Filolog polski – kod 264303 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Filolog polski bada język i literaturę polską – prowadzi analizy tekstów, badania językoznawcze, opracowuje wydania i słowniki, redaguje publikacje oraz prowadzi zajęcia i warsztaty pisania. Pracuje na uczelniach, w instytutach, wydawnictwach i redakcjach, łącząc wielogodzinną pracę przy komputerze z dydaktyką i kwerendami bibliotecznymi.
Filolog polski – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe – filologia polska, zwykle ze stopniem naukowym,
- umiejętność analizy tekstu literackiego i prowadzenia badań językoznawczych,
- znajomość zasad edytorstwa, normy językowej i prawa autorskiego,
- umiejętność pracy z korpusami języka polskiego i oprogramowaniem do analizy tekstu,
- umiejętność prowadzenia zajęć, seminariów i warsztatów dla grup,
- brak przeciwwskazań do pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie oraz do pracy głosem.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- polonista akademicki,
- językoznawca polonistyczny,
- badacz literatury polskiej,
- redaktor językowy publikacji naukowych,
- wykładowca literatury i języka polskiego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena narządu wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie oraz przy czytaniu korekt,
- ocena narządu głosu u osób prowadzących wykłady, seminaria i warsztaty.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż organizacji stanowiska pracy przy monitorze ekranowym i przy pracy zdalnej,
- szkolenie z higieny i profilaktyki narządu głosu,
- instruktaż pracy w magazynie bibliotecznym, w tym obsługi drabin i regałów przesuwnych,
- szkolenie z pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej budynków uczelni.
Środowisko pracy
Filolog polski pracuje w gabinecie, czytelni i w domu, spędzając większość dnia przy monitorze – nad tekstem, korpusem językowym i korektami, w statycznej pozycji siedzącej i przy dużym obciążeniu wzroku. Zajęcia, seminaria i warsztaty prowadzi w salach o dużym pogłosie, dla grup liczących od kilkunastu do kilkudziesięciu osób, stale pracując głosem. Kwerendy wymagają pobytu w magazynach i czytelniach zbiorów specjalnych, gdzie panuje chłód, wilgoć i zapylenie, a woluminy pobiera się z wysokich regałów przesuwnych. Egzaminy, konsultacje i terminy wydawnicze powodują okresowe spiętrzenia pracy oraz pracę wieczorami i w dni wolne. Konferencje oznaczają podróże i noclegi poza domem. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stanowisko komputerowe z korpusami języka polskiego i oprogramowaniem do analizy tekstu;
- słowniki, wydania krytyczne, czasopisma i zbiory biblioteczne;
- skaner, czytnik mikrofilmów i repozytoria cyfrowe;
- rzutnik, tablica, nagłośnienie i mikrofon w salach dydaktycznych;
- drabiny, regały przesuwne i wózki w magazynie bibliotecznym;
- sprzęt do zajęć i konferencji zdalnych – kamera, mikrofon i słuchawki;
- drukarka i materiały do korekt oraz prac egzaminacyjnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- długotrwała, statyczna praca w pozycji siedzącej przy tekście i korektach,
- obciążenie wzroku czytaniem korekt, drobnego druku, mikrofilmów i pracą przy monitorze,
- przeciążenie nadgarstka i przedramienia przy intensywnym pisaniu na klawiaturze,
- hałas i pogłos w salach dydaktycznych oraz na korytarzach uczelni,
- długotrwałe stanie podczas wykładów i warsztatów,
- pyły papieru i kurz w czytelniach, magazynach bibliotecznych i przy pracach egzaminacyjnych,
- upadek z drabiny bibliotecznej i przygniecenie regałem przesuwnym,
- dźwiganie książek, teczek z pracami egzaminacyjnymi i materiałów dydaktycznych,
- chłód i podwyższona wilgotność magazynów zbiorów bibliotecznych.
Czynniki chemiczne:
- pyły tonera i ozon z drukarek oraz kopiarek przy przygotowaniu materiałów i korekt,
- środki czystości i dezynfekcji stosowane w salach dydaktycznych i gabinetach.
Czynniki biologiczne:
- grzyby pleśniowe i ich zarodniki na papierze, oprawach i w zawilgoconych magazynach,
- czynniki przenoszone drogą kropelkową od studentów w pełnych salach i na konsultacjach.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie narządu głosu przy wykładach, seminariach i warsztatach dla dużych grup,
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- monotonia i wysoka koncentracja przy korekcie, kolacjonowaniu i ocenie prac,
- presja publikacyjna, ocena dorobku i spiętrzenie pracy w sesjach egzaminacyjnych,
- praca wieczorami i w dni wolne nad tekstami oraz stała dostępność dla studentów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku filologa polskiego.
Środki ochrony indywidualnej
- mikrofon z nagłośnieniem przy zajęciach dla dużych grup – obciążenie narządu głosu, hałas i pogłos w salach;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, zgodnie z orzeczeniem lekarza – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- podkładka pod nadgarstek i mysz pionowa – przeciążenie nadgarstka;
- rękawice bawełniane i półmaska filtrująca FFP2 przy pracy ze zbiorami skażonymi pleśnią – pyły i kurz zbiorów, grzyby pleśniowe zbiorów;
- odzież ciepła do pracy w magazynach o niskiej temperaturze – chłód i wilgoć magazynów;
- obuwie wygodne i stabilne do prowadzenia zajęć oraz pracy w magazynie – długotrwałe stanie, upadek z drabiny;
- maska ochronna i środki do dezynfekcji rąk w okresie wzmożonych zachorowań – zakażenia od studentów, środki czystości.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko pracy z regulowanym fotelem, biurkiem, podnóżkiem i monitorem na wysokości wzroku – praca w pozycji siedzącej, praca przy monitorze, przeciążenie nadgarstka;
- oświetlenie miejscowe o regulowanym natężeniu, żaluzje i matowe powierzchnie – obciążenie wzroku;
- nagłośnienie sal, materiały dźwiękochłonne i ograniczenie liczebności grup – hałas i pogłos w salach, obciążenie narządu głosu;
- wentylacja z filtracją i kontrola wilgotności w czytelniach oraz magazynach zbiorów – pyły i kurz zbiorów, grzyby pleśniowe zbiorów, chłód i wilgoć magazynów;
- drabiny z poręczą, podesty i blokady regałów przesuwnych – upadek z drabiny;
- wózki biblioteczne i torby na kółkach do przewozu książek oraz prac – dźwiganie książek i prac;
- krzesło i pulpit dla prowadzącego umożliwiające zmianę pozycji – długotrwałe stanie;
- wentylacja sal i wydzielone pomieszczenie na urządzenia drukujące – toner i ozon, zakażenia od studentów.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze co godzinę, zmiana pozycji i rotacja zadań – praca przy monitorze, obciążenie wzroku, praca w pozycji siedzącej, monotonia i koncentracja;
- rotacja zadań przy intensywnym pisaniu i korzystanie ze skrótów klawiaturowych – przeciążenie nadgarstka;
- rozkład zajęć z przerwami głosowymi, nagłośnieniem i dostępem do wody – obciążenie narządu głosu, długotrwałe stanie;
- udostępnianie zbiorów skażonych pleśnią wyłącznie po dezynfekcji i w wyznaczonym miejscu – grzyby pleśniowe zbiorów, pyły i kurz zbiorów;
- ograniczenie czasu jednorazowego pobytu w magazynie i przerwy na ogrzanie – chłód i wilgoć magazynów;
- równomierny podział obciążenia dydaktycznego i realny harmonogram publikacji oraz sesji – presja publikacyjna i dydaktyczna;
- ustalone godziny konsultacji i ograniczenie kontaktu służbowego po pracy – zacieranie granic pracy;
- szkolenie z ręcznych prac transportowych i korzystanie z wózków bibliotecznych – dźwiganie książek i prac;
- wietrzenie sal między zajęciami i zasady higieny w okresie wzmożonych zachorowań – zakażenia od studentów, środki czystości.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla filologa polskiego.
- czynniki fizyczne – pyły papieru i kurz zbiorów bibliotecznych, hałas i pogłos w salach dydaktycznych, obniżona temperatura i podwyższona wilgotność magazynów, obciążenie wzroku czytaniem korekt, drobnego druku i mikrofilmów;
- czynniki chemiczne – pyły tonera i ozon, środki czystości oraz dezynfekcji;
- czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe i ich zarodniki w zbiorach bibliotecznych, czynniki przenoszone drogą kropelkową od studentów;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie narządu głosu, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, długotrwała statyczna praca w pozycji siedzącej, przeciążenie kończyny górnej pracą z klawiaturą, długotrwałe stanie podczas zajęć, ręczne prace transportowe, praca na drabinie, praca w porze wieczornej i w dni wolne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).