Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej

Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej – kod 612109 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej zarządza fermą bydła mlecznego lub opasowego, chlewnią albo innym gospodarstwem nastawionym na chów zwierząt. Planuje obsadę, rozród i żywienie, nadzoruje dój, odchów i sprzedaż zwierząt, pilnuje zasad bioasekuracji i dobrostanu, współpracuje z lekarzem weterynarii, zootechnikiem i skupem oraz kieruje zespołem pracowników fermy.

Kierownik gospodarstwa produkcji zwierzęcej – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie wyższe lub średnie zootechniczne albo rolnicze,
• doświadczenie w kierowaniu fermą i zespołem pracowników,
• znajomość przepisów weterynaryjnych, zasad bioasekuracji (w tym ASF) i dobrostanu zwierząt,
• znajomość systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt (IRZ) oraz dokumentacji hodowlanej,
• umiejętność obsługi programów do zarządzania stadem i żywieniem,
• prawo jazdy kat. B.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• kierownik fermy bydła,
• kierownik gospodarstwa trzody chlewnej,
• zarządca fermy zwierząt,
• kierownik obory,
• menedżer fermy hodowlanej.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• ocena układu oddechowego przy narażeniu na pyły i gazy w budynkach inwentarskich,
• badania w kierunku chorób odzwierzęcych na zlecenie lekarza medycyny pracy, w zależności od wyniku oceny narażenia.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
• szkolenie z zasad bioasekuracji i postępowania w razie podejrzenia choroby zakaźnej zwierząt,
• szkolenie z dobrostanu zwierząt i postępowania ze zwierzętami podczas transportu,
• szkolenie z zagrożeń gazowych przy zbiornikach gnojowicy i pracy w przestrzeniach zamkniętych,
• szkolenie z ochrony przeciwpożarowej budynków inwentarskich.

Środowisko pracy

Kierownik pracuje w biurze fermy i w budynkach inwentarskich – oborach wolnostanowiskowych, halach udojowych, cielętnikach, porodówkach i tuczarniach. Codziennie obchodzi budynki, ocenia stan zwierząt, kontroluje paszę, wodę, mikroklimat i pracę systemów udojowych oraz wentylacji. W budynkach panuje hałas, zapylenie i zapach amoniaku, a posadzki bywają śliskie od obornika. Przy wejściach do strefy produkcyjnej obowiązują śluzy sanitarne, przebieranie i dezynfekcja. Na stanowisku wykorzystuje się:

• komputer i oprogramowanie do zarządzania stadem, żywieniem i rozrodem;
• hala udojowa lub roboty udojowe, zbiorniki schładzające mleko;
• wozy paszowe, ładowarki teleskopowe i systemy zadawania pasz;
• instalacje wentylacji, ogrzewania i pojenia zwierząt;
• zbiorniki na gnojowicę, mieszadła i pompy;
• śluzy sanitarne, maty i środki dezynfekcyjne.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• uderzenie, kopnięcie lub przygniecenie przez krowę, buhaja albo lochę,
• poślizgnięcie na śliskich rusztach i posadzkach z obornikiem,
• potrącenie przez wóz paszowy lub ładowarkę w budynku i na placu,
• hałas w chlewni podczas karmienia i od wentylatorów,
• wpadnięcie do zbiornika gnojowicy lub kanału gnojowego,
• zmienny mikroklimat – przejścia między ciepłymi budynkami a terenem zewnętrznym,
• pożar instalacji elektrycznej lub magazynu pasz i słomy.

Czynniki chemiczne:

• siarkowodór, amoniak i dwutlenek węgla uwalniane przy mieszaniu i wypompowywaniu gnojowicy,
• amoniak w powietrzu budynków inwentarskich,
• pył paszowy i naskórek zwierząt z endotoksynami,
• środki dezynfekcyjne, myjące dla instalacji udojowych i preparaty weterynaryjne.

Czynniki biologiczne:

• choroby odzwierzęce: leptospiroza, gorączka Q, salmonelloza, kampylobakterioza, róża świń,
• grzybice skóry przenoszone przez bydło (Trichophyton verrucosum),
• gronkowce oporne na metycylinę (MRSA) i Streptococcus suis w chlewniach.

Czynniki psychofizyczne:

• odpowiedzialność za zdrowie stada, wyniki produkcyjne i zespół,
• stres przy ogniskach chorób zakaźnych, upadkach zwierząt i kontrolach,
• praca w nadgodzinach i dyspozycyjność przez całą dobę,
• praca przy monitorze ekranowym przy analizach i dokumentacji.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierownika gospodarstwa produkcji zwierzęcej.

Środki ochrony indywidualnej

• obuwie gumowe z podnoskiem i podeszwą przeciwpoślizgową – uderzenie przez zwierzę, poślizgnięcie;
• odzież robocza fermowa zmieniana w śluzie, rękawice jednorazowe – choroby odzwierzęce, MRSA, grzybice;
• półmaska filtrująca FFP2 w budynkach o dużym zapyleniu – pył organiczny, amoniak;
• ochronniki słuchu w chlewni – hałas;
• rękawice i okulary chemoodporne przy dezynfekcji – środki dezynfekcyjne;
• osobisty detektor H2S przy pracach przy gnojowicy – siarkowodór;
• kamizelka ostrzegawcza na placu manewrowym – maszyny i pojazdy.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• korytarze paszowe i bramki oddzielające ludzi od zwierząt – uderzenie przez zwierzę;
• posadzki antypoślizgowe i regularne usuwanie obornika – poślizgnięcie;
• pokrywy, kraty i ogrodzenia zbiorników gnojowicy – wpadnięcie do zbiornika, siarkowodór;
• sterowana wentylacja z kontrolą stężenia amoniaku – amoniak, pył organiczny, mikroklimat zmienny;
• śluzy sanitarne z natryskami i podziałem na strefę czystą i brudną – choroby odzwierzęce, MRSA;
• wydzielone drogi ruchu pojazdów i ludzi – maszyny i pojazdy;
• instalacja przeciwpożarowa i przeglądy instalacji elektrycznej – pożar.

Środki organizacyjne

• zakaz przebywania w budynku podczas mieszania gnojowicy i wejścia do zbiornika bez asekuracji – siarkowodór, wpadnięcie do zbiornika;
• plan bioasekuracji, rejestr wejść i kontrola zdrowia stada – choroby odzwierzęce, stres;
• przydzielanie pracy przy buhajach i lochach z prosiętami co najmniej dwóm osobom – uderzenie przez zwierzę;
• grafik dyżurów i zastępstw kierowniczych – praca w nadgodzinach, odpowiedzialność;
• przerwy w pracy przy komputerze – praca przy monitorze;
• izolacja i leczenie zwierząt z grzybicą – grzybice;
• instruktaż stosowania preparatów zgodnie z kartami charakterystyki – środki dezynfekcyjne.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierownika gospodarstwa produkcji zwierzęcej.

• czynniki fizyczne – hałas, praca w zmiennym mikroklimacie;
• czynniki chemiczne – siarkowodór, amoniak, dwutlenek węgla, pył organiczny (paszowy, zwierzęcy), środki dezynfekcyjne;
• czynniki biologiczne – Leptospira, Coxiella burnetii, Salmonella, Campylobacter, Erysipelothrix rhusiopathiae, Streptococcus suis, MRSA, dermatofity;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – bezpośredni kontakt ze zwierzętami gospodarskimi, praca w przestrzeni zamkniętej przy zbiornikach gnojowicy, praca przy monitorze ekranowym, odpowiedzialność za ludzi i mienie.

Podobne stanowiska

• kierownik fermy,
• hodowca bydła,
• hodowca trzody chlewnej,
• inżynier zootechniki,
• lekarz weterynarii zwierząt gospodarskich.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).