Topiarz szkła

Topiarz szkła – kod 818124 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Topiarz szkła prowadzi topienie masy szklanej w wannach regeneracyjnych, rekuperacyjnych, elektrycznych lub tlenowych, a w hutach szkła ręcznie formowanego – w piecach donicowych. Nadzoruje zasyp zestawu i stłuczki, temperaturę sklepienia i masy, poziom szkła, pracę palników i przełączanie regeneratorów, kontroluje jakość stopu i dokonuje obchodów pieca w strefie wysokiej temperatury.

Topiarz szkła – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowany kierunek szklarski lub ceramiczny,
znajomość procesu topienia, klarowania i ujednorodniania szkła,
umiejętność obsługi palników gazowych, elektrod i systemu sterowania wanną,
znajomość budowy wanny i oznak uszkodzenia wymurówki,
odporność na pracę w wysokiej temperaturze,
gotowość do pracy w ruchu ciągłym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator wanny szklarskiej,
wannowy,
operator pieca szklarskiego,
topiarz wanny,
piecowy huty szkła.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badanie narządu wzroku przy promieniowaniu podczerwonym,
badania układu oddechowego przy narażeniu na pył zestawu szklarskiego, według wskazań lekarza,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m, jeżeli występuje.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż obsługi palników i instalacji gazowej oraz tlenowej,
szkolenie z postępowania przy wycieku masy szklanej i przebiciu wymurówki,
szkolenie z pracy w mikroklimacie gorącym,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach.

Środowisko pracy

Wanna szklarska pracuje bez przerwy przez wiele lat, utrzymując masę szklaną w temperaturze około 1450–1580°C. Topiarz większość czasu spędza w sterowni, ale regularnie obchodzi wannę, kontroluje płomień przez wzierniki, sprawdza stan bloków wymurówki i regeneratorów oraz pracę zasypników. Przy piecu panuje skrajnie wysoka temperatura i silne promieniowanie podczerwone, a gazy odlotowe zawierają tlenki azotu, ditlenek siarki i fluorowodór. W razie przecieku masy z wanny lub uszkodzenia chłodzenia konieczna jest natychmiastowa akcja z użyciem wody i powietrza chłodzącego. Na stanowisku wykorzystuje się:

wanna szklarska regeneracyjna, rekuperacyjna lub elektryczna;
zasypniki zestawu i stłuczki;
palniki gazowe i gazowo-tlenowe, elektrody grzejne;
regeneratory z układem przełączania;
pirometry, kamery w piecu i system sterowania;
wzierniki, haki i narzędzia do obsługi otworów.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

oparzenia masą szklaną przy wycieku z wanny,
promieniowanie podczerwone przy wziernikach i otworach,
gorący mikroklimat wokół wanny i regeneratorów,
pożar i wybuch gazu przy awarii palników,
upadek z pomostów przy zasypnikach i sklepieniu,
porażenie prądem od elektrod ogrzewania elektrycznego,
hałas palników i wentylatorów powietrza.

Czynniki chemiczne:

pył zestawu szklarskiego z krzemionką krystaliczną, sodą i dolomitem,
tlenki azotu, ditlenek siarki i fluorowodór w gazach odlotowych,
tlenek węgla przy niezupełnym spalaniu.

Czynniki psychofizyczne:

duże obciążenie organizmu pracą w cieple,
praca w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
praca przy monitorach systemu sterowania,
stres przy wyciekach i awariach wanny.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku topiarza szkła.

Środki ochrony indywidualnej

odzież termoochronna aluminizowana przy obchodach, rękawice i ochraniacze – oparzenia masą szklaną, mikroklimat gorący;
okulary lub osłona twarzy z filtrem podczerwieni – promieniowanie podczerwone;
półmaska FFP3 przy zasypnikach – pył zestawu;
osobisty detektor CO – tlenek węgla;
ochronniki słuchu – hałas;
rękawice i obuwie elektroizolacyjne przy elektrodach – porażenie prądem.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

automatyka bezpieczeństwa palników i detektory gazu – pożar i wybuch gazu, tlenek węgla;
kamery i pirometry ograniczające potrzebę podchodzenia do pieca – promieniowanie podczerwone, mikroklimat gorący;
chłodzenie powietrzem i monitoring stanu wymurówki – oparzenia masą szklaną, stres w sytuacjach awaryjnych;
instalacja odprowadzania i oczyszczania spalin – gazy odlotowe;
zamknięte zasypniki z odciągiem – pył zestawu;
balustrady i pomosty – upadek z wysokości;
osłony i blokady obwodów elektrod – porażenie prądem;
klimatyzowana i wyciszona sterownia – hałas, praca przy monitorze, obciążenie cieplne.

Środki organizacyjne

procedura postępowania przy wycieku masy szklanej i ćwiczenia – oparzenia masą szklaną, stres w sytuacjach awaryjnych;
ograniczenie czasu obchodów, przerwy i napoje – obciążenie cieplne, mikroklimat gorący;
pomiary pyłu, gazów i mikroklimatu – pył zestawu, gazy odlotowe, mikroklimat gorący;
grafik zmian w ruchu ciągłym – praca zmianowa;
przerwy w pracy przy monitorze – praca przy monitorze.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla topiarza szkła.

czynniki fizyczne – mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone, hałas;
czynniki chemiczne – pył krzemionki krystalicznej, tlenki azotu, ditlenek siarki, fluorowodór, tlenek węgla;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa pieców szklarskich i instalacji gazowej, praca na wysokości, praca zmianowa, w tym w porze nocnej, praca przy monitorze ekranowym.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy