Eksploatator portu – kod 333103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Eksploatator portu nadzoruje bieżącą eksploatację infrastruktury portowej – nabrzeży, placów składowych, terminali kontenerowych i masowych, urządzeń przeładunkowych oraz sieci technicznych. Organizuje i kontroluje przebieg przeładunków, prowadzi obchody nabrzeży, zgłasza usterki, koordynuje prace utrzymaniowe i współpracuje z kapitanatem portu, armatorami, agentami i służbami granicznymi.
Eksploatator portu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne lub wyższe, preferowany kierunek eksploatacja portów i floty, logistyka lub transport,
- znajomość technologii przeładunków kontenerów, ładunków masowych, drobnicy i ładunków ro-ro,
- znajomość przepisów portowych, kodeksu IMDG oraz zasad składowania towarów niebezpiecznych w porcie,
- umiejętność obsługi systemów zarządzania terminalem i dokumentacji przeładunkowej,
- znajomość języka angielskiego w zakresie komunikacji z załogami statków i agentami,
- gotowość do pracy w systemie zmianowym, w porze nocnej i w zmiennych warunkach atmosferycznych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- inspektor eksploatacji portu,
- specjalista ds. eksploatacji nabrzeży,
- koordynator przeładunków portowych,
- kierownik zmiany terminalu portowego,
- technik eksploatacji portu.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena zdolności do kierowania pojazdami na terenie portu, jeżeli pracownik prowadzi samochód służbowy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m, jeżeli pracownik wchodzi na urządzenia przeładunkowe.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z regulaminu portu i zasad ruchu na terenie terminalu,
- szkolenie z przewozu i składowania towarów niebezpiecznych według kodeksu IMDG,
- szkolenie z zakresu ochrony portu i obiektów portowych (kodeks ISPS), zgodnie z przydziałem obowiązków,
- szkolenie z postępowania na wypadek pożaru, wycieku i rozlewu substancji na nabrzeżu,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym ratowania osoby wyciągniętej z wody.
Środowisko pracy
Eksploatator portu pracuje częściowo w biurze operacyjnym terminalu, a częściowo na otwartych nabrzeżach i placach składowych, przy każdej pogodzie, w wietrze od morza, mrozie i upale. Na terenie portu stale poruszają się ciągniki terminalowe, wozy podsiębierne, wozy wysokiego składowania typu reach stacker, ciężarówki i pociągi. Nad nabrzeżem pracują suwnice nabrzeżowe i żurawie portowe, a przy krawędzi nabrzeża występuje ryzyko wpadnięcia do wody. Przy ładunkach masowych unosi się pył zbożowy, węglowy lub nawozowy, a kontenery mogą zawierać pozostałości środków do fumigacji. Praca odbywa się w ruchu ciągłym, także w nocy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- samochód służbowy i radiotelefon;
- system zarządzania terminalem i komputer z monitorem ekranowym;
- suwnice nabrzeżowe, żurawie portowe, ładowarki i przenośniki do ładunków masowych;
- ciągniki terminalowe, wozy podsiębierne i wozy typu reach stacker;
- odbojnice, pachołki cumownicze i drabinki nabrzeżowe;
- detektory gazów do kontroli kontenerów przed otwarciem;
- koła ratunkowe i bosaki rozmieszczone przy krawędzi nabrzeża.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potrącenie przez ciągniki terminalowe, wozy podsiębierne i ciężarówki na placu,
- uderzenie przez przemieszczany kontener, chwytak lub ładunek drobnicowy,
- wpadnięcie do wody z krawędzi nabrzeża lub trapu,
- upadek z wysokości przy wchodzeniu na suwnice, statki i stosy kontenerów,
- poślizgnięcie i potknięcie na oblodzonym nabrzeżu, szynach suwnic i cumach,
- uderzenie zerwaną liną cumowniczą lub stalową,
- hałas od urządzeń przeładunkowych, statków i ruchu pojazdów,
- praca na otwartym terenie w niskiej temperaturze, przy silnym wietrze i opadach.
Czynniki chemiczne:
- pyły ładunków masowych – pył zbożowy, węglowy, nawozów mineralnych,
- pozostałości fumigantów w kontenerach – fosforowodór, bromek metylu,
- spaliny silników Diesla pojazdów portowych i statków,
- wycieki towarów niebezpiecznych z uszkodzonych opakowań i kontenerów cystern.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- presja czasu związana z postojem statków i harmonogramem przeładunków,
- stres przy awariach, wypadkach i zdarzeniach z towarami niebezpiecznymi,
- praca przy monitorze ekranowym w biurze operacyjnym,
- długotrwałe chodzenie i wchodzenie po schodach na rozległym terenie portu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku eksploatatora portu.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka ostrzegawcza o wysokiej widzialności i kask ochronny – potrącenie przez pojazdy, uderzenie ładunkiem;
- kamizelka ratunkowa lub asekuracyjna przy pracy przy krawędzi nabrzeża – upadek do wody;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie i potknięcie, uderzenie ładunkiem;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracy na urządzeniach przeładunkowych – upadek z wysokości;
- ochronniki słuchu – hałas;
- odzież ocieplana i przeciwdeszczowa, rękawice ochronne – mikroklimat zimny;
- półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 przy ładunkach pylących – pyły ładunków masowych;
- osobisty detektor gazów przy otwieraniu kontenerów – fumiganty w kontenerach, towary niebezpieczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wydzielone ciągi piesze, oznakowanie i zakaz wchodzenia w strefę pracy suwnic – potrącenie przez pojazdy, uderzenie ładunkiem;
- drabinki nabrzeżowe, koła ratunkowe i bosaki przy krawędzi nabrzeża – upadek do wody;
- balustrady i drabiny z kabłąkami na suwnicach i żurawiach – upadek z wysokości;
- oświetlenie nabrzeży i usuwanie oblodzenia – poślizgnięcie i potknięcie, potrącenie przez pojazdy;
- strefy bezpieczeństwa przy cumowaniu wyznaczone poza zasięgiem lin – zerwanie liny cumowniczej;
- zraszanie i osłony przenośników ograniczające pylenie – pyły ładunków masowych;
- wyznaczone miejsce składowania towarów niebezpiecznych z wanną wychwytową i sorbentami – towary niebezpieczne;
- ogrzewane pomieszczenia socjalne i ergonomiczne stanowisko w biurze operacyjnym – mikroklimat zimny, praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- procedura pomiaru atmosfery i wietrzenia kontenera przed wejściem – fumiganty w kontenerach;
- regulamin ruchu na terenie portu i ograniczenia prędkości – potrącenie przez pojazdy, spaliny;
- plan reagowania na zdarzenia z towarami niebezpiecznymi i ćwiczenia – towary niebezpieczne, stres przy zdarzeniach;
- wstrzymanie przeładunków przy silnym wietrze i oblodzeniu – uderzenie ładunkiem, mikroklimat zimny;
- grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i ograniczeniem kolejnych nocy – praca zmianowa;
- planowanie obsługi statków z rezerwą czasu i podział zadań w zespole – presja czasu;
- przemieszczanie się po porcie samochodem służbowym, przerwy w pracy przy monitorze – chodzenie po rozległym terenie, praca przy monitorze;
- pomiary hałasu i pyłów na stanowiskach pracy – hałas, pyły ładunków masowych.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla eksploatatora portu.
- czynniki fizyczne – hałas, praca w warunkach mikroklimatu zimnego, praca na otwartej przestrzeni;
- czynniki chemiczne – pył zbożowy, pył węgla kamiennego, pył nawozów mineralnych, fosforowodór, bromek metylu, spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy krawędzi nabrzeża z ryzykiem utonięcia, praca w strefie ruchu pojazdów i urządzeń transportu bliskiego, kierowanie pojazdem służbowym, praca zmianowa, w tym w porze nocnej, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).