Operator urządzeń przemysłu ceramicznego – kod 818115 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator obsługuje urządzenia całego ciągu produkcji ceramiki – młyny kulowe i atomizery do przygotowania mas, suszarnie, szkliwiarki natryskowe i kurtynowe, drukarki cyfrowe do płytek, piece tunelowe i rolkowe oraz linie sortowania i pakowania. Ustawia parametry procesu, nadzoruje przepływ wyrobów między urządzeniami, usuwa zatory i kontroluje jakość na kolejnych etapach.
Operator urządzeń przemysłu ceramicznego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowany zawód ceramik lub technik technologii ceramicznej,
- znajomość procesu technologicznego od przygotowania mas po wypał i sortowanie,
- umiejętność obsługi systemów sterowania linią i pieców,
- znajomość zasad pracy z pyłem krzemionki i szkliwami,
- uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych, jeżeli wymaga tego zakres pracy,
- gotowość do pracy w ruchu ciągłym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator linii ceramicznej,
- operator pieca rolkowego,
- operator szkliwiarki,
- operator atomizera,
- operator linii płytek ceramicznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania układu oddechowego, w tym RTG klatki piersiowej i spirometria, przy narażeniu na pył krzemionki krystalicznej,
- badanie słuchu przy pracy w hałasie,
- badania do obsługi wózków jezdniowych, jeżeli występuje.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zagrożeń pyłem krzemionki krystalicznej,
- instruktaż obsługi pieców gazowych i postępowania przy awarii palników,
- szkolenie z obsługi wózków jezdniowych UDT, jeżeli dotyczy,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Zakład ceramiczny obejmuje przygotowalnię mas z młynami i atomizerami, linie formowania i szkliwienia, suszarnie, piece oraz sortownię. W przygotowalni i przy szkliwiarkach dominuje pył zawierający krzemionkę krystaliczną oraz hałas młynów, a przy piecach tunelowych i rolkowych opalanych gazem – wysoka temperatura i promieniowanie cieplne. Szkliwa i farby ceramiczne mogą zawierać tlenki metali, a w starszych technologiach również związki ołowiu. Wyroby przemieszczają się po przenośnikach rolkowych i taśmowych, a palety z płytkami przewożą wózki i systemy automatyczne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- młyny kulowe, mieszalniki i atomizery rozpyłowe;
- suszarnie poziome i pionowe;
- szkliwiarki natryskowe, kurtynowe i drukarki cyfrowe;
- piece tunelowe i rolkowe opalane gazem;
- linie sortowania, kalibrowania i pakowania;
- systemy transportu wózków i palet;
- panele sterowania linią.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas młynów kulowych, sprężarek i przenośników,
- oparzenia od gorących wyrobów i elementów pieca,
- promieniowanie cieplne przy wylocie pieca,
- pochwycenie przez przenośniki rolkowe i taśmowe,
- skaleczenia ostrymi krawędziami wypalonych wyrobów i odłamkami,
- pożar i wybuch gazu przy awarii palników pieca,
- potrącenie przez wózek jezdniowy lub automatyczny.
Czynniki chemiczne:
- pył krzemionki krystalicznej frakcji respirabilnej,
- szkliwa i farby ceramiczne z tlenkami metali (cyrkon, kobalt, w niektórych – związki ołowiu),
- tlenek węgla, tlenki azotu i fluorowodór ze spalin pieca.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
- długotrwała praca stojąca i chodzenie wzdłuż linii,
- przenoszenie pudeł z płytkami i worków z surowcami,
- gorący mikroklimat przy piecach i suszarniach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń przemysłu ceramicznego.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska FFP3 w przygotowalni i przy szkliwiarkach – krzemionka krystaliczna, szkliwa i tlenki metali;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice termoochronne i odzież z długim rękawem przy piecach – gorące powierzchnie i wyroby, promieniowanie cieplne;
- rękawice odporne na przecięcie przy sortowaniu – skaleczenia ceramiką;
- kamizelka ostrzegawcza i obuwie z podnoskiem – potrącenie przez wózek, dźwiganie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- hermetyzacja przygotowalni i odciągi miejscowe przy szkliwiarkach – krzemionka krystaliczna, szkliwa i tlenki metali;
- obudowy dźwiękochłonne młynów – hałas;
- osłony przenośników i wyłączniki linkowe – przenośniki i rolki;
- automatyka bezpieczeństwa palników i detektory gazu – pożar i wybuch gazu, spaliny z pieca;
- ekrany cieplne i nawiew powietrza przy piecach – promieniowanie cieplne, mikroklimat gorący;
- wydzielone drogi transportowe i czujniki wózków automatycznych – potrącenie przez wózek;
- paletyzatory i manipulatory – dźwiganie.
Środki organizacyjne
- sprzątanie na mokro i odkurzaczami klasy H – krzemionka krystaliczna;
- pomiary pyłu, krzemionki, hałasu i mikroklimatu – krzemionka krystaliczna, hałas, mikroklimat gorący;
- procedura LOTO przy usuwaniu zatorów – przenośniki i rolki, skaleczenia ceramiką;
- przerwy i napoje przy pracy przy piecach – mikroklimat gorący, praca stojąca i chodzenie;
- grafik zmian w ruchu ciągłym – praca zmianowa;
- karty charakterystyki szkliw i zakaz spożywania posiłków na stanowisku – szkliwa i tlenki metali.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń przemysłu ceramicznego.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, promieniowanie cieplne;
- czynniki chemiczne – pył krzemionki krystalicznej frakcji respirabilnej, szkliwa zawierające tlenki metali (w tym związki ołowiu, jeżeli występują), tlenek węgla, tlenki azotu, fluorowodór;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa pieców gazowych, praca przy przenośnikach, ręczne przenoszenie ładunków, długotrwała praca stojąca, praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- ceramik,
- wypalacz wyrobów ceramicznych,
- sortowacz-brakarz ceramiki,
- inżynier technologii ceramiki,
- operator urządzeń przygotowania wsadu.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).