Monter rozdzielnic elektrycznych

Monter rozdzielnic elektrycznych – kod 821201 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Monter aparatury rozdzielczej i kontrolnej energii elektrycznej”. Monter rozdzielnic elektrycznych prefabrykuje w zakładzie rozdzielnice i szafy niskiego i średniego napięcia – główne rozdzielnice budynków, szafy sterownicze, pola rozdzielcze SN i stacje transformatorowe. Montuje obudowy i szyny zbiorcze z miedzi lub aluminium, wyłączniki, rozłączniki, zabezpieczenia i aparaturę pomiarową, wykonuje okablowanie wewnętrzne według schematów, a następnie przeprowadza oględziny, pomiary i próby wytrzymałości elektrycznej.

Monter rozdzielnic elektrycznych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie elektryczne (elektryk, technik elektryk, monter-elektronik),
świadectwo kwalifikacyjne SEP grupy 1 w zakresie eksploatacji (E), a przy pomiarach – z zakresem kontrolno-pomiarowym,
umiejętność czytania schematów elektrycznych, list połączeń i dokumentacji wykonawczej,
umiejętność obróbki szyn miedzianych, zaciskania końcówek i oznaczania przewodów,
certyfikat dla personelu w zakresie odzyskiwania SF6 z rozdzielnic (UDT) – przy pracy z rozdzielnicami SN izolowanymi gazem SF6,
znajomość norm PN-EN 61439 i PN-EN 62271 w zakresie wykonywanych prac.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

monter szaf sterowniczych,
elektromonter rozdzielnic,
prefabrykant rozdzielnic,
monter aparatury rozdzielczej,
monter szaf elektrycznych.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badanie narządu wzroku, w tym rozróżniania barw, przy pracy z oznaczeniami przewodów,
badanie audiometryczne przy obróbce szyn i blach,
ocena przeciwwskazań do prac przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż stanowiskowy obsługi giętarek, wykrawarek i dziurkarek do szyn,
instruktaż bezpiecznego wykonywania prób napięciowych w wydzielonym polu prób,
szkolenie z zasad pracy z gazem SF6 i odzyskiwania SF6 – jeżeli dotyczy,
świadectwo kwalifikacyjne SEP (E) – odnawiane co 5 lat,
zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi suwnic i wózków jezdniowych – jeżeli dotyczy,
szkolenie z pierwszej pomocy przy porażeniu prądem.

Środowisko pracy

Monter pracuje w hali prefabrykacji, przy stołach montażowych i stojących obudowach szaf, a na końcu procesu w wydzielonym polu prób. Obróbka szyn zbiorczych na giętarkach, wykrawarkach i dziurkarkach hydraulicznych powoduje hałas i ryzyko zgniecenia palców, a krawędzie blach obudów – skaleczenia. Okablowanie wymaga długotrwałej, precyzyjnej pracy w pochyleniu lub w przysiadzie wewnątrz szafy. Podczas prób wytrzymałości elektrycznej stosuje się napięcia probiercze od 2,5 kV dla rozdzielnic nn do kilkudziesięciu kV dla pól SN, a przy rozdzielnicach izolowanych gazem pracuje się z SF6. Na stanowisku wykorzystuje się:

obudowy rozdzielnic i szaf, szyny zbiorcze miedziane i aluminiowe;
giętarki, wykrawarki i dziurkarki hydrauliczne do szyn;
wkrętarki, klucze dynamometryczne i zaciskarki końcówek;
aparatura łączeniowa i zabezpieczeniowa, sterowniki i przekładniki;
mierniki rezystancji izolacji, ciągłości i testery napięcia probierczego;
urządzenia do napełniania i odzyskiwania SF6 – przy rozdzielnicach gazowych;
suwnice, wózki i podnośniki do transportu szaf.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

porażenie prądem elektrycznym podczas prób napięciowych i uruchamiania,
łuk elektryczny i poparzenie przy błędnym podaniu napięcia,
zgniecenie i obcięcie palców w giętarkach, wykrawarkach i dziurkarkach szyn,
skaleczenie krawędziami blach, szyn i przewodów,
przygniecenie przez przewracającą się szafę lub pole rozdzielcze podczas transportu,
hałas przy obróbce szyn i blach,
uderzenie o elementy wewnątrz szafy,
potknięcie o przewody i odpady na stanowisku.

Czynniki chemiczne:

heksafluorek siarki SF6 i produkty jego rozkładu (fluorki siarki, fluorowodór) w zużytych przedziałach,
dymy przy lutowaniu i cynowaniu szyn (topniki, ołów w stopach lutowniczych),
smary kontaktowe i środki czyszczące na bazie izopropanolu.

Czynniki psychofizyczne:

wymuszona pozycja ciała podczas okablowania w szafie,
obciążenie wzroku przy precyzyjnym okablowaniu i oznakowaniu,
monotonia przy powtarzalnym okablowaniu,
odpowiedzialność za poprawność połączeń i bezpieczeństwo użytkowników rozdzielnicy,
presja terminów realizacji zamówień.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera rozdzielnic elektrycznych.

Środki ochrony indywidualnej

rękawice elektroizolacyjne, narzędzia izolowane i mata izolacyjna – porażenie prądem;
odzież ochronna przed łukiem elektrycznym i osłona twarzy – łuk elektryczny, poparzenie;
rękawice odporne na przecięcie – skaleczenie, zgniecenie;
okulary ochronne – odpryski przy obróbce szyn, dymy przy cynowaniu;
obuwie ochronne z podnoskiem, dielektryczne – przygniecenie, porażenie;
ochronniki słuchu – hałas;
czapka przeciwuderzeniowa – uderzenie o elementy szafy;
półmaska z filtrem do gazów kwaśnych (typ E) przy otwieraniu przedziałów SF6 – produkty rozkładu SF6.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wydzielone pole prób z ogrodzeniem, blokadą drzwi, sygnalizacją świetlną i wyłącznikiem awaryjnym – porażenie prądem, łuk elektryczny;
osłony i sterowanie oburęczne giętarek, wykrawarek i dziurkarek – zgniecenie, obcięcie palców;
uziemiacze i urządzenia rozładowujące po próbach – porażenie ładunkiem resztkowym;
urządzenia do odzysku SF6 i wentylacja przy podłodze – SF6, produkty rozkładu;
odciągi przy stanowiskach cynowania – dymy lutownicze;
stojaki transportowe, uchwyty i zawiesia do szaf – przygniecenie;
stoły montażowe o regulowanej wysokości i dobre oświetlenie miejscowe – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku.

Środki organizacyjne

instrukcja wykonywania prób napięciowych i polecenia na pracę, dopuszczenie tylko osób z uprawnieniami SEP – porażenie prądem, łuk elektryczny;
procedura LOTO i sprawdzenie braku napięcia przed pracą przy uruchamianej szafie – porażenie prądem;
instrukcja postępowania z SF6 i ewidencja gazu zgodnie z przepisami o F-gazach – SF6;
zasady transportu szaf i zabezpieczania przed przewróceniem – przygniecenie;
porządek na stanowisku i bieżące usuwanie odpadów – potknięcie, skaleczenie;
kontrola jakości z listą sprawdzeń i drugą weryfikacją połączeń – odpowiedzialność, presja terminów;
przerwy i rotacja zadań między okablowaniem a obróbką szyn – monotonia, wymuszona pozycja;
pomiary hałasu i dobór ochronników – hałas.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera rozdzielnic elektrycznych.

czynniki fizyczne – hałas;
czynniki chemiczne – heksafluorek siarki SF6 i produkty jego rozkładu (jeżeli dotyczy), dymy lutownicze, izopropanol;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem (próby napięciowe), obsługa maszyn do obróbki szyn, obsługa urządzeń transportu bliskiego (jeżeli dotyczy), wymuszona pozycja ciała, obciążenie narządu wzroku.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy