Robotnik rolny – kod 921301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Pomocniczy robotnik przy uprawie roślin i hodowli zwierząt”. Robotnik rolny wykonuje prace pomocnicze w gospodarstwach rolnych, ogrodniczych i hodowlanych. Sadzi, pieli i zbiera warzywa oraz owoce, ładuje płody rolne, sortuje i pakuje plony, pomaga przy karmieniu zwierząt, ścieleniu, usuwaniu obornika i dojeniu, a także sprząta budynki inwentarskie i obejście gospodarstwa.
Robotnik rolny – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe, preferowane przygotowanie rolnicze,
- sprawność fizyczna i odporność na pracę w zmiennych warunkach pogodowych,
- umiejętność obchodzenia się ze zwierzętami gospodarskimi,
- znajomość zasad bezpiecznej pracy przy maszynach rolniczych i w ich pobliżu,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin – jeżeli robotnik wykonuje zabiegi,
- prawo jazdy kategorii T – jeżeli robotnik kieruje ciągnikiem rolniczym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pomocnik w gospodarstwie rolnym,
- pracownik fizyczny w rolnictwie,
- pomocniczy robotnik rolny,
- robotnik polowy,
- pracownik obsługi rolnej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- szczepienie przeciwko tężcowi – zalecane przy pracy z glebą i obornikiem,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych – przy pracy przy pozyskiwaniu mleka lub pakowaniu żywności, jeśli wymaga tego gospodarstwo,
- badania kierowców ciągników – jeżeli robotnik kieruje ciągnikiem po drogach publicznych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej pracy przy zwierzętach gospodarskich,
- instruktaż pracy w pobliżu maszyn rolniczych, wałów przekaźnika mocy i przenośników,
- szkolenie z zakresu stosowania środków ochrony roślin – tylko dla osób wykonujących zabiegi,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy ukąszeniach i udarze cieplnym.
Środowisko pracy
Robotnik rolny pracuje na polu, w sadzie, w szklarni i tunelach foliowych oraz w oborach, chlewniach i kurnikach. Na otwartej przestrzeni jest narażony na słońce, upał, deszcz i chłód, w tunelach na wysoką temperaturę i wilgotność, a w budynkach inwentarskich na pył organiczny, amoniak i bliski kontakt ze zwierzętami. Większość prac wykonuje ręcznie w pochyleniu lub klęcząc, przenosi skrzynki z plonami i worki z paszą. Pracuje w pobliżu ciągników, przyczep i maszyn, a w okresie zbiorów dzień pracy znacznie się wydłuża. Na stanowisku wykorzystuje się:
- narzędzia ręczne – motyki, widły, łopaty, sekatory i noże do zbioru;
- skrzynki, kosze, worki i palety do plonów;
- ciągniki, przyczepy i maszyny rolnicze obsługiwane przez operatorów;
- taczki, wózki paszowe i ładowacze do obornika;
- urządzenia udojowe i poidła w budynkach inwentarskich;
- opryskiwacze plecakowe – przy zabiegach wykonywanych przez osoby przeszkolone;
- sortownice i stoły do pakowania plonów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potrącenie lub przejechanie przez ciągnik, przyczepę lub maszynę rolniczą,
- pochwycenie przez wał przekaźnika mocy, przenośniki i elementy robocze maszyn,
- kopnięcie, przygniecenie lub stratowanie przez zwierzęta gospodarskie,
- upadek z przyczepy, stogu lub drabiny,
- skaleczenie narzędziami ręcznymi i nożami do zbioru,
- poślizgnięcie na mokrym, błotnistym podłożu i obornikach,
- promieniowanie UV i mikroklimat gorący przy pracy w polu i w tunelach foliowych,
- mikroklimat zimny i wilgoć przy pracach jesienią i zimą,
- hałas maszyn rolniczych i wentylatorów w budynkach inwentarskich.
Czynniki chemiczne:
- środki ochrony roślin – w uprawach po zabiegach i przy wykonywaniu oprysków,
- nawozy mineralne – działanie drażniące,
- amoniak i siarkowodór w budynkach inwentarskich i przy usuwaniu gnojowicy,
- pył organiczny z paszy, ściółki i ziarna – działanie uczulające.
Czynniki biologiczne:
- bakterie tężca z gleby i obornika,
- bakterie i wirusy odzwierzęce – leptospiroza, salmonelloza, różyca, gruźlica bydlęca,
- kleszcze przenoszące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu,
- grzyby i pleśnie w paszy i ziarnie.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała – długotrwałe pochylenie i klęczenie przy zbiorze,
- dźwiganie skrzynek z plonami, worków z paszą i nawozem,
- monotonia i powtarzalność ruchów przy zbiorze i sortowaniu,
- długi czas pracy w okresie żniw i zbiorów,
- praca w odosobnieniu, z dala od pomocy medycznej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku robotnika rolnego.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie gumowe lub robocze z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – poślizgnięcie, przygniecenie przez zwierzęta;
- rękawice robocze – skaleczenie, nawozy mineralne, bakterie tężca;
- nakrycie głowy z daszkiem, odzież z długim rękawem i krem z filtrem UV – promieniowanie UV, mikroklimat gorący;
- odzież przeciwdeszczowa i ocieplana – mikroklimat zimny i wilgoć;
- półmaska FFP2 w budynkach inwentarskich i przy zasypie paszy – pył organiczny, grzyby i pleśnie;
- kombinezon, rękawice i półmaska z filtrem do środków ochrony roślin – środki ochrony roślin;
- kamizelka ostrzegawcza przy pracy obok maszyn – potrącenie przez ciągnik;
- ochronniki słuchu – hałas maszyn i wentylatorów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony wałów przekaźnika mocy i elementów roboczych maszyn – pochwycenie;
- barierki, korytarze paszowe i bramki do przepędu zwierząt – kopnięcie, stratowanie;
- wentylacja budynków inwentarskich i czujniki gazów przy zbiornikach gnojowicy – amoniak, siarkowodór;
- stabilne drabiny i stopnie przy przyczepach – upadek z wysokości;
- wózki, przenośniki i stoły do sortowania na wysokości pasa – dźwiganie, wymuszona pozycja ciała;
- zadaszone miejsca odpoczynku i dostęp do wody pitnej – mikroklimat gorący, promieniowanie UV;
- oddzielne, zamykane magazyny środków ochrony roślin i nawozów – środki ochrony roślin, nawozy.
Środki organizacyjne
- zakaz przebywania w strefie pracy maszyn i jazdy na maszynach, ustalone sygnały z operatorem – potrącenie, pochwycenie;
- przestrzeganie okresów prewencji po opryskach – środki ochrony roślin;
- zakaz samotnego wchodzenia do zbiorników gnojowicy i kanałów – siarkowodór;
- praca przy zwierzętach w dwie osoby i spokojne obchodzenie się z nimi – kopnięcie, stratowanie;
- szczepienia przeciwko tężcowi i kleszczowemu zapaleniu mózgu, kontrola skóry po pracy – bakterie tężca, kleszcze;
- mycie rąk, zakaz jedzenia w budynkach inwentarskich – bakterie i wirusy odzwierzęce, grzyby;
- przerwy, rotacja zadań i przesunięcie pracy na chłodniejsze godziny – mikroklimat gorący, wymuszona pozycja, monotonia, dźwiganie;
- limit czasu pracy w okresie zbiorów i telefon do kontaktu z gospodarzem – długi czas pracy, praca w odosobnieniu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla robotnika rolnego.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący, mikroklimat zimny, promieniowanie nadfioletowe naturalne, hałas, wymuszona pozycja ciała, ręczne prace transportowe;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin, nawozy mineralne, amoniak, siarkowodór, pył organiczny;
- czynniki biologiczne – bakterie tężca, bakterie Leptospira, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, krętki Borrelia, czynniki biologiczne pochodzenia zwierzęcego;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w pobliżu maszyn i ciągników rolniczych, obsługa zwierząt gospodarskich, praca na otwartej przestrzeni.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).