy worków gipsu na wózku – dzwiganie;
plan zajęć z przerwami głosowymi, dostęp do wody oraz pokaz czynności przy wyłączonych maszynach – obciazenie glosu, halas;
procedura reagowania na zachowania trudne i wsparcie wychowawcy oraz pedagoga szkolnego – zachowania trudne, kontakt z rodzicami;
przejrzyste kryteria oceny prac, przeglądy komisyjne i harmonogram przygotowania do egzaminu – presja egzaminu, obciazenie dydaktyczne;
przerwy w pracy przy monitorze i rozdzielenie dokumentacji od zajęć warsztatowych – monitor, pozycja wymuszona.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela przedmiotów zawodowych artystycznych.

czynniki fizyczne – pył drewna, w tym drewna twardego, pył krzemionki krystalicznej, hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, obciążenie narządu głosu, praca przy monitorze ekranowym, praca na wysokości powyżej 3 m przy montażu wystaw;
czynniki chemiczne – terpentyna, benzyna lakowa, aceton, kwas azotowy i chlorek żelaza, tlenki azotu, lakiery nitrocelulozowe i żywice epoksydowe, związki ołowiu, kadmu, kobaltu i chromu w szkliwach;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa i nadzór nad pracą maszyn do obróbki drewna i kamienia, kontakt z gorącymi powierzchniami pieca i lutownicy, ryzyko skaleczenia narzędziami, dźwiganie materiałów, odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczniów.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy

Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych