Monter maszyn elektrycznych

Monter maszyn elektrycznych – kod 821204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter składa silniki elektryczne, prądnice, generatory, silniki trakcyjne i przetwornice – od małych silników indukcyjnych po maszyny dużej mocy dla energetyki, górnictwa i kolei. Układa i łączy uzwojenia stojanów i wirników, wprowadza izolację żłobkową, prowadzi impregnację lakierami lub żywicami, montuje wirnik w stojanie, łożyska, tarcze i komutatory, a następnie wykonuje pomiary rezystancji izolacji, próby napięciowe i biegi próbne.

Monter maszyn elektrycznych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne, preferowany kierunek elektromechanik lub elektryk,
świadectwo kwalifikacyjne SEP (E) w zakresie eksploatacji maszyn i urządzeń elektrycznych,
umiejętność nawijania i łączenia uzwojeń oraz czytania schematów uzwojeń,
znajomość pomiarów rezystancji izolacji, prób napięciowych i badań maszyn na stacji prób,
umiejętność montażu łożysk i wyważania wirników,
uprawnienia UDT do obsługi suwnic, jeśli wymaga tego zakres pracy.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

monter silników indukcyjnych,
monter stojanów i wirników,
uzwajacz maszyn elektrycznych,
monter prądnic,
monter silników trakcyjnych.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania do prac przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem,
audiometria przy pracy na stacji prób maszyn,
badania do obsługi urządzeń transportu bliskiego, jeśli pracownik je obsługuje.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
przygotowanie do egzaminu SEP (E) i jego odnawianie co 5 lat,
instruktaż pracy na stacji prób maszyn elektrycznych i przy próbach wysokim napięciem,
szkolenie z bezpiecznego stosowania lakierów elektroizolacyjnych, żywic i styrenu według kart charakterystyki,
szkolenie i egzamin UDT z obsługi suwnic, tam, gdzie wymagają tego przepisy,
szkolenie z pierwszej pomocy przy porażeniu prądem.

Środowisko pracy

Monter pracuje w zakładach produkcji i remontu maszyn elektrycznych, w halach z działem uzwojeń, stanowiskami impregnacji, piecami do utwardzania, wyważarkami i stacją prób. Przy produkcji uzwojeń wykonuje wiele precyzyjnych czynności ręcznych z drutem nawojowym i taśmami izolacyjnymi, często w pochylonej pozycji przy stojanie. Impregnacja odbywa się metodą zanurzeniową lub próżniowo-ciśnieniową (VPI) z żywicami poliestrowymi lub epoksydowymi, które wydzielają styren i inne opary. Ciężkie stojany i wirniki przenosi się suwnicami, a na stacji prób maszyny pracują pod napięciem i z dużą prędkością obrotową. Praca jest najczęściej dwuzmianowa. Na stanowisku wykorzystuje się:

nawijarki uzwojeń i formy do zezwojów;
lutownice indukcyjne, zgrzewarki i palniki do łączenia przewodów;
wanny i kotły do impregnacji VPI, piece do utwardzania;
suwnice, chwytaki i obrotnice stojanów;
wyważarki wirników i prasy do łożysk;
mierniki rezystancji izolacji, aparaty probiercze wysokiego napięcia i mostki pomiarowe;
stacja prób z hamownicą i układem zasilania.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

porażenie prądem i łuk elektryczny przy próbach wysokim napięciem i biegach próbnych,
przygniecenie przez stojany, wirniki i tarcze łożyskowe przy transporcie suwnicą,
pochwycenie przez wirujące wirniki na wyważarce i stacji prób,
skaleczenia i zakłucia drutem nawojowym i blachami pakietów,
oparzenia przy lutowaniu, wyjmowaniu z pieca i nagrzewaniu łożysk,
hałas na stacji prób i przy pracy maszyn,
pożar oparów żywic i lakierów w strefie impregnacji.

Czynniki chemiczne:

styren z żywic poliestrowych i lakierów impregnacyjnych,
żywice epoksydowe i utwardzacze (bezwodniki, aminy),
rozpuszczalniki lakierów (ksylen, solwent nafta),
dymy z lutowania twardego i spalania emalii drutu nawojowego.

Czynniki psychofizyczne:

wymuszona, pochylona pozycja przy układaniu uzwojeń,
monotypowe ruchy dłoni i palców przy uzwajaniu,
obciążenie wzroku przy precyzyjnych pracach montażowych,
praca zmianowa,
odpowiedzialność za jakość i niezawodność maszyny.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera maszyn elektrycznych.

Środki ochrony indywidualnej

rękawice elektroizolacyjne, chodnik izolacyjny i narzędzia izolowane na stacji prób – porażenie prądem;
rękawice odporne na przecięcie i okulary ochronne – skaleczenia drutem;
obuwie ochronne z podnoskiem i kask przy pracach z suwnicą – przygniecenie ładunkiem;
rękawice termoodporne – oparzenia;
półmaska z filtrem A2 lub ABEK i rękawice nitrylowe przy impregnacji – styren, żywice epoksydowe, rozpuszczalniki;
ochronniki słuchu – hałas;
półmaska filtrująca przy lutowaniu w miejscach bez odciągu – dymy lutownicze.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wygrodzone pole prób z blokadami drzwi, sygnalizacją świetlną i wyłącznikiem awaryjnym – porażenie prądem, wirujące elementy;
osłony wyważarek i hamownic – wirujące elementy, hałas;
hermetyczne urządzenia VPI z wentylacją wyciągową i instalacją przeciwwybuchową – styren, rozpuszczalniki, pożar, żywice epoksydowe;
odciągi miejscowe przy stanowiskach lutowania – dymy lutownicze;
obrotnice i stoły z regulacją wysokości do uzwajania – wymuszona pozycja, monotypowe ruchy;
atestowane suwnice, zawiesia i przyrządy do wprowadzania wirnika – przygniecenie ładunkiem;
nagrzewnice indukcyjne zamiast palnika przy łożyskach – oparzenia;
oświetlenie miejscowe i lupy – obciążenie wzroku.

Środki organizacyjne

polecenia na pracę i dopuszczenie do prób wyłącznie osób z uprawnieniami SEP – porażenie prądem;
rozładowanie uzwojeń po próbach napięciowych i pomiarach izolacji – porażenie prądem;
zakaz ognia otwartego w strefie impregnacji – pożar;
pomiary stężeń styrenu i rozpuszczalników – styren, rozpuszczalniki;
rotacja czynności i przerwy przy uzwajaniu – monotypowe ruchy, wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
grafik zmian i przerwy w pracy – praca zmianowa;
karty kontroli jakości i procedury pomiarów odbiorczych – odpowiedzialność;
instrukcja transportu ciężkich elementów i plan operacji suwnicą – przygniecenie ładunkiem, skaleczenia drutem.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera maszyn elektrycznych.

czynniki fizyczne – hałas, pole elektromagnetyczne na stacji prób (jeśli występuje w strefie ochronnej);
czynniki chemiczne – styren, żywice epoksydowe, bezwodniki kwasowe, ksylen, solwent nafta, dymy lutownicze;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – prace przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem, obsługa urządzeń transportu bliskiego, praca przy maszynach wirujących, wymuszona pozycja ciała, monotypowe ruchy kończyn górnych, praca zmianowa.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy