Mistrz produkcji w poligrafii – kod 312210 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Mistrz produkcji w poligrafii nadzoruje zmianę w drukarni offsetowej, fleksograficznej, cyfrowej lub w introligatorni – planuje kolejność zleceń, przydziela maszyny drukarzom i introligatorom, akceptuje odbitki, kontroluje kolorystykę i zużycie materiałów. Pilnuje bezpieczeństwa przy maszynach drukujących, krajarkach i falcerkach, szkoli nowych pracowników i rozlicza wykonanie produkcji.
Mistrz produkcji w poligrafii – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe poligraficzne, np. technik procesów drukowania lub technik procesów introligatorskich,
- doświadczenie na stanowisku drukarza, introligatora lub operatora maszyn poligraficznych,
- znajomość technik druku offsetowego, fleksograficznego, wklęsłego i cyfrowego,
- umiejętność oceny odbitek, pracy z densytometrem i spektrofotometrem oraz znajomość norm ISO 12647,
- znajomość procesów introligatorskich – falcowania, szycia, oprawy klejonej, krojenia,
- umiejętność kierowania zespołem i planowania produkcji w systemie zleceń,
- znajomość zasad bhp przy maszynach drukujących i krajarkach jednonożowych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- mistrz drukarni,
- mistrz zmiany w drukarni,
- kierownik zmiany produkcji poligraficznej,
- mistrz introligatorni,
- brygadzista działu druku.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie, w tym ocena słuchu i widzenia barw,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena skóry i układu oddechowego przy kontakcie z rozpuszczalnikami i farbami – według wskazań lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z bezpiecznej obsługi maszyn drukujących, krajarek i falcerek oraz z procedury blokowania LOTO,
- szkolenie z postępowania z substancjami niebezpiecznymi – farby, lakiery UV, rozpuszczalniki, środki myjące,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej w strefach zagrożonych wybuchem par rozpuszczalników,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Mistrz pracuje na hali maszyn drukujących i w introligatorni, przechodząc między maszynami offsetowymi arkuszowymi lub zwojowymi, fleksograficznymi i liniami wykończeniowymi. Ocenia odbitki przy stole kontrolnym z normowanym oświetleniem, rozwiązuje problemy z pasowaniem, kolorystyką i podawaniem papieru. W otoczeniu występuje hałas maszyn, opary rozpuszczalników z farb i środków myjących, pył papierowy i promieniowanie UV z suszarek. Drukarnie pracują często w trybie dwu- lub trzyzmianowym, pod presją terminów zleceń. Na stanowisku wykorzystuje się:
- maszyny offsetowe arkuszowe i zwojowe, maszyny fleksograficzne i cyfrowe;
- krajarki jednonożowe, falcerki, zbieraczki, linie do oprawy klejonej i szyto-klejonej;
- suszarki UV i IR oraz urządzenia do lakierowania;
- stół kontrolny z oświetleniem D50, densytometr i spektrofotometr;
- myjki wałków i obciągów, środki myjące i rozpuszczalniki;
- wózki paletowe do transportu papieru i nakładów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas maszyn drukujących, falcerek i zbieraczek,
- wciągnięcie dłoni między wałki i cylindry maszyny drukującej,
- obcięcie palców nożem krajarki jednonożowej,
- skaleczenia krawędziami papieru, blach drukowych i nożami,
- promieniowanie nadfioletowe z suszarek UV,
- potrącenie wózkiem paletowym i przygniecenie przez palety z papierem,
- poślizgnięcie na posadzce zabrudzonej farbą i środkami myjącymi,
- pożar i wybuch par rozpuszczalników oraz pyłu papierowego.
Czynniki chemiczne:
- pary rozpuszczalników organicznych – octan etylu, izopropanol, benzyna lakowa,
- farby i lakiery utwardzane UV zawierające akrylany o działaniu uczulającym,
- pył papierowy i proszek antyodkładczy.
Czynniki psychofizyczne:
- presja terminów i jednoczesna realizacja wielu zleceń,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- odpowiedzialność za jakość nakładu, koszty makulatury i bezpieczeństwo zespołu,
- obciążenie wzroku przy ocenie kolorystyki i pasowania,
- długotrwała praca stojąca.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku mistrza produkcji w poligrafii.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice nitrylowe przy myciu wałków i kontakcie z farbami – rozpuszczalniki, farby UV;
- rękawice odporne na przecięcie przy pracy z blachami i krajarką – skaleczenie;
- okulary z filtrem UV przy obsłudze suszarek – promieniowanie UV;
- obuwie robocze przeciwpoślizgowe z podnoskami – upadek na tym samym poziomie, transport wewnętrzny, praca stojąca;
- półmaska z pochłaniaczem par organicznych przy myciu ręcznym – rozpuszczalniki;
- maseczka przeciwpyłowa przy krojeniu i oprawie – pył papierowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony wałków, przyciski do pracy impulsowej i wyłączniki awaryjne – wciągnięcie;
- dwuręczne sterowanie i kurtyny świetlne na krajarkach – krajarka;
- automatyczne myjki obciągów i wałków – rozpuszczalniki, wciągnięcie;
- osłony suszarek UV i odciągi ozonu – promieniowanie UV, farby UV;
- wentylacja ogólna i miejscowa, szafy wentylowane na rozpuszczalniki, instalacja ATEX – rozpuszczalniki, pożar;
- odpylanie krajarek i maszyn introligatorskich – pył papierowy, pożar;
- wyciszenie hali i obudowy maszyn – hałas.
Środki organizacyjne
- procedura LOTO przy myciu i zmianie formy drukowej – wciągnięcie, krajarka;
- wyznaczone drogi transportu i strefy składowania palet – transport wewnętrzny, upadek na tym samym poziomie;
- ograniczenie ilości rozpuszczalników przy maszynie do zapotrzebowania zmiany – rozpuszczalniki, pożar;
- harmonogram zleceń z rezerwą czasu i realne terminy uzgadniane z działem obsługi klienta – presja terminów, odpowiedzialność;
- grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i rotacja zadań – praca zmianowa, praca stojąca;
- przerwy przy ocenie kolorystyki i normowane oświetlenie stołu kontrolnego – obciążenie wzroku;
- nadzór nad sprawnością zabezpieczeń i zakaz ich mostkowania – krajarka, skaleczenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla mistrza produkcji w poligrafii.
- czynniki fizyczne – hałas, promieniowanie nadfioletowe;
- czynniki chemiczne – rozpuszczalniki organiczne (octan etylu, izopropanol, benzyna lakowa), akrylany w farbach UV, pył papierowy;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach drukujących i krajarkach, praca zmianowa i w porze nocnej, kierowanie zespołem pracowników.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).