Zoopsycholog – kod 516407 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Zoopsycholog diagnozuje i koryguje zaburzenia zachowania zwierząt – najczęściej psów i kotów, a także koni i zwierząt egzotycznych. Prowadzi konsultacje w domach opiekunów, gabinetach weterynaryjnych i schroniskach, obserwuje zwierzę, zbiera wywiad, opracowuje plan terapii behawioralnej i uczy opiekunów jego realizacji, współpracując z lekarzem weterynarii przy problemach o podłożu medycznym.
Zoopsycholog – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe lub podyplomowe z zakresu behawiorystyki, zoopsychologii lub nauk o zwierzętach,
- znajomość etologii, teorii uczenia się i metod modyfikacji zachowania,
- umiejętność odczytywania sygnałów stresu i agresji u zwierząt,
- umiejętność bezpiecznego postępowania z agresywnymi i lękliwymi zwierzętami,
- umiejętności komunikacyjne i doradcze w pracy z opiekunami,
- prawo jazdy kategorii B przy konsultacjach wyjazdowych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- behawiorysta zwierząt,
- behawiorysta psów,
- behawiorysta kotów,
- psycholog zwierząt,
- konsultant behawioralny zwierząt.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- zalecane szczepienie przeciw tężcowi oraz – po ocenie ryzyka przez lekarza – przeciw wściekliźnie przy pracy ze zwierzętami o nieznanym statusie szczepień.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z bezpiecznego postępowania ze zwierzętami agresywnymi i stosowania kagańców,
- szkolenie z zoonoz i higieny pracy ze zwierzętami,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy pogryzieniach,
- doskonalenie zawodowe z zakresu behawiorystyki i dobrostanu zwierząt.
Środowisko pracy
Zoopsycholog pracuje głównie w terenie – w mieszkaniach i ogrodach opiekunów, na spacerach z psem w parku i na ulicy, w schroniskach, hotelach dla zwierząt i stajniach. Spotyka zwierzęta, które gryzą, atakują inne zwierzęta lub ludzi, są lękliwe albo nadpobudliwe, często po raz pierwszy i bez wiedzy o ich stanie zdrowia. Ćwiczenia ze smyczą i nagradzaniem wymagają szybkiej reakcji, a pies może gwałtownie szarpnąć. Konsultacje trwają 1,5–3 godziny i odbywają się popołudniami oraz w weekendy, a między nimi zoopsycholog dojeżdża samochodem. W domu lub biurze opracowuje plany terapii i prowadzi korespondencję z klientami przy komputerze. Na stanowisku wykorzystuje się:
- smycze, linki treningowe, szelki i obroże;
- kagańce koszykowe i przysmaki do treningu;
- klikery, zabawki węchowe i matę węchową;
- kamera lub telefon do nagrywania zachowań zwierzęcia;
- samochód osobowy z klatką transportową;
- komputer do opracowywania planów terapii i konsultacji online.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pogryzienie i podrapanie przez psa, kota lub inne zwierzę,
- przewrócenie lub szarpnięcie przez dużego psa na smyczy, uraz nadgarstka i barku,
- kopnięcie lub przygniecenie przy pracy z koniem,
- poślizgnięcie na śliskiej nawierzchni podczas spaceru treningowego,
- wypadek drogowy przy dojazdach na konsultacje,
- praca na zewnątrz w deszczu, upale i mrozie.
Czynniki biologiczne:
- ryzyko zakażenia wirusem wścieklizny przy pogryzieniu przez zwierzę o nieznanym statusie szczepień,
- zakażenia bakteryjne ran po pogryzieniu (Pasteurella, Capnocytophaga) i choroba kociego pazura,
- pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne, toksoplazmoza i grzybice skóry,
- alergeny sierści, naskórka i śliny zwierząt,
- kleszcze przy treningach w terenie zielonym.
Czynniki psychofizyczne:
- stres w pracy ze zwierzętami agresywnymi i nieprzewidywalnymi,
- obciążenie emocjonalne przy decyzjach o oddaniu lub eutanazji zwierzęcia,
- konflikty i roszczenia opiekunów niezadowolonych z efektów terapii,
- praca w pojedynkę w obcych domach,
- nieregularny czas pracy, wieczory i weekendy,
- praca przy monitorze przy konsultacjach online i dokumentacji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku zoopsychologa.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na pogryzienie przy kotach i małych zwierzętach – pogryzienie i podrapanie, zakażenia ran;
- odzież robocza z długim rękawem i wygodne obuwie z podeszwą antypoślizgową – pogryzienie i podrapanie, upadek na tym samym poziomie, kleszcze;
- rękawice jednorazowe przy kontakcie z odchodami i ranami – pasożyty i grzybice, zakażenia ran;
- odzież dopasowana do pogody – warunki atmosferyczne;
- kask i obuwie z podnoskiem przy pracy z końmi – kopnięcie przez konia;
- maseczka i ograniczenie kontaktu przy alergii – alergeny zwierzęce.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- kagańce koszykowe, podwójne prowadzenie i bariery przy psach agresywnych – pogryzienie i podrapanie, stres w kontakcie z agresywnym zwierzęciem;
- szelki i linki z amortyzatorem, owijanie smyczy wokół pasa zamiast nadgarstka – szarpnięcie i przewrócenie przez zwierzę;
- praca z koniem w ogrodzonym okólniku z wyjściem ewakuacyjnym – kopnięcie przez konia;
- klatka transportowa w samochodzie i sprawny pojazd – wypadek drogowy;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- wywiad przed wizytą o historii agresji i szczepieniach zwierzęcia – pogryzienie i podrapanie, wścieklizna, stres w kontakcie z agresywnym zwierzęciem;
- postępowanie po pogryzieniu – przemycie rany, wizyta lekarska, obserwacja zwierzęcia – wścieklizna, zakażenia ran;
- higiena rąk po każdej konsultacji – pasożyty i grzybice, zakażenia ran;
- kontrola ciała po pracy w terenie – kleszcze;
- pisemna umowa z opiekunem określająca cele i ograniczenia terapii – konflikty z opiekunami;
- informowanie bliskich o miejscu i czasie konsultacji – praca w pojedynkę;
- superwizja i wsparcie środowiska zawodowego – obciążenie emocjonalne, stres w kontakcie z agresywnym zwierzęciem;
- planowanie konsultacji z przerwami i dniami wolnymi – nieregularny czas pracy, wypadek drogowy, warunki atmosferyczne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla zoopsychologa.
- czynniki fizyczne – mikroklimat zmienny (praca na otwartej przestrzeni);
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – wirus wścieklizny, bakterie z ran po pogryzieniu (Pasteurella, Bartonella), Toxoplasma gondii, dermatofity, alergeny pochodzenia zwierzęcego, kleszcze;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z agresywnymi zwierzętami, ryzyko pogryzienia, prowadzenie samochodu, praca w pojedynkę, praca przy monitorze ekranowym, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).