Pracownik zbiórki odpadów

Pracownik zbiórki odpadów – kod 961103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Pracownik zbiórki odpadów zbiera odpady segregowane i wielkogabarytowe od mieszkańców i firm: odbiera worki z tworzywami, papierem, szkłem i bioodpadami z posesji w zabudowie jednorodzinnej, opróżnia pojemniki selektywne, ładuje meble, zużyty sprzęt elektroniczny i opony podczas zbiórek gabarytów, obsługuje mobilne punkty zbiórki, kontroluje jakość segregacji i dokumentuje nieprawidłowości zdjęciami w aplikacji.

Pracownik zbiórki odpadów – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie podstawowe lub zasadnicze,
znajomość zasad selektywnej zbiórki odpadów (system pięciu frakcji) i rozpoznawania odpadów niebezpiecznych,
dobra kondycja fizyczna,
umiejętność obsługi aplikacji mobilnej do ewidencji odbioru i dokumentowania segregacji,
kultura osobista w kontakcie z mieszkańcami,
prawo jazdy kat. B lub C – mile widziane przy zbiórkach pojazdami z windą.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

pracownik odbioru odpadów segregowanych,
pracownik zbiórki gabarytów,
pracownik zbiórki selektywnej,
zbieracz odpadów wielkogabarytowych,
pracownik mobilnego punktu zbiórki odpadów.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena narządu ruchu i kręgosłupa przy dźwiganiu gabarytów i worków,
zalecane szczepienia przeciw tężcowi i WZW typu A i B.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż ręcznego przenoszenia mebli i sprzętu AGD, przenoszenie zespołowe,
instruktaż obsługi windy załadowczej i mechanizmu zasypowego pojazdu,
instruktaż postępowania z elektroodpadami, bateriami litowymi, oponami i odpadami niebezpiecznymi,
szkolenie z komunikacji z mieszkańcami i postępowania w sytuacjach konfliktowych.

Środowisko pracy

Pracownik porusza się pojazdem po trasach w gminach miejskich i wiejskich, zatrzymując się przy każdej posesji lub punkcie gniazdowym. Worki i odpady gabarytowe leżą przy furtkach, w rowach i na poboczach, często przy drogach bez chodników. Zbiórki gabarytów oznaczają przenoszenie ciężkich, nieporęcznych przedmiotów: kanap, szaf, lodówek, telewizorów, opon. Część odpadów jest źle posegregowana, a worki z bioodpadami latem fermentują i przyciągają owady. Na stanowisku wykorzystuje się:

śmieciarka z mechanizmem zasypowym lub samochód skrzyniowy z windą załadowczą;
pojemniki i worki do selektywnej zbiórki;
wózki dwukołowe i pasy do przenoszenia mebli;
chwytaki, rękawice i worki zapasowe;
telefon z aplikacją do dokumentowania odbioru;
naklejki i ulotki informujące o nieprawidłowej segregacji.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

potrącenie przez cofający pojazd zbiórczy, upadek z pojazdu lub ze stopnia,
potrącenie przez pojazdy na drogach bez chodników i poboczach,
przygniecenie przez windę załadowczą lub pochwycenie przez mechanizm zasypowy,
przygniecenie i uderzenie przez meble, sprzęt AGD i opony przy załadunku,
skaleczenia szkłem, ostrymi krawędziami mebli i blachy, ukłucia igłą,
potknięcie i poślizgnięcie na poboczach, rowach i oblodzonych podjazdach,
praca na zewnątrz w mrozie, upale i deszczu,
pożar lub wybuch baterii litowych w elektroodpadach.

Czynniki chemiczne:

resztki chemikaliów, farb, olejów i środków ochrony roślin w odpadach,
czynniki chłodnicze i olej z uszkodzonych lodówek i zamrażarek,
spaliny pojazdu zbiórczego.

Czynniki biologiczne:

bioaerozole i odcieki z fermentujących bioodpadów, owady i gryzonie,
kontakt z zabrudzonymi odpadami, pieluchami i odchodami zwierząt.

Czynniki psychofizyczne:

podnoszenie i przenoszenie ciężkich gabarytów i worków,
konflikty z mieszkańcami przy odmowie odbioru źle posegregowanych odpadów,
tempo pracy wynikające z liczby posesji na trasie,
częste wsiadanie i wysiadanie z kabiny lub schodzenie ze stopnia.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika zbiórki odpadów.

Środki ochrony indywidualnej

odzież ostrzegawcza klasy 3 o wysokiej widzialności – pojazd, ruch drogowy;
obuwie ochronne S3 z podnoskiem i wkładką antyprzebiciową – gabaryty, ostre odpady, poślizgnięcie;
rękawice ochronne odporne na przecięcie i przekłucie – ostre odpady, kontakt z odpadami, gabaryty;
rękawice chemoodporne i okulary przy kontakcie z odpadami niebezpiecznymi – odpady niebezpieczne, czynnik chłodniczy;
półmaska FFP2 przy odbiorze bioodpadów latem – bioodpady;
odzież ocieplana, przeciwdeszczowa i letnia – mikroklimat.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

kamera i sygnał cofania, stopnie i uchwyty z antypoślizgową powierzchnią – pojazd, częste wsiadanie;
winda załadowcza z barierką i sterowaniem z pozycji bezpiecznej – winda i zasyp;
wyłączniki awaryjne mechanizmu zasypowego – winda i zasyp;
wózki dwukołowe, pasy i rampy do załadunku gabarytów – dźwiganie, gabaryty;
pojemnik z piaskiem lub gaśnica i oddzielny pojemnik na baterie – baterie litowe;
pojemniki na ostre odpady i sorbenty w pojeździe – ostre odpady, odpady niebezpieczne, czynnik chłodniczy;
układ wydechowy z dala od strefy załadunku – spaliny.

Środki organizacyjne

przenoszenie ciężkich gabarytów co najmniej we dwie osoby – dźwiganie, gabaryty;
zakaz wchodzenia na posesje bez zgody właściciela i przy wolno biegających psach – konflikty;
planowanie tras ograniczające przechodzenie przez jezdnię, ustawianie pojazdu na poboczu – ruch drogowy, tempo pracy;
lodówki przewożone w pozycji pionowej, bez uszkadzania obiegu chłodniczego – czynnik chłodniczy;
procedura postępowania z uszkodzonymi bateriami i elektroodpadami – baterie litowe;
higiena rąk, natrysk po pracy, częstsze odbiory bioodpadów latem – bioodpady, kontakt z odpadami;
przerwy, woda pitna i ogrzewanie w pojeździe – mikroklimat, tempo pracy;
dokumentowanie nieprawidłowości w aplikacji zamiast sporów z mieszkańcami – konflikty;
ocena podłoża przed podjęciem odpadów z rowu lub skarpy – poślizgnięcie.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika zbiórki odpadów.

czynniki fizyczne – mikroklimat zimny i gorący, praca na otwartej przestrzeni;
czynniki chemiczne – spaliny silników diesla, substancje chemiczne w odpadach niebezpiecznych;
czynniki biologiczne – bioaerozole z bioodpadów, kontakt z odpadami komunalnymi;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – ręczne prace transportowe – dźwiganie ciężkich przedmiotów, praca przy pojeździe i w ruchu drogowym, kontakt z mieszkańcami.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy