Zielarz-fitoterapeuta – kod 323012 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Zielarz-fitoterapeuta doradza w zakresie stosowania surowców roślinnych i produktów ziołowych, sprzedaje je w sklepach zielarsko-medycznych i prowadzi konsultacje fitoterapeutyczne. Przygotowuje mieszanki ziołowe, odważa i konfekcjonuje surowce, sporządza napary, maceraty i nalewki na potrzeby pracowni, kontroluje jakość i warunki przechowywania ziół, a niekiedy prowadzi zbiór i suszenie roślin. Informuje klientów o sposobie stosowania, przeciwwskazaniach i interakcjach z lekami.
Zielarz-fitoterapeuta – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie w zakresie zielarstwa lub fitoterapii – szkoła policealna, kursy kwalifikacyjne lub studia z zakresu ziołolecznictwa,
- znajomość surowców roślinnych, ich składników czynnych, dawkowania i przeciwwskazań,
- znajomość przepisów dotyczących obrotu ziołami, suplementami diety i produktami leczniczymi roślinnymi,
- umiejętność rozpoznawania roślin i oceny jakości surowca,
- znajomość zasad higieny przy konfekcjonowaniu i wymagań sanitarnych,
- umiejętności doradcze i obsługa kasy fiskalnej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- konsultant fitoterapeutyczny,
- fitoterapeuta,
- doradca ziołowy w sklepie zielarsko-medycznym,
- sprzedawca w sklepie zielarskim,
- specjalista ziołolecznictwa.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną układu oddechowego i skóry przy kontakcie z pyłem ziołowym,
- orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych przy konfekcjonowaniu nieopakowanych ziół przeznaczonych do spożycia,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z zasad higieny i bezpieczeństwa żywności przy konfekcjonowaniu,
- instruktaż obsługi młynka, rozdrabniacza i suszarni ziół,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy reakcji alergicznej,
- szkolenie z obsługi kasy fiskalnej i postępowania przy kradzieży lub napadzie.
Środowisko pracy
Zielarz-fitoterapeuta pracuje w sklepie zielarsko-medycznym z zapleczem magazynowym i pracownią, gdzie odważa i rozdrabnia zioła, przygotowuje mieszanki, napary i nalewki. Przy rozdrabnianiu i przesypywaniu surowców powstaje pył roślinny, a część surowców ma silne działanie alergizujące lub drażniące. Przyjmuje dostawy w kartonach i workach, układa towar na regałach i obsługuje klientów przy ladzie przez większość zmiany. Przy zbiorze ziół pracuje w terenie, w pełnym słońcu, a w suszarni – w podwyższonej temperaturze. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wagi laboratoryjne i sklepowe, łyżki i szufelki do surowców;
- młynek i rozdrabniacz do ziół, sita;
- zgrzewarka do torebek i etykieciarka;
- naczynia szklane, perkolator i alkohol do nalewek;
- suszarnia ziół z wentylacją;
- kasa fiskalna i terminal płatniczy;
- regały, drabinka i wózek do dostaw.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenie nożem, sekatorem i szkłem naczyń,
- pochwycenie lub zranienie przez ruchome części młynka i rozdrabniacza,
- upadek z drabinki przy układaniu towaru na wysokich regałach,
- poślizgnięcie i potknięcie na zapleczu i w sklepie,
- mikroklimat gorący w suszarni i nasłonecznienie przy zbiorze ziół,
- pożar przy pracy z alkoholem i w suszarni,
- porażenie prądem od urządzeń elektrycznych.
Czynniki chemiczne:
- pył roślinny z rozdrabnianych ziół – działanie alergizujące i drażniące,
- olejki eteryczne i surowce silnie działające – uczulenia kontaktowe,
- alkohol etylowy przy sporządzaniu nalewek i wyciągów,
- soki roślin fototoksycznych przy zbiorze, np. barszczu i arcydzięgla.
Czynniki biologiczne:
- pleśnie i ich zarodniki w zawilgoconych surowcach roślinnych,
- kleszcze przenoszące boreliozę i KZM przy zbiorze ziół w terenie.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała praca w pozycji stojącej przy ladzie,
- dźwiganie worków z surowcem i kartonów z towarem,
- obciążenie psychiczne w kontakcie z klientami chorymi i wymagającymi,
- odpowiedzialność za udzielane porady i bezpieczeństwo stosowania ziół.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku zielarza-fitoterapeuty.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska przeciwpyłowa FFP2 przy rozdrabnianiu i przesypywaniu ziół – pył roślinny, pleśnie;
- rękawice nitrylowe i fartuch – olejki eteryczne, alkohol etylowy, pył roślinny;
- rękawice ochronne, długie rękawy i nakrycie głowy przy zbiorze ziół – rośliny fototoksyczne, kleszcze, mikroklimat gorący;
- repelenty przy pracy w terenie – kleszcze;
- obuwie zawodowe z podeszwą antypoślizgową – upadek, upadek z drabinki;
- rękawice odporne na przecięcie przy krojeniu korzeni – skaleczenie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- młynki z osłonami i wyłącznikiem blokującym – ruchome części młynka;
- miejscowy odciąg pyłu przy stanowisku rozdrabniania – pył roślinny, pleśnie;
- drabinki z barierką i stopnie z platformą – upadek z drabinki;
- wentylowana suszarnia z regulacją temperatury i czujnikiem przegrzania – mikroklimat gorący, pożar;
- szafa na substancje łatwopalne i gaśnica – alkohol etylowy, pożar;
- instalacja elektryczna z wyłącznikiem różnicowoprądowym – porażenie prądem;
- wózek transportowy i regały z cięższym towarem na dole – dźwiganie.
Środki organizacyjne
- kontrola jakości dostaw i odrzucanie zawilgoconego surowca – pleśnie;
- procedura udzielania porad z informacją o przeciwwskazaniach i kierowaniem do lekarza – odpowiedzialność, kontakt z klientem;
- przerwy i możliwość pracy siedzącej przy konfekcjonowaniu – praca stojąca;
- zasady dźwigania i podział cięższych dostaw – dźwiganie;
- instrukcja zbioru ziół z rozpoznawaniem roślin niebezpiecznych – rośliny fototoksyczne, kleszcze;
- porządek na zapleczu i bieżące usuwanie rozsypanych surowców – upadek, skaleczenie;
- karty charakterystyki olejków i alkoholu – olejki eteryczne, alkohol etylowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla zielarza-fitoterapeuty.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący okresowo w suszarni, promieniowanie nadfioletowe naturalne przy zbiorze;
- czynniki chemiczne – pył roślinny o działaniu alergizującym, olejki eteryczne, alkohol etylowy;
- czynniki biologiczne – pleśnie, kleszcze (borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu) przy pracy w terenie;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca stojąca, dźwiganie ciężarów, obsługa urządzeń do rozdrabniania.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).