Ogrodnik – uprawa roślin ozdobnych – kod 611308 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Ogrodnik zajmujący się uprawą roślin ozdobnych produkuje kwiaty cięte, rośliny doniczkowe, rabatowe i balkonowe w szklarniach, tunelach foliowych i na polu. Przygotowuje podłoża, wysiewa nasiona, ukorzenia sadzonki, pikuje i przesadza rośliny, prowadzi nawożenie i fertygację, ochronę przed chorobami i szkodnikami, a następnie sortuje, pakuje i przygotowuje rośliny do sprzedaży w hurtowniach i centrach ogrodniczych.
Ogrodnik – uprawa roślin ozdobnych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe ogrodnicze lub doświadczenie w produkcji roślin ozdobnych,
- znajomość gatunków i odmian roślin ozdobnych oraz technologii ich uprawy pod osłonami i w gruncie,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin – przy wykonywaniu zabiegów,
- umiejętność obsługi systemów nawadniania, fertygacji i sterowania klimatem w szklarni,
- sprawność fizyczna do pracy w pozycji pochylonej i przenoszenia skrzynek z roślinami,
- brak uczuleń na pyłki i soki roślin oraz brak przeciwwskazań do pracy w podwyższonej temperaturze i wilgotności.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- ogrodnik w szklarni kwiatowej,
- pracownik produkcji roślin ozdobnych,
- ogrodnik kwiaciarz,
- producent kwiatów doniczkowych,
- pracownik gospodarstwa szkółkarsko-kwiatowego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena stanu skóry i układu oddechowego przy kontakcie ze środkami ochrony roślin i alergenami roślinnymi,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – jeżeli pracownik wykonuje prace na konstrukcji szklarni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym, aktualizowane co 5 lat,
- instruktaż z okresów karencji i prewencji po zabiegach w szklarni,
- szkolenie z obsługi wózków szklarniowych i systemów transportu wewnętrznego roślin,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy przy zatruciach i reakcjach alergicznych.
Środowisko pracy
Ogrodnik pracuje głównie w szklarniach i tunelach foliowych, gdzie temperatura latem przekracza 30°C, a wilgotność powietrza jest wysoka. Część prac wykonuje na polu lub w kontenerowni pod gołym niebem, niezależnie od pogody. Przez większość zmiany stoi lub pracuje w pochyleniu przy stołach zalewowych i rozsadnikach, przenosi skrzynki i palety z doniczkami. Ma kontakt z podłożami torfowymi, nawozami i środkami ochrony roślin, a w okresach świątecznych i wiosennych pracuje w dużym tempie, często w nadgodzinach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- szklarnie i tunele foliowe ze stołami zalewowymi, cieniówkami i doświetlaniem asymilacyjnym;
- maszyny do napełniania doniczek, siewniki tackowe i doniczkarki;
- systemy nawadniania kropelkowego, zraszacze i mieszalniki nawozów do fertygacji;
- opryskiwacze plecakowe i szklarniowe wózki opryskowe;
- sekatory, noże ogrodnicze i nożyce do przycinania roślin;
- wózki szklarniowe, wózki CC do transportu roślin i paleciaki ręczne;
- podłoża torfowe, perlit, keramzyt oraz nawozy mineralne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- mikroklimat gorący i wilgotny w szklarni latem oraz praca w zimnie i na wietrze w gruncie,
- długotrwała praca w pozycji pochylonej i stojącej przy stołach uprawowych,
- ręczne przenoszenie skrzynek, tac i doniczek z mokrym podłożem,
- skaleczenia sekatorem, nożem ogrodniczym i kolcami roślin,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce, folii i rozsypanym podłożu,
- promieniowanie słoneczne UV oraz intensywne światło lamp asymilacyjnych,
- pochwycenie przez ruchome elementy doniczkarek i przenośników taśmowych,
- uderzenie lub przygniecenie przez wózki szklarniowe w wąskich alejkach.
Czynniki chemiczne:
- środki ochrony roślin (fungicydy, insektycydy, akarycydy) podczas zabiegów i prac po zabiegu,
- nawozy mineralne i roztwory do fertygacji, w tym kwas azotowy do zakwaszania wody,
- pył torfowy i perlitowy przy przygotowywaniu podłoży,
- soki drażniące i uczulające niektórych roślin ozdobnych, np. wilczomlecza i dieffenbachii.
Czynniki biologiczne:
- pleśnie i zarodniki grzybów w podłożach i na resztkach roślinnych,
- zakażenie laseczką tężca przy skaleczeniach zanieczyszczonych ziemią.
Czynniki psychofizyczne:
- monotonia powtarzalnych czynności przy pikowaniu, sadzeniu i pakowaniu,
- presja czasu w szczytach sezonu przed świętami i wiosną,
- przeciążenie nadgarstków i barków przy cięciu i sadzeniu,
- praca w wydłużonym czasie i w weekendy w okresach sprzedaży.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ogrodnika uprawy roślin ozdobnych.
Środki ochrony indywidualnej
- kombinezon ochronny, rękawice nitrylowe, gogle i półmaska z filtrem A2P3 przy opryskach – środki ochrony roślin;
- rękawice ochronne odporne na przecięcie i na wilgoć – skaleczenie, nawozy, soki roślin;
- półmaska filtrująca FFP2 przy mieszaniu podłoży – pył torfowy, pleśnie;
- obuwie robocze z podeszwą przeciwpoślizgową – poślizgnięcie;
- lekka przewiewna odzież, nakrycie głowy i krem z filtrem UV – mikroklimat gorący, promieniowanie optyczne;
- okulary ochronne przy pracy pod lampami asymilacyjnymi – promieniowanie optyczne;
- odzież ocieplana i przeciwdeszczowa do prac w gruncie – mikroklimat gorący.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- automatyczne wietrzenie, cieniowanie i zamgławianie szklarni – mikroklimat gorący;
- stoły uprawowe o regulowanej wysokości i ruchome stoły transportowe – pozycja pochylona, dźwiganie;
- wózki, paleciaki i przenośniki do transportu roślin – dźwiganie, przeciążenie kończyn górnych;
- osłony i wyłączniki awaryjne na doniczkarkach i przenośnikach – ruchome części maszyn;
- zamknięte mieszalniki nawozów i dozowniki kwasu – nawozy;
- stanowisko mieszania podłoża z wyciągiem lub zwilżanie torfu – pył torfowy, pleśnie;
- wyznaczone i utrzymywane w czystości alejki komunikacyjne – poślizgnięcie, uderzenie przez wózek.
Środki organizacyjne
- przestrzeganie okresu prewencji i oznakowanie sektorów po zabiegu – środki ochrony roślin;
- przerwy na nawodnienie i odpoczynek w chłodnym miejscu w upalne dni – mikroklimat gorący;
- rotacja zadań między sadzeniem, transportem i pakowaniem – monotonia, przeciążenie kończyn górnych, pozycja pochylona;
- planowanie produkcji i zatrudnienie sezonowe w szczytach – presja czasu, praca w nadgodzinach;
- zasady ruchu wózków w szklarni i ograniczenie prędkości – uderzenie przez wózek;
- szczepienie przeciw tężcowi i niezwłoczne opatrywanie ran – tężec, skaleczenie;
- instruktaż o roślinach drażniących i karty charakterystyki w miejscu pracy – soki roślin, nawozy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ogrodnika uprawy roślin ozdobnych.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący, praca na otwartej przestrzeni, promieniowanie nadfioletowe naturalne;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin, nawozy mineralne, kwas azotowy, pył organiczny (torfowy);
- czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe, Clostridium tetani;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – pozycja pochylona i stojąca, ręczne przenoszenie ciężarów, obsługa maszyn z ruchomymi elementami, praca w nadgodzinach w sezonie.
Podobne stanowiska
- ogrodnik – uprawy pod osłonami,
- ogrodnik szkółkarz,
- pracownik szklarni,
- florysta,
- ogrodnik terenów zieleni.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).