Technik gospodarki odpadami

Technik gospodarki odpadami – kod 325515 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik gospodarki odpadami organizuje i nadzoruje zbieranie, transport, sortowanie, przetwarzanie i składowanie odpadów komunalnych oraz przemysłowych. Kontroluje przyjęcia odpadów na instalację, pobiera próbki, prowadzi ewidencję w BDO, monitoruje pracę sortowni, kompostowni lub składowiska i pilnuje zgodności działań z pozwoleniami oraz przepisami ochrony środowiska.

Technik gospodarki odpadami – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie w zawodzie technik gospodarki odpadami, technik ochrony środowiska lub pokrewnym,
znajomość ustawy o odpadach, katalogu odpadów i zasad ewidencji w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO),
znajomość technologii sortowania, kompostowania, fermentacji i składowania odpadów oraz zasad monitoringu składowisk,
umiejętność pobierania próbek odpadów, odcieków i gazu składowiskowego według procedur,
znajomość zasad postępowania z odpadami niebezpiecznymi i oznakowania substancji chemicznych,
obsługa komputera, programów do ewidencji i wagi samochodowej,
brak przeciwwskazań do pracy w kontakcie z czynnikami biologicznymi i pyłem.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

technik ochrony środowiska ds. odpadów,
specjalista ds. ewidencji odpadów,
kierownik zmiany sortowni,
technolog instalacji przetwarzania odpadów,
koordynator ds. gospodarki odpadami.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badanie układu oddechowego, w tym spirometria – przy pracy w sortowni, kompostowni i na składowisku,
ocena skóry pod kątem alergii i zmian zapalnych – kontakt z odpadami i środkami dezynfekcyjnymi,
okulistyczne badanie wzroku – przy pracy przy monitorze ekranowym,
szczepienie przeciw tężcowi oraz – według oceny lekarza medycyny pracy – przeciw WZW typu A i B.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat na stanowisku inżynieryjno-technicznym, a przy pracy na stanowisku robotniczym – nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie z obsługi systemu BDO i zasad prowadzenia ewidencji odpadów,
szkolenie z postępowania z odpadami niebezpiecznymi i reagowania na wycieki,
instruktaż ochrony przeciwpożarowej z uwzględnieniem pożarów odpadów i zagrożenia wybuchem gazu składowiskowego,
szkolenie z pierwszej pomocy przedmedycznej.

Środowisko pracy

Technik pracuje na przemian w biurze instalacji i w terenie – w hali sortowni, na placach magazynowych, przy wadze, w kompostowni lub na kwaterze składowiska. W strefach technologicznych pracują ładowarki, kompaktory, wózki widłowe i przenośniki, unosi się pył i bioaerozol, a w pobliżu odcieków i masy odpadowej występują odory oraz gazy fermentacyjne. Część czynności wymaga obchodu terenu w każdej pogodzie, wejścia na pomosty kabin sortowniczych i pobierania próbek z pryzm. Dokumentację prowadzi przy komputerze, często przez kilka godzin dziennie. Na stanowisku wykorzystuje się:

komputer z oprogramowaniem do ewidencji i obsługi wagi samochodowej;
waga samochodowa i system kamer na wjeździe;
przyrządy do pobierania próbek odpadów, odcieków i wód podziemnych;
przenośny detektor gazów do pomiaru metanu, siarkowodoru i dwutlenku węgla;
linie sortownicze z przenośnikami, sitami bębnowymi i separatorami;
ładowarki, kompaktory i wózki widłowe pracujące na terenie instalacji;
pojemniki i kontenery na odpady niebezpieczne.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

potrącenie lub przygniecenie przez ładowarkę, kompaktor, wózek widłowy lub śmieciarkę,
pochwycenie przez elementy ruchome przenośników i sit bębnowych,
potknięcie, poślizgnięcie i upadek na nierównym terenie składowiska i placów,
upadek z pomostów i schodów kabin sortowniczych,
skaleczenie i ukłucie ostrymi przedmiotami w odpadach – szkło, metal, igły,
hałas maszyn sortowniczych i pojazdów,
pył organiczny i nieorganiczny unoszący się w hali i na placach,
praca w niekorzystnych warunkach atmosferycznych,
praca przy monitorze ekranowym.

Czynniki chemiczne:

metan i dwutlenek węgla z gazu składowiskowego – zagrożenie wybuchem i niedoborem tlenu,
siarkowodór i amoniak z rozkładu odpadów i odcieków,
substancje z odpadów niebezpiecznych – rozpuszczalniki, oleje, farby, elektrolity z baterii,
środki dezynfekcyjne stosowane w instalacji.

Czynniki biologiczne:

bioaerozole zawierające bakterie, grzyby pleśniowe i endotoksyny,
drobnoustroje chorobotwórcze w odpadach – pałeczki jelitowe, wirusy zapalenia wątroby, laseczki tężca,
gryzonie, ptaki i owady przenoszące zarazki.

Czynniki psychofizyczne:

odpowiedzialność za zgodność działania instalacji z pozwoleniami i za prawidłowość ewidencji,
stres przy kontrolach organów ochrony środowiska i reklamacjach dostawców odpadów,
uciążliwość zapachowa,
praca zmianowa i obciążenie pracą w terenie oraz przy komputerze,
konflikty z kierowcami i dostawcami przy odmowie przyjęcia odpadów.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika gospodarki odpadami.

Środki ochrony indywidualnej

kamizelka ostrzegawcza i kask ochronny – potrącenie przez maszyny, praca w strefie ruchu pojazdów;
obuwie ochronne z podnoskiem i wkładką antyprzebiciową – skaleczenie, ukłucie, poślizgnięcie, upadek;
rękawice ochronne odporne na przecięcie i przekłucie oraz rękawice chemoodporne – ostre przedmioty, odpady niebezpieczne, środki dezynfekcyjne;
półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 – pył, bioaerozole;
ochronniki słuchu – hałas maszyn sortowniczych;
osobisty detektor gazów – metan, siarkowodór, niedobór tlenu;
odzież robocza ochronna i przeciwdeszczowa – niekorzystne warunki atmosferyczne, drobnoustroje chorobotwórcze;
okulary lub gogle ochronne – pył, zachlapanie odciekami i chemikaliami.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wyznaczone drogi dla pieszych, lustra i sygnalizacja cofania maszyn – potrącenie, przygniecenie;
osłony, wyłączniki awaryjne i linki bezpieczeństwa wzdłuż przenośników – pochwycenie przez elementy ruchome;
balustrady, oświetlenie i antypoślizgowe stopnie pomostów kabin – upadek z pomostów, potknięcie;
wentylacja i odpylanie hali sortowni oraz kabiny z nadciśnieniem – pył, bioaerozole, uciążliwość zapachowa;
system odgazowania składowiska i stałe czujniki gazów w obiektach – metan, siarkowodór, amoniak;
wydzielony magazyn odpadów niebezpiecznych z tacami wychwytowymi i sorbentami – rozlewy substancji z odpadów niebezpiecznych;
obudowy dźwiękochłonne i wyciszone stanowisko dyspozytorskie – hałas;
stanowisko komputerowe zgodne z wymaganiami ergonomii – praca przy monitorze ekranowym.

Środki organizacyjne

procedura przyjęcia odpadów z kontrolą wizualną i dokumentową oraz jasnymi kryteriami odmowy – konflikty z dostawcami, odpady niebezpieczne;
zakaz wchodzenia do studzienek i zamkniętych przestrzeni bez pomiaru gazów i asekuracji – metan, siarkowodór, niedobór tlenu;
procedury higieniczne – zakaz jedzenia w strefie technologicznej, mycie rąk, szatnia przejściowa – drobnoustroje chorobotwórcze, bioaerozole;
deratyzacja i dezynsekcja terenu instalacji – gryzonie, ptaki i owady;
szczepienia ochronne zalecane przez lekarza medycyny pracy – drobnoustroje chorobotwórcze, laseczki tężca;
harmonogram pracy z podziałem na czynności terenowe i biurowe oraz przerwy – praca przy monitorze ekranowym, obciążenie pracą, uciążliwość zapachowa;
jasny podział odpowiedzialności, wsparcie kierownika instalacji i kalendarz obowiązków sprawozdawczych – odpowiedzialność, stres przy kontrolach;
ograniczenie obchodów terenu przy burzy i silnym wietrze oraz zapewnienie ciepłych posiłków i napojów – niekorzystne warunki atmosferyczne, praca zmianowa.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika gospodarki odpadami.

czynniki fizyczne – hałas, pył organiczny i nieorganiczny, praca w niekorzystnych warunkach atmosferycznych, praca przy monitorze ekranowym;
czynniki chemiczne – metan, dwutlenek węgla, siarkowodór, amoniak, rozpuszczalniki organiczne i substancje z odpadów niebezpiecznych, środki dezynfekcyjne;
czynniki biologiczne – bioaerozole (bakterie, grzyby pleśniowe, endotoksyny), wirusy zapalenia wątroby typu A i B, laseczki tężca;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie ruchu maszyn i pojazdów, praca na nierównym terenie, praca w przestrzeniach zagrożonych wybuchem i niedoborem tlenu, praca zmianowa.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy