Operator urządzeń do produkcji termosów – kod 818114 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator obsługuje urządzenia do wytwarzania naczyń próżniowych – szklanych wkładów termosów formowanych z rur szklanych na palnikach gazowo-tlenowych, srebrzonych i odpompowywanych, a współcześnie także stalowych termosów i kubków termicznych, w których dwie ścianki ze stali nierdzewnej spawa się, odpompowuje w piecach próżniowych i zatapia. Kontroluje szczelność i izolacyjność wyrobów oraz montuje obudowy i zamknięcia.
Operator urządzeń do produkcji termosów – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowany kierunek szklarski lub mechaniczny,
- znajomość technologii formowania szkła na palnikach albo spawania i obróbki cienkich blach nierdzewnych,
- umiejętność obsługi pomp i pieców próżniowych oraz urządzeń kontrolnych,
- sprawność manualna, precyzja i dobra koordynacja ruchowa,
- gotowość do pracy zmianowej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator linii kubków termicznych,
- operator produkcji naczyń próżniowych,
- operator pieca próżniowego,
- szklarz wkładów termosowych,
- monter termosów.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie narządu wzroku przy pracy przy płomieniu i promieniowaniu podczerwonym,
- badanie słuchu przy pracy w hałasie.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi palników gazowo-tlenowych i butli z gazami technicznymi,
- instruktaż obsługi pieców próżniowych i spawarek, jeżeli dotyczy,
- szkolenie z postępowania z roztworami do srebrzenia według kart charakterystyki,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Produkcja szklanych wkładów termosów odbywa się na stanowiskach z palnikami i tokarkami szklarskimi, gdzie rury ze szkła borokrzemowego lub sodowo-wapniowego są formowane w płomieniu, łączone w naczynie dwuścienne, srebrzone roztworem azotanu srebra i odpompowywane. Wyroby stalowe przechodzą przez prasy ciągowe, spawarki laserowe lub plazmowe, piece próżniowe i polerki. Na stanowisku występuje promieniowanie cieplne i podczerwone, gorące szkło lub metal, a przy obróbce – hałas i ostre krawędzie. Gotowe naczynia kontroluje się, mierząc spadek temperatury wody w określonym czasie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- tokarki szklarskie i palniki gazowo-tlenowe;
- stanowisko srebrzenia z roztworami azotanu srebra i reduktora;
- pompy próżniowe i piece próżniowe do odpompowania i zatapiania;
- prasy ciągowe, spawarki laserowe lub plazmowe do stali nierdzewnej;
- polerki i piaskarki;
- stanowisko kontroli szczelności i izolacyjności.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia gorącym szkłem, płomieniem i gorącymi elementami z pieca,
- promieniowanie podczerwone i olśnienie płomieniem palnika,
- skaleczenia odłamkami szkła i implozja naczynia próżniowego,
- skaleczenia ostrymi krawędziami tłoczonych blach,
- promieniowanie laserowe lub nadfioletowe przy spawaniu,
- hałas pras, polerek i pomp,
- pożar lub wybuch przy nieszczelności instalacji gazowo-tlenowej,
- zgniecenie dłoni w prasie ciągowej.
Czynniki chemiczne:
- azotan srebra, amoniak i reduktory w roztworach do srebrzenia,
- dymy spawalnicze ze stali nierdzewnej zawierające związki chromu i niklu,
- pył polerski i ścierniwa.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja przy tokarce szklarskiej,
- obciążenie wzroku pracą precyzyjną przy płomieniu,
- powtarzalne ruchy rąk,
- praca zmianowa.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń do produkcji termosów.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary z filtrem do pracy przy płomieniu (didymowe lub odpowiedniej skali) – promieniowanie podczerwone, obciążenie wzroku;
- rękawice termoochronne i odzież z włókien niepalnych – oparzenia gorącym szkłem i metalem, pożar i wybuch gazów;
- osłona twarzy przy próbach próżniowych – pęknięcie szkła;
- rękawice odporne na przecięcie – ostre krawędzie blach, pęknięcie szkła;
- gogle i rękawice nitrylowe przy srebrzeniu – roztwory do srebrzenia;
- ochronniki słuchu – hałas;
- półmaska przy polerowaniu – pył polerski.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony i kabiny spawarek laserowych z blokadami – promieniowanie optyczne spawania;
- odciągi dymów spawalniczych i pyłu polerskiego – dymy spawalnicze, pył polerski;
- dygestorium przy stanowisku srebrzenia – roztwory do srebrzenia;
- zawory przeciwzwrotne, bezpieczniki i szczelna instalacja gazów technicznych – pożar i wybuch gazów;
- ekrany osłaniające przed promieniowaniem cieplnym palników i pieców – promieniowanie podczerwone, oparzenia gorącym szkłem i metalem;
- kurtyny świetlne i sterowanie oburęczne pras – zgniecenie w prasie;
- obudowy wyciszające pomp i polerek – hałas.
Środki organizacyjne
- przechowywanie roztworów srebrzących krótko i usuwanie resztek – ryzyko tworzenia związków wybuchowych – roztwory do srebrzenia;
- kontrola szczelności instalacji gazowej przed zmianą – pożar i wybuch gazów;
- procedura postępowania przy pęknięciu naczynia i bezpieczne usuwanie odłamków – pęknięcie szkła;
- przerwy i ćwiczenia, regulowane stanowiska – wymuszona pozycja, powtarzalne ruchy;
- pomiary hałasu i dymów spawalniczych – hałas, dymy spawalnicze;
- grafik zmian – praca zmianowa;
- stępianie krawędzi i ostrożne przenoszenie wytłoczek – ostre krawędzie blach.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń do produkcji termosów.
- czynniki fizyczne – promieniowanie podczerwone, promieniowanie optyczne (laserowe lub nadfioletowe), hałas, praca w kontakcie z gorącymi przedmiotami;
- czynniki chemiczne – azotan srebra, amoniak, dymy spawalnicze zawierające związki chromu i niklu, pył polerski;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy płomieniu gazowo-tlenowym, obsługa urządzeń próżniowych, obsługa pras, wymuszona pozycja ciała, obciążenie narządu wzroku, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
- hutnik dmuchacz szkła,
- operator urządzeń do gięcia szkła,
- operator maszyn szklarskich,
- operator tłoczni,
- sortowacz-brakarz szkła.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).