Duchowny religii mojżeszowej – kod 263601 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Duchowny religii mojżeszowej – rabin lub kantor gminy wyznaniowej żydowskiej – prowadzi nabożeństwa w synagodze, czyta Torę, wygłasza nauki, udziela ślubów i prowadzi ceremonie pogrzebowe. Nadzoruje zasady kaszrutu w kuchni gminy, uczy dzieci i dorosłych, odwiedza chorych oraz obsługuje rozproszone wspólnoty w kilku miastach.
Duchowny religii mojżeszowej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie religijne potwierdzone ordynacją rabiniczną lub kwalifikacjami kantora,
- znajomość języka hebrajskiego oraz tekstów Tory, Talmudu i halachy,
- umiejętność prowadzenia nabożeństwa, śpiewu liturgicznego i nauczania,
- znajomość zasad kaszrutu i nadzoru nad przygotowaniem posiłków,
- umiejętność prowadzenia rozmowy duszpasterskiej i wsparcia osób w żałobie,
- gotowość do częstych wyjazdów do mniejszych wspólnot i do pracy w dni świąteczne.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- rabin gminy żydowskiej,
- kantor synagogalny,
- rabin,
- duchowny gminy wyznaniowej żydowskiej,
- nauczyciel religii mojżeszowej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy, jeżeli funkcja jest wykonywana na podstawie umowy o pracę,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie laryngologiczne i ocena narządu głosu w związku z długim mówieniem i śpiewem,
- ocena zdolności do kierowania samochodem, jeżeli pojazd jest prowadzony osobiście w podróżach do wspólnot.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż bezpiecznego posługiwania się świecami, lampami oliwnymi i chanukiją w zabytkowym wnętrzu,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej, obsługi gaśnic i zasad ewakuacji synagogi,
- instruktaż postępowania w razie incydentu o charakterze przestępczym i współpracy z ochroną obiektu,
- szkolenie z pierwszej pomocy, z uwzględnieniem pomocy osobom starszym.
Środowisko pracy
Miejscem pracy jest najczęściej zabytkowa synagoga lub dom modlitwy – wnętrze wysokie, słabo doświetlone, z kamiennymi lub drewnianymi schodami na bimę i na galerię. Wiele obiektów ma skromne ogrzewanie, wilgotne mury i zakurzone zbiory książek, a nabożeństwa odbywają się także po zachodzie słońca przy świecach. Duchowny prowadzi ceremonie na cmentarzach żydowskich, zwykle na nierównym terenie, w zieleni wysokiej i bez utwardzonych ścieżek. Zwoje Tory w drewnianych oprawach waży się w kilogramach i nosi się je w procesji przez salę. Część zadań duszpasterskich to wizyty w szpitalach i domach opieki oraz wielogodzinne przejazdy między wspólnotami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zwoje Tory w oprawie oraz pulpit do czytania na bimie;
- świece szabatowe, lampa chanukowa i świeczniki;
- mikrofon i nagłośnienie sali modlitw;
- księgi liturgiczne, modlitewniki i materiały dydaktyczne;
- samochód do przejazdów między wspólnotami;
- sprzęt porządkowy i narzędzia do pielęgnacji cmentarza.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pożar od świec, lampy oliwnej i chanukii w pomieszczeniu z drewnianym wyposażeniem,
- oparzenia płomieniem i gorącym woskiem przy zapalaniu i gaszeniu świec,
- upadek na stromych schodach bimy, galerii i schodach zewnętrznych obiektu,
- potknięcie i upadek na nierównym terenie cmentarza, na zapadniętych grobach i korzeniach,
- przeciążenie kręgosłupa i barków przy przenoszeniu zwoju Tory oraz sprzętu liturgicznego,
- wychłodzenie organizmu w nieogrzewanym, wilgotnym wnętrzu synagogi i podczas ceremonii na wolnym powietrzu,
- obciążenie narządu głosu długim czytaniem, śpiewem liturgicznym i nauczaniem,
- wypadek drogowy podczas wyjazdów do wspólnot w innych miastach.
Czynniki chemiczne:
- pył, kurz książkowy i zarodniki pleśni w zawilgoconych pomieszczeniach i archiwach gminy,
- dym oraz tlenek węgla z palących się świec i z pieców w starych obiektach,
- środki do konserwacji drewna, politury i preparaty czyszczące stosowane w zabytkowym wnętrzu.
Czynniki biologiczne:
- kleszcze przenoszące boreliozę i odkleszczowe zapalenie mózgu na terenie zaniedbanych cmentarzy,
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową przy wizytach u chorych i w domach opieki,
- odchody ptaków i gryzoni w nieużytkowanych częściach budynków gminnych.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie emocjonalne towarzyszeniem w żałobie, pochówkach i rozmowach z ocalonymi oraz ich rodzinami,
- poczucie zagrożenia wynikające z incydentów o podłożu antysemickim i konieczności stałej ochrony obiektu,
- nienormowany czas pracy, obowiązki w dni świąteczne i wieczorami,
- samotne przebywanie w obiekcie poza godzinami nabożeństw,
- napięcie wynikające z rozbieżnych oczekiwań członków wspólnoty i sporów wewnętrznych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku duchownego religii mojżeszowej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice i obuwie pełne na czas prac przy świecznikach i sprzęcie liturgicznym – oparzenia;
- obuwie o podeszwie antypoślizgowej na schody i teren cmentarza – upadek na schodach, potknięcia na cmentarzu;
- odzież ciepła i przeciwdeszczowa na ceremonie zewnętrzne – zimne i wilgotne wnętrze, kleszcze;
- półmaska filtrująca i rękawice przy porządkowaniu archiwów oraz nieużytkowanych pomieszczeń – pył i zarodniki pleśni, odchody ptaków i gryzoni, środki do konserwacji;
- maska ochronna przy wizytach u osób z infekcją dróg oddechowych – zakażenia drogą kropelkową;
- pas lub uchwyty do przenoszenia zwoju w procesji przez dwie osoby – przenoszenie ciężarów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- niepalne podstawy świeczników, osłony płomienia i wyznaczone miejsca zapalania świec – pożar od otwartego ognia, oparzenia;
- gaśnice, koce gaśnicze, czujki dymu i oznakowane drogi ewakuacyjne w synagodze – pożar od otwartego ognia, dym i tlenek węgla;
- poręcze, taśmy antypoślizgowe i doświetlenie schodów bimy oraz galerii – upadek na schodach;
- ogrzewanie i osuszanie pomieszczeń modlitwy oraz wentylacja sali – zimne i wilgotne wnętrze, pył i zarodniki pleśni, dym i tlenek węgla;
- nagłośnienie sali z mikrofonem bezprzewodowym ograniczające wysiłek głosowy – obciążenie narządu głosu;
- monitoring, kontrola wejścia i przycisk powiadomienia ochrony w obiekcie gminy – poczucie zagrożenia, praca w pojedynkę.
Środki organizacyjne
- zasada gaszenia wszystkich świec i obchodu obiektu przed jego zamknięciem – pożar od otwartego ognia;
- utrzymanie ścieżek cmentarnych, wykaszanie i oznaczanie zapadnięć terenu – potknięcia na cmentarzu, kleszcze;
- planowanie przejazdów z przerwami i rezygnacja z jazdy po całodniowych ceremoniach – wypadek drogowy, nienormowany czas pracy;
- rozłożenie czytań i śpiewów między rabina, kantora i wyznaczonych członków wspólnoty – obciążenie narządu głosu, przenoszenie ciężarów;
- wsparcie psychologiczne oraz stała współpraca z organizacjami i policją w sprawie incydentów – obciążenie emocjonalne, poczucie zagrożenia, oczekiwania wspólnoty;
- zasada informowania o samotnym przebywaniu w obiekcie i stała łączność telefoniczna – praca w pojedynkę, zakażenia drogą kropelkową.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla duchownego religii mojżeszowej.
- czynniki fizyczne – wychłodzenie i praca w pomieszczeniach wilgotnych oraz na wolnym powietrzu, obciążenie narządu głosu, kontakt z otwartym ogniem;
- czynniki chemiczne – pył organiczny i kurz książkowy, zarodniki pleśni, dym i tlenek węgla, preparaty do konserwacji drewna;
- czynniki biologiczne – kleszcze i czynniki odkleszczowe, czynniki przenoszone drogą kropelkową, odchody ptaków i gryzoni;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie samochodem w podróżach służbowych, praca przy otwartym ogniu w obiekcie zabytkowym, przenoszenie ciężarów, chodzenie po stromych schodach i nierównym terenie, praca w pojedynkę, praca w dni świąteczne i wieczorami, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).