Podiatra – kod 229915 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Podiatra diagnozuje i leczy zachowawczo schorzenia stóp i paznokci – zrogowacenia, odciski, wrastające paznokcie, grzybice, brodawki, zmiany w stopie cukrzycowej i zaburzenia biomechaniki chodu. Wykonuje zabiegi frezarką i skalpelem, zakłada klamry ortonyksyjne, opatruje owrzodzenia, przeprowadza badania podometryczne i wykonuje wkładki oraz odciążenia.
Podiatra – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe z zakresu podiatrii lub kosmetologii z podologią i kursami specjalistycznymi,
- znajomość anatomii i biomechaniki stopy oraz chorób skóry i paznokci,
- umiejętność pracy w warunkach aseptyki i sterylizacji narzędzi,
- umiejętność rozpoznania stopy cukrzycowej i wskazań do skierowania do lekarza,
- umiejętność obsługi frezarki podologicznej, autoklawu i podoskopu,
- dobra sprawność manualna i ostrość wzroku.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- specjalista podiatrii,
- podiatra kliniczny,
- specjalista ds. stopy cukrzycowej,
- terapeuta stóp,
- podiatra w gabinecie podologicznym.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania w zakresie narażenia na czynniki biologiczne, z oceną uodpornienia przeciw WZW typu B,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B zgodnie z zaleceniem lekarza medycyny pracy,
- orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych – tam, gdzie wymagają tego przepisy lub procedury zakładowe.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z higieny, aseptyki i sterylizacji narzędzi,
- szkolenie z postępowania po ekspozycji zawodowej na krew,
- szkolenie z postępowania z odpadami medycznymi,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy hipoglikemii u pacjenta z cukrzycą.
Środowisko pracy
Podiatra pracuje w gabinecie podologicznym, poradni stopy cukrzycowej, przychodni lub klinice rehabilitacyjnej. Zabiegi wykonuje na fotelu podologicznym, siedząc w pochyleniu nad stopą pacjenta, przy silnym oświetleniu i powiększeniu. Frezarka z odsysaniem lub spryskiwaniem wytwarza drobny pył z paznokci i naskórka, a praca z ranami i owrzodzeniami wiąże się z kontaktem z krwią i wydzielinami. W gabinecie stosuje się preparaty do dezynfekcji, keratolityki i leki przeciwgrzybicze, a narzędzia sterylizuje się w autoklawie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- fotel podologiczny i lampa z lupą;
- frezarka podologiczna z odsysaniem pyłu lub spryskiwaniem;
- skalpele, cęgi, dłuta i kleszczyki;
- myjka ultradźwiękowa i autoklaw;
- podoskop i platforma podometryczna;
- materiały do klamer ortonyksyjnych i lampa UV do ich utwardzania;
- preparaty dezynfekcyjne, keratolityczne i przeciwgrzybicze.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia skalpelem, cęgami i frezami,
- pył z paznokci i zrogowaciałego naskórka przy frezowaniu,
- oparzenia gorącą parą i elementami autoklawu,
- promieniowanie nadfioletowe lampy do utwardzania materiałów,
- drgania miejscowe i hałas frezarki przenoszone na dłonie,
- porażenie prądem przy urządzeniach zasilanych elektrycznie,
- obciążenie wzroku przy precyzyjnych zabiegach w silnym oświetleniu.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne z alkoholami, aldehydami i czwartorzędowymi solami amoniowymi,
- preparaty keratolityczne z kwasem salicylowym, mocznikiem i kwasem trójchlorooctowym,
- żywice akrylowe i kleje cyjanoakrylowe do klamer ortonyksyjnych.
Czynniki biologiczne:
- grzyby dermatofity i drożdżaki z zakażonych paznokci i skóry,
- wirusy przenoszone przez krew – HBV, HCV, HIV – przy zabiegach naruszających ciągłość skóry,
- bakterie z zakażonych owrzodzeń, w tym gronkowiec złocisty MRSA,
- wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) przy usuwaniu brodawek.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona, pochylona pozycja siedząca przy zabiegach,
- powtarzalne, precyzyjne ruchy dłoni i nadgarstków,
- trudny kontakt z pacjentami przewlekle chorymi i z bólem,
- odpowiedzialność za powikłania u pacjentów z cukrzycą i zaburzeniami krzepnięcia,
- długotrwała praca wzrokowa z bliska.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku podiatry.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe jednorazowe – wirusy krwiopochodne, bakterie z owrzodzeń, grzyby dermatofity, wirus brodawczaka, środki dezynfekcyjne, keratolityki i kwasy;
- maseczka FFP2 i przyłbica lub okulary ochronne przy frezowaniu – pył z paznokci i naskórka, grzyby dermatofity, wirus brodawczaka;
- okulary z filtrem UV – promieniowanie UV;
- fartuch ochronny jednorazowy przy opatrywaniu ran – bakterie z owrzodzeń, wirusy krwiopochodne;
- rękawice termoochronne przy obsłudze autoklawu – oparzenia przy sterylizacji;
- rękawice odporne na przecięcie przy myciu narzędzi – skaleczenia narzędziami.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- frezarka z odsysaniem pyłu lub spryskiwaniem wodą – pył z paznokci i naskórka, grzyby dermatofity;
- frezarka o niskim poziomie drgań i hałasu – drgania i hałas frezarki;
- lampa zabiegowa z lupą i regulacją natężenia światła – olśnienie i obciążenie wzroku, obciążenie wzrokowe;
- fotel podologiczny i taboret z regulacją wysokości – wymuszona pozycja, powtarzalne ruchy rąk;
- pojemniki na odpady ostre i system jednorazowych ostrzy – skaleczenia narzędziami, wirusy krwiopochodne;
- wentylacja mechaniczna gabinetu – środki dezynfekcyjne, żywice i kleje do klamer;
- przeglądy techniczne autoklawu, frezarki i instalacji elektrycznej – oparzenia przy sterylizacji, porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- procedura postępowania po ekspozycji na krew i szczepienia przeciw WZW B – wirusy krwiopochodne;
- procedury dezynfekcji, sterylizacji i walidacji procesów – grzyby dermatofity, bakterie z owrzodzeń, wirus brodawczaka;
- karty charakterystyki i instrukcje stosowania preparatów – środki dezynfekcyjne, keratolityki i kwasy, żywice i kleje do klamer;
- przerwy między zabiegami i ćwiczenia rozluźniające – wymuszona pozycja, powtarzalne ruchy rąk, obciążenie wzrokowe;
- wywiad przed zabiegiem i współpraca z lekarzem diabetologiem – odpowiedzialność za pacjenta, kontakt z pacjentem;
- harmonogram wizyt z rezerwą czasową – kontakt z pacjentem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla podiatry.
- czynniki fizyczne – pył organiczny z paznokci i naskórka, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, promieniowanie nadfioletowe;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne, w tym aldehydy, kwas salicylowy i kwas trójchlorooctowy, żywice akrylowe i cyjanoakrylany;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV i HIV, grzyby dermatofity, bakterie z owrzodzeń, wirus brodawczaka ludzkiego;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z narzędziami ostrymi, wymuszona pozycja ciała, praca wymagająca precyzji wzrokowej, obsługa autoklawu.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).