Poborca skarbowy – kod 421402 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Poborca skarbowy prowadzi w terenie czynności egzekucyjne w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w imieniu naczelnika urzędu skarbowego – doręcza tytuły wykonawcze, wzywa do zapłaty, przyjmuje wpłaty, dokonuje zajęcia ruchomości i wierzytelności, sporządza spisy i protokoły oraz przygotowuje sprzedaż zajętych rzeczy. Odwiedza zobowiązanych w mieszkaniach, firmach i na posesjach, często w sytuacjach konfliktowych.
Poborca skarbowy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie co najmniej średnie, preferowane ekonomiczne lub prawnicze,
- spełnienie wymagań dla pracowników Krajowej Administracji Skarbowej, w tym niekaralność za przestępstwo umyślne,
- pisemne upoważnienie naczelnika urzędu skarbowego i legitymacja służbowa do wykonywania czynności egzekucyjnych,
- znajomość ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Ordynacji podatkowej i przepisów o ochronie danych,
- umiejętność prowadzenia rozmów w sytuacjach konfliktowych i odporność na stres,
- prawo jazdy kat. B,
- obsługa komputera, urządzeń mobilnych i systemów egzekucyjnych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- egzekutor skarbowy,
- pracownik egzekucji administracyjnej,
- poborca urzędu skarbowego,
- pracownik działu egzekucji urzędu skarbowego,
- terenowy pracownik egzekucyjny.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy,
- badanie uwzględniające kierowanie pojazdem służbowym,
- badanie okulistyczne przy pracy przy monitorze ekranowym,
- ocena odporności psychicznej i układu krążenia przy pracy w stresie, jeśli lekarz uzna to za potrzebne.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy),
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z postępowania w sytuacjach agresji, zagrożenia i napadu,
- szkolenie z bezpiecznego przechowywania i przewożenia gotówki oraz zajętych przedmiotów,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i tajemnicy skarbowej,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Poborca skarbowy dzieli czas pracy między biuro urzędu skarbowego, gdzie przygotowuje dokumentację przy komputerze, a teren – mieszkania, domy, siedziby firm, warsztaty, gospodarstwa rolne i place. Jeździ samochodem służbowym lub prywatnym, chodzi po klatkach schodowych i posesjach w każdej pogodzie, wchodzi do pomieszczeń o złym stanie technicznym i sanitarnym. Spotyka się z osobami wzburzonymi, czasem pod wpływem alkoholu, przyjmuje gotówkę i zabezpiecza zajęte ruchomości. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z monitorem ekranowym i system egzekucyjny;
- laptop lub tablet, drukarka przenośna i telefon służbowy;
- kwitariusz, plomby i znaki zajęcia;
- samochód służbowy lub prywatny wykorzystywany do celów służbowych;
- kasetka lub torba na gotówkę i dokumenty.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym w części biurowej,
- potknięcie i upadek na schodach, w zaniedbanych budynkach i na oblodzonych posesjach,
- pogryzienie przez psa na posesji zobowiązanego,
- wypadek drogowy przy dojazdach do zobowiązanych,
- ręczne przenoszenie zajętych ruchomości i dokumentacji,
- napaść fizyczna i napad w związku z przyjmowaniem gotówki,
- praca na zewnątrz w zmiennym mikroklimacie.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z pasożytami i drobnoustrojami w zaniedbanych pomieszczeniach (pluskwy, pchły, świerzbowiec, pleśnie).
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna, groźby i zastraszanie ze strony zobowiązanych,
- kontakt z osobami w trudnej sytuacji życiowej, chorymi i pod wpływem alkoholu,
- praca w pojedynkę w terenie,
- odpowiedzialność za zgodność czynności z prawem i powierzone mienie,
- presja wyników egzekucji i terminów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku poborcy skarbowego.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie z podeszwą antypoślizgową i latarka – potknięcie i upadek;
- przenośny przycisk alarmowy lub aplikacja alarmowa w telefonie – napaść fizyczna i napad, praca w pojedynkę, groźby i zastraszanie;
- rękawice jednorazowe i środek do dezynfekcji rąk – kontakt z pasożytami i drobnoustrojami;
- rękawice robocze przy przenoszeniu zajętych przedmiotów – ręczne przenoszenie;
- odzież dostosowana do pogody – praca na zewnątrz w zmiennym mikroklimacie;
- okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze, jeśli zaleci je lekarz – praca przy monitorze ekranowym.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowisko komputerowe zgodne z wymaganiami ergonomii – praca przy monitorze ekranowym;
- samochód z aktualnym przeglądem i wyposażeniem bezpieczeństwa – wypadek drogowy;
- zamykana kasetka na gotówkę i sejf w urzędzie, wpłaty bezgotówkowe przez terminal – napad;
- wózek transportowy do zajętych przedmiotów i dokumentacji – ręczne przenoszenie;
- lokalizacja GPS telefonu służbowego i łączność z działem egzekucji – praca w pojedynkę;
- systemy egzekucyjne z kontrolą kompletności i poprawności dokumentów – odpowiedzialność za zgodność czynności z prawem.
Środki organizacyjne
- wykonywanie czynności w ryzykownych sprawach w zespole dwuosobowym lub w asyście Policji – napaść fizyczna, groźby i zastraszanie, praca w pojedynkę;
- rejestr planowanych wizyt i stały kontakt z przełożonym – praca w pojedynkę;
- możliwość przerwania czynności i opuszczenia miejsca w razie zagrożenia – agresja słowna, napaść, kontakt z osobami pod wpływem alkoholu;
- prośba o zamknięcie psa przed wejściem na posesję – pogryzienie przez psa;
- przerwanie czynności w pomieszczeniach o złym stanie sanitarnym i ograniczenie kontaktu z wyposażeniem – kontakt z pasożytami i drobnoustrojami;
- planowanie tras, czynności w świetle dziennym i przerwy w jeździe – wypadek drogowy, potknięcie i upadek;
- zlecanie transportu ciężkich zajętych rzeczy firmom przewozowym – ręczne przenoszenie zajętych ruchomości;
- wsparcie psychologiczne, superwizja i realne normy obciążenia sprawami – presja wyników, kontakt z osobami w trudnej sytuacji życiowej, odpowiedzialność;
- przerwy przy pracy przy monitorze i możliwość ogrzania lub ochłodzenia się – praca przy monitorze, praca na zewnątrz w zmiennym mikroklimacie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla poborcy skarbowego.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym, mikroklimat zimny i gorący przy pracy w terenie, ręczne prace transportowe;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – pasożyty i drobnoustroje w zaniedbanych pomieszczeniach (narażenie sporadyczne);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie pojazdem służbowym, praca w terenie w pojedynkę, ryzyko napaści i agresji, obsługa gotówki, stres.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).