Operator maszyn do lakierowania i laminowania przetworów papierowych – kod 814301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator maszyn do lakierowania i laminowania przetworów papierowych uszlachetnia arkusze i wstęgi papieru oraz tektury – nakłada lakiery dyspersyjne i UV, kaszeruje folią BOPP, PET lub folią soft touch, a także przygotowuje okładki, opakowania i katalogi do dalszej obróbki. Ustawia temperaturę walców, docisk i prędkość maszyny, przygotowuje lakiery i kleje, zakłada rolki folii, kontroluje połysk, przyczepność i odbiera stosy gotowych arkuszy.
Operator maszyn do lakierowania i laminowania przetworów papierowych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodach poligraficznych,
- znajomość obsługi laminatorów, lakierówek arkuszowych i zespołów utrwalania UV,
- znajomość właściwości lakierów, klejów i folii oraz zasad doboru parametrów uszlachetniania,
- umiejętność oceny jakości uszlachetnienia, w tym przyczepności, pęcherzy i zawinięć arkuszy,
- uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych – jeśli operator sam transportuje palety z arkuszami,
- dobry wzrok i rozróżnianie barw, staranność i odpowiedzialność.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator laminatora,
- operator lakierówki,
- laminator papieru,
- operator maszyny do foliowania,
- pracownik uszlachetniania druku.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie audiometryczne w związku z narażeniem na hałas,
- ocena skóry i układu oddechowego przy pracy z lakierami UV, akrylanami i klejami,
- badanie okulistyczne przy kontroli jakości uszlachetnienia i narażeniu na promieniowanie UV.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi laminatora i lakierówki, w tym bezpiecznego czyszczenia walców i zakładania rolek folii,
- szkolenie z postępowania z lakierami UV, klejami i rozpuszczalnikami zgodnie z kartami charakterystyki,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i obsługi gaśnic w drukarni,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Operator pracuje w hali introligatorni lub działu uszlachetniania drukarni, przy maszynach arkuszowych lub zwojowych. Laminator ma podgrzewany walec dociskowy o temperaturze od 80 do ponad 100°C, lakierówka zespoły nakładające i suszarkę z lampami UV lub promiennikami podczerwieni. Na stanowisku przygotowuje się lakiery i kleje, myje walce rozpuszczalnikami, a stosy arkuszy waży się w setkach kilogramów. W pomieszczeniu panuje hałas maszyn, ciepło od suszarek i ładunki elektrostatyczne na folii. Praca często odbywa się na dwie lub trzy zmiany. Na stanowisku wykorzystuje się:
- laminator arkuszowy z podgrzewanym walcem dociskowym i nożem rozdzielającym;
- lakierówka arkuszowa z suszarką UV lub IR;
- rolki folii BOPP, PET, folii matowej i soft touch;
- lakiery dyspersyjne, lakiery UV i kleje do kaszerowania;
- rozpuszczalniki i środki do mycia walców;
- antystatyczne listwy jonizujące;
- wózek paletowy, stół podnośny i palety z arkuszami.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie dłoni lub odzieży między walce laminatora i lakierówki,
- skaleczenie nożem rozdzielającym i krawędziami arkuszy,
- oparzenie o podgrzewany walec i elementy suszarki,
- promieniowanie UV z lamp utrwalających,
- hałas maszyn uszlachetniających,
- wyładowania elektrostatyczne na folii i arkuszach,
- pożar materiałów łatwopalnych przy suszarce i rozpuszczalnikach,
- ręczne przenoszenie rolek folii i stosów arkuszy,
- poślizgnięcie na rozlanym lakierze i potknięcie o palety.
Czynniki chemiczne:
- akrylany w lakierach UV – działanie drażniące i uczulające na skórę,
- ozon powstający przy pracy lamp UV,
- pary rozpuszczalników, m.in. alkoholu izopropylowego i octanu etylu, przy myciu walców i z klejów,
- izocyjaniany z klejów poliuretanowych do kaszerowania.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w pozycji stojącej przez całą zmianę,
- powtarzalne ruchy przy odbiorze i układaniu arkuszy,
- stała koncentracja uwagi przy kontroli jakości uszlachetnienia,
- presja terminów realizacji zleceń,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora maszyn do lakierowania i laminowania przetworów papierowych.
Środki ochrony indywidualnej
- przylegająca odzież robocza, związane włosy, zakaz biżuterii – wciągnięcie dłoni lub odzieży między walce;
- rękawice nitrylowe przy pracy z lakierami i klejami oraz rękawice odporne na przecięcie przy wymianie noża – akrylany, izocyjaniany, pary rozpuszczalników, skaleczenie nożem i krawędziami;
- okulary ochronne z filtrem UV – promieniowanie UV, akrylany;
- ochronniki słuchu – hałas maszyn;
- obuwie ochronne antypoślizgowe i antyelektrostatyczne – poślizgnięcie, ręczne przenoszenie rolek, wyładowania elektrostatyczne;
- rękawice termoochronne przy pracach przy gorącym walcu – oparzenie o podgrzewany walec.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony szczeliny walców, linki i przyciski awaryjnego zatrzymania, tryb pracy pełzającej przy czyszczeniu – wciągnięcie między walce;
- osłony noża rozdzielającego i obudowy suszarki – skaleczenie nożem, oparzenie, promieniowanie UV;
- obudowa lamp UV z wyciągiem i wentylacja miejscowa przy zespole lakierującym – ozon, akrylany, pary rozpuszczalników, izocyjaniany;
- listwy jonizujące i uziemienie maszyny – wyładowania elektrostatyczne, pożar;
- szafy na materiały łatwopalne, gaśnice i pojemniki na zabrudzone czyściwo – pożar materiałów łatwopalnych;
- podnośniki do rolek folii i stoły podnośne do stosów – ręczne przenoszenie rolek i stosów;
- wyciszenie maszyn i rozmieszczenie stanowisk ograniczające ekspozycję – hałas.
Środki organizacyjne
- zakaz czyszczenia walców w ruchu poza trybem serwisowym i blokowanie maszyny przy wymianie rolek – wciągnięcie, skaleczenie nożem;
- instrukcje stanowiskowe dla lakierów UV i klejów oraz dostępne karty charakterystyki – akrylany, izocyjaniany, pary rozpuszczalników;
- bieżące usuwanie rozlewów i utrzymanie dróg komunikacyjnych wolnych od palet – poślizgnięcie i potknięcie;
- ograniczenie masy ręcznie przenoszonych stosów i praca w dwie osoby przy rolkach – ręczne przenoszenie;
- rotacja zadań i przerwy przy odbiorze arkuszy – pozycja stojąca, powtarzalne ruchy;
- planowanie zleceń z rezerwą czasu i harmonogram zmian z odpoczynkiem dobowym – presja terminów, koncentracja uwagi, praca zmianowa;
- kontrola temperatury i stanu lamp UV zgodnie z instrukcją producenta – oparzenie, promieniowanie UV, ozon.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora maszyn do lakierowania i laminowania przetworów papierowych.
- czynniki fizyczne – hałas, promieniowanie nadfioletowe, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami;
- czynniki chemiczne – akrylany (lakiery UV), ozon, rozpuszczalniki organiczne (alkohol izopropylowy, octan etylu), izocyjaniany;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z walcami, ręczne prace transportowe, wymuszona pozycja stojąca, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- operator maszyn papierniczych,
- drukarz,
- introligator,
- operator maszyn do produkcji opakowań,
- operator linii lakierniczej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).