Komputerowy składacz tekstu – kod 732105 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Komputerowy składacz tekstu przygotowuje do druku i publikacji cyfrowej książki, czasopisma, katalogi, ulotki i formularze. W programach do składu (InDesign, QuarkXPress, LaTeX, Scribus) łamie tekst, ustawia typografię, wstawia ilustracje i tabele, nanosi korekty autorskie i redakcyjne, przygotowuje pliki PDF zgodne z wymaganiami drukarni oraz wersje EPUB.
Komputerowy składacz tekstu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie poligraficzne lub kursy DTP, preferowany technik grafiki i poligrafii cyfrowej,
- biegła znajomość programów do składu i edycji grafiki,
- znajomość zasad typografii, polskich reguł składu i znaków korektorskich,
- umiejętność przygotowania plików do druku (spady, profile barwne, PDF/X),
- staranność, dobra ortografia i spostrzegawczość,
- umiejętność pracy pod presją terminów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator DTP,
- składacz DTP,
- specjalista ds. składu i łamania,
- łamacz tekstu,
- typograf składu komputerowego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie okulistyczne ze względu na pracę przy monitorze ekranowym,
- okulary korygujące wzrok zapewniane przez pracodawcę, jeśli lekarz stwierdzi taką potrzebę.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 6 lat przy pracy w studiu DTP o charakterze biurowym, a przy pracy w hali drukarni – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż ergonomicznej organizacji stanowiska z monitorem ekranowym,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Komputerowy składacz tekstu pracuje w studiu DTP wydawnictwa, agencji reklamowej lub w przygotowalni drukarni, a coraz częściej zdalnie z domu. Większość dnia spędza przy komputerze z dużym, kalibrowanym monitorem lub dwoma monitorami, korzystając z myszy, tabletu graficznego i klawiatury. Praca wymaga stałej koncentracji na drobnych detalach typograficznych i porównywania wydruków próbnych z plikiem. Okresy spokojnej pracy przeplatają się z nocnymi zamknięciami numerów i pilnymi korektami tuż przed drukiem. W drukarni składacz bywa w hali przy maszynach, gdzie odbiera wydruki próbne i konsultuje się z drukarzami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z kalibrowanym monitorem lub zestawem dwóch monitorów;
- programy do składu i łamania oraz do edycji grafiki;
- mysz, tablet graficzny i klawiatura;
- drukarka proofowa i skaner;
- lampa do oceny barw (światło normalne D50);
- niszczarka i gilotyna biurowa do wydruków próbnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- nieprawidłowe oświetlenie stanowiska i odblaski na monitorze,
- porażenie prądem przy uszkodzonych przewodach i listwach,
- potknięcie o przewody i upadek w pomieszczeniu,
- skaleczenia przy cięciu wydruków próbnych gilotyną biurową,
- hałas maszyn drukujących podczas pobytu w hali,
- niewłaściwy mikroklimat i suche powietrze w pomieszczeniu z wieloma komputerami.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym,
- obciążenie kręgosłupa, karku i nadgarstków przy długotrwałej pracy siedzącej z myszą,
- presja terminów i nocne zamknięcia wydań,
- długotrwała koncentracja uwagi i odpowiedzialność za błędy w nakładzie,
- izolacja społeczna i zacieranie granic czasu pracy przy pracy zdalnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku komputerowego składacza tekstu.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze – obciążenie wzroku;
- ochronniki słuchu przy dłuższym pobycie w hali drukarni – hałas w hali drukarni;
- podkładka pod nadgarstek i ergonomiczna mysz lub tablet – obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- monitor z regulacją wysokości i matową powierzchnią, ustawiony prostopadle do okien – nieprawidłowe oświetlenie i odblaski, obciążenie wzroku;
- krzesło z regulacją wysokości, oparcia i podłokietników, podnóżek na życzenie – obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego;
- żaluzje w oknach i oświetlenie ogólne zgodne z normą – nieprawidłowe oświetlenie i odblaski;
- prowadzenie przewodów w kanałach i sprawna instalacja elektryczna – potknięcie o przewody, porażenie prądem;
- gilotyna z osłoną noża – skaleczenia gilotyną;
- klimatyzacja lub wentylacja z nawilżaniem powietrza – mikroklimat.
Środki organizacyjne
- co najmniej 5 minut przerwy wliczanej do czasu pracy po każdej godzinie pracy przy monitorze – obciążenie wzroku, obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego;
- harmonogram wydawniczy z rezerwą czasu na korekty – presja terminów, długotrwała koncentracja;
- podwójna kontrola plików przed drukiem (preflight i korekta) – długotrwała koncentracja;
- ustalone godziny dostępności i zasady pracy zdalnej – izolacja przy pracy zdalnej;
- ocena stanowiska pracy zdalnej i przeglądy sprzętu – porażenie prądem, potknięcie o przewody;
- ograniczenie czasu przebywania w hali maszyn do niezbędnego minimum – hałas w hali drukarni.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla komputerowego składacza tekstu.
- czynniki fizyczne – brak (w hali drukarni – hałas przy dłuższym pobycie);
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, obciążenie narządu wzroku, długotrwała praca siedząca, praca pod presją czasu, w tym w porze nocnej przy zamknięciach wydań.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).