Technik budownictwa wodnego – kod 311205 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik budownictwa wodnego uczestniczy w budowie, remontach i utrzymaniu obiektów hydrotechnicznych – zapór, jazów, śluz, wałów przeciwpowodziowych, umocnień brzegowych i kanałów. Prowadzi przeglądy obiektów, obsługuje zasuwy i mechanizmy zamknięć, wykonuje pomiary stanów wody oraz dokumentuje uszkodzenia skarp i budowli.
Technik budownictwa wodnego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik budownictwa wodnego lub pokrewnym,
- znajomość budowy i zasad eksploatacji jazów, śluz, przepompowni i wałów przeciwpowodziowych,
- umiejętność czytania dokumentacji hydrotechnicznej i wykonywania pomiarów geodezyjnych oraz wodowskazowych,
- umiejętność pływania i znajomość zasad ratownictwa wodnego,
- brak przeciwwskazań do pracy na wysokości oraz na wodzie i w jej pobliżu,
- prawo jazdy kategorii B i gotowość do pracy w terenie, także w czasie powodzi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik hydrotechnik,
- obchodowy obiektów hydrotechnicznych,
- technik eksploatacji urządzeń wodnych,
- technik utrzymania wałów przeciwpowodziowych,
- technik budowli hydrotechnicznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m na koronie zapory, jazie i konstrukcjach śluz,
- ocena zdolności do pracy nad wodą i w jej pobliżu, w tym ocena umiejętności pływania,
- ocena narażenia na czynniki biologiczne w kontakcie z wodą powierzchniową i ściekami,
- kwalifikacja do szczepienia przeciw tężcowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu A oraz B.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż eksploatacji zamknięć hydrotechnicznych, zasuw i mechanizmów podnoszenia,
- szkolenie z pracy nad wodą i na wodzie oraz z użycia kamizelek i środków ratunkowych,
- szkolenie z pracy na wysokości i z użytkowania sprzętu chroniącego przed upadkiem,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – galerie zapór, studnie, komory zasuw,
- szkolenie z postępowania w czasie akcji przeciwpowodziowej i obsługi worków oraz zapór szybkiego montażu,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy podtopieniu i hipotermii.
Środowisko pracy
Obiekty hydrotechniczne są rozproszone wzdłuż rzek i kanałów, więc technik dojeżdża do nich samochodem terenowym, a ostatnie setki metrów przechodzi po wale lub nasypie. Pracuje na koronie zapory i pomostach jazu, nad przelewami, gdzie szum spadającej wody zagłusza rozmowę, a powietrze jest wilgotne niemal przez cały rok. Zimą pomosty i kraty pokrywają lód i szron, a wiosną obiekty trzeba kontrolować w czasie wysokich stanów wody, w deszczu i wiatrze. W galeriach kontrolnych zapór i komorach zasuw jest ciemno, ciasno, wilgotno i występują gazy gromadzące się przy dnie. Przy remontach na obiekcie pracują koparki, dźwigi, pompy i wibratory do betonu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łaty i czujniki wodowskazowe, piezometry oraz sprzęt do pomiaru filtracji;
- mechanizmy zamknięć – zasuwy, klapy, wrota śluz i wciągniki;
- przepompownie, pompy spalinowe i agregaty prądotwórcze;
- łódź inspekcyjna, kamizelki ratunkowe i koła ratunkowe;
- drabiny, pomosty i sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości;
- narzędzia ręczne, elektronarzędzia oraz sprzęt do napraw umocnień brzegowych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wpadnięcie do wody i utonięcie przy pracy na pomostach, skarpach i z łodzi,
- upadek z korony zapory, pomostu jazu, drabiny i konstrukcji śluzy,
- poślizgnięcie na mokrych kratach pomostów, oblodzonych schodach i skarpach,
- porwanie przez strumień przy otwieraniu zamknięć i w strefie przelewu,
- pochwycenie przez wciągniki, przekładnie i elementy napędu zasuw,
- porażenie prądem przy rozdzielnicach przepompowni i agregatach w warunkach wilgotnych,
- hałas pomp, agregatów i przelewającej się wody,
- drgania miejscowe od elektronarzędzi i wibratorów do betonu,
- wychłodzenie organizmu przy pracy w wodzie, deszczu i na wiatrze,
- osunięcie się skarpy, nasypu lub ścian wykopu przy remontach.
Czynniki chemiczne:
- siarkowodór, metan i niedobór tlenu w galeriach, studniach i komorach zasuw,
- spaliny pomp spalinowych, agregatów i maszyn budowlanych,
- smary, oleje hydrauliczne i środki konserwujące mechanizmy zamknięć,
- pył krzemionki krystalicznej przy cięciu i skuwaniu betonu umocnień.
Czynniki biologiczne:
- bakterie i wirusy w wodzie powierzchniowej oraz ściekach – pałeczki jelitowe, Leptospira, wirus zapalenia wątroby typu A,
- laseczka tężca w glebie i namule przy skaleczeniach,
- kleszcze na wałach i skarpach oraz kontakt z gryzoniami i ich odchodami.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w pojedynkę przy obchodach obiektów oddalonych od zabudowy,
- presja i przeciążenie pracą w czasie wysokich stanów wody i akcji przeciwpowodziowej,
- odpowiedzialność za decyzje o pracy zamknięć i bezpieczeństwo terenów poniżej obiektu,
- dyżury oraz wezwania w porze nocnej i w dni wolne,
- dźwiganie worków, elementów zamknięć i pomp oraz praca w wymuszonych pozycjach,
- praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji przeglądów i pomiarów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika budownictwa wodnego.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka ratunkowa pneumatyczna lub stałowyporowa przy pracy nad wodą – utonięcie, porwanie przez prąd wody;
- szelki bezpieczeństwa z amortyzatorem i linka bezpieczeństwa – upadek z wysokości;
- obuwie z podeszwą antypoślizgową, raki i wodery przy pracy w wodzie – poślizgnięcie na mokrych i zalodzonych powierzchniach, zimno i wilgoć;
- odzież wodoodporna i ciepła oraz bielizna termoaktywna – zimno i wilgoć;
- hełm ochronny z paskiem podbródkowym – upadek z wysokości, zasypanie i osuwisko;
- rękawice ochronne i odzież zabezpieczająca przed kontaktem z wodą zanieczyszczoną – bakterie wody powierzchniowej, tężec, smary i oleje hydrauliczne;
- ochronniki słuchu i rękawice antywibracyjne – hałas, drgania mechaniczne;
- półmaska z filtrem P3 przy obróbce betonu – pył krzemionki krystalicznej;
- osobisty detektor gazów i aparat ucieczkowy przy wejściu do galerii – gazy w przestrzeniach zamkniętych;
- odzież z długim rękawem i repelent przeciw kleszczom – kleszcze i gryzonie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- barierki, kraty antypoślizgowe, poręcze i koła ratunkowe wzdłuż pomostów – utonięcie, upadek z wysokości, poślizgnięcie na mokrych i zalodzonych powierzchniach;
- blokady i osłony mechanizmów zamknięć oraz wyłączniki awaryjne napędów – pochwycenie przez mechanizmy, porwanie przez prąd wody;
- wentylacja wymuszona i oświetlenie galerii oraz komór zasuw – gazy w przestrzeniach zamkniętych;
- rozdzielnice szczelne z wyłącznikami różnicowoprądowymi i pomiary instalacji – porażenie prądem;
- obudowy dźwiękochłonne pomp i agregatów oraz ich ustawianie poza stanowiskiem pracy – hałas, spaliny silników Diesla;
- cięcie betonu na mokro i odciąg miejscowy pyłu – pył krzemionki krystalicznej;
- szalowanie wykopów, profilowanie skarp i monitoring przemieszczeń – zasypanie i osuwisko;
- ogrzewana sterownia i zaplecze socjalne na obiekcie – zimno i wilgoć;
- urządzenia pomocnicze do podnoszenia i wózki do przewozu worków – dźwiganie i wymuszone pozycje;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze zarządu zlewni – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- zakaz pracy nad wodą w pojedynkę i stała łączność z dyspozytorem – utonięcie, praca w pojedynkę w terenie;
- pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją – gazy w przestrzeniach zamkniętych;
- procedura manewrowania zamknięciami z blokadą napędu i ostrzeganiem w dole rzeki – porwanie przez prąd wody, pochwycenie przez mechanizmy, odpowiedzialność za obiekt;
- plan akcji przeciwpowodziowej z rotacją zmian i wsparciem dodatkowych brygad – presja w czasie powodzi, dyżury i wezwania nocne;
- instruktaż podnoszenia ciężarów i podział ładunków między dwie osoby – dźwiganie i wymuszone pozycje;
- kontrola szczepień, apteczki z opatrunkami i procedura postępowania po skaleczeniu – tężec, bakterie wody powierzchniowej;
- kontrola ciała po pracy w terenie i usuwanie kleszczy – kleszcze i gryzonie;
- przeglądy i konserwacja mechanizmów według instrukcji eksploatacji obiektu – smary i oleje hydrauliczne, pochwycenie przez mechanizmy;
- przerwy na ogrzanie się przy pracy w niskiej temperaturze i napoje ciepłe – zimno i wilgoć;
- przerwy w pracy przy monitorze – praca przy monitorze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika budownictwa wodnego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca na wysokości powyżej 3 m, mikroklimat zimny i wilgotny, pył krzemionki krystalicznej;
- czynniki chemiczne – siarkowodór, metan, spaliny silników Diesla, oleje hydrauliczne i smary;
- czynniki biologiczne – czynniki biologiczne grupy 2 – pałeczki jelitowe, Leptospira, wirus zapalenia wątroby typu A, laseczka tężca, czynniki przenoszone przez kleszcze;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca nad wodą i na wodzie, praca w przestrzeniach zamkniętych, praca w pojedynkę w terenie, obsługa mechanizmów zamknięć, kierowanie pojazdem służbowym, dyżury i praca w porze nocnej, ręczne prace transportowe.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).