Nauczyciel akademicki – nauki społeczne – kod 231005 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Nauczyciel akademicki nauk społecznych prowadzi zajęcia i badania w zakresie socjologii, psychologii, prawa, ekonomii, pedagogiki, nauk o polityce lub nauk o zarządzaniu. Wykłada w dużych aulach, prowadzi ćwiczenia i seminaria, konsultuje prace dyplomowe, realizuje badania ankietowe i terenowe, prowadzi wywiady w instytucjach, szkołach, zakładach karnych i środowiskach wykluczonych oraz publikuje wyniki i występuje w roli eksperta.
Nauczyciel akademicki – nauki społeczne – wymagania w stosunku do pracownika
- stopień naukowy doktora lub wyższy w dziedzinie nauk społecznych,
- umiejętność prowadzenia wykładów, ćwiczeń i seminariów oraz zajęć dla dużych grup,
- umiejętność projektowania i prowadzenia badań ilościowych oraz jakościowych,
- umiejętność prowadzenia wywiadów w środowiskach trudnych i pracy z danymi wrażliwymi,
- znajomość zasad etyki badań z udziałem ludzi i ochrony danych osobowych,
- umiejętność przygotowania publikacji, ekspertyz i wniosków o finansowanie badań.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- adiunkt na wydziale nauk społecznych,
- wykładowca akademicki socjologii,
- profesor uczelni w dziedzinie nauk społecznych,
- asystent w instytucie pedagogiki,
- starszy wykładowca prawa i administracji.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena narządu głosu w związku z prowadzeniem wykładów i zajęć dla dużych grup,
- ocena wzroku w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat dla stanowiska nauczyciela akademickiego,
- szkolenie z higieny i ochrony narządu głosu oraz techniki mówienia,
- szkolenie z ergonomii pracy przy monitorze ekranowym i organizacji stanowiska,
- szkolenie z reagowania na agresję słowną w kontaktach ze studentami i uczestnikami badań,
- szkolenie z zasad bezpieczeństwa badań terenowych i wizyt w instytucjach zamkniętych.
Środowisko pracy
Zajęcia prowadzone są w aulach liczących kilkaset miejsc, gdzie mówienie bez mikrofonu obciąża głos, oraz w małych salach seminaryjnych o słabej wentylacji i wysokim zagęszczeniu osób. Egzaminy, konsultacje i obrony oznaczają wiele godzin rozmów z kolejnymi studentami. Badania terenowe prowadzi się w szkołach, urzędach, zakładach pracy, placówkach opiekuńczych, jednostkach penitencjarnych i w środowiskach dotkniętych wykluczeniem, co wiąże się z wejściem w obce i czasem nieprzewidywalne otoczenie. Opracowanie danych, pisanie artykułów, recenzji i wniosków zajmuje większość czasu przy komputerze, często wieczorami i w dni wolne. Wystąpienia eksperckie i kontakty z mediami dodają napięcia i ekspozycji publicznej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- sale wykładowe i seminaryjne ze sprzętem prezentacyjnym oraz platformy do zajęć zdalnych;
- komputer z programami statystycznymi, oprogramowaniem do analizy danych jakościowych i bazami publikacji;
- narzędzia badawcze – kwestionariusze, scenariusze wywiadów, dyktafony i tablety do badań;
- systemy obsługi toku studiów, repozytoria prac i narzędzia do sprawdzania podobieństwa tekstów;
- samochód lub komunikacja publiczna w dojazdach do miejsc badań terenowych;
- identyfikator i zgody na wejście do instytucji objętych badaniem;
- telefon służbowy do kontaktów z uczestnikami badań, instytucjami i mediami.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obciążenie narządu głosu długotrwałym wykładem w dużych aulach i mówieniem w gwarze,
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy analizie danych i pisaniu tekstów,
- długotrwała praca w pozycji siedzącej przy biurku, na egzaminach i w czasie konsultacji,
- długotrwała praca w pozycji stojącej w czasie wykładów i zajęć dla dużych grup,
- agresja fizyczna lub groźby ze strony uczestników badań w środowiskach trudnych i instytucjach zamkniętych,
- potknięcie, upadek i zagrożenia komunikacyjne przy dojazdach i pracy w nieznanych obiektach,
- duszne, zatłoczone i słabo wietrzone sale dydaktyczne oraz pomieszczenia badań,
- dźwiganie materiałów dydaktycznych, kwestionariuszy i sprzętu badawczego,
- obciążenie podróżami na konferencje, badania i staże, w tym długimi lotami.
Czynniki chemiczne:
- ozon i pyły z urządzeń drukujących oraz substancje lotne z materiałów wykończeniowych pomieszczeń,
- alkoholowe preparaty do dezynfekcji rąk używane przy badaniach w instytucjach.
Czynniki biologiczne:
- wirusy grypy, koronawirusy i inne drobnoustroje przenoszone drogą kropelkową w zatłoczonych salach,
- drobnoustroje, roztocze i insekty w obiektach o złych warunkach sanitarnych odwiedzanych przy badaniach.
Czynniki psychofizyczne:
- presja wymagań publikacyjnych, terminów grantowych i ocen okresowych,
- obciążenie liczbą godzin zajęć, egzaminami i opieką nad pracami dyplomowymi,
- obciążenie emocjonalne relacjami uczestników badań o przemocy, ubóstwie i wykluczeniu,
- napięcie i agresja słowna przy sporach o oceny, zaliczenia i zarzuty o plagiat,
- stres wystąpień eksperckich, kontaktów z mediami i krytyki publicznej wyników badań,
- praca wieczorami i w dni wolne przy analizie danych i pisaniu tekstów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela akademickiego – nauki społeczne.
Środki ochrony indywidualnej
- maska ochronna przy zajęciach z dużymi grupami w okresie wzmożonych zakażeń – zakazenia kropelkowe, powietrze w salach, powietrze biurowe;
- preparat do dezynfekcji rąk i rękawice jednorazowe przy badaniach w obiektach o złych warunkach – warunki sanitarne, srodki dezynfekcyjne;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze przepisane przez lekarza medycyny pracy – monitor;
- obuwie pełne z podeszwą antypoślizgową przy badaniach terenowych i w nieznanych obiektach – badania terenowe, praca stojaca;
- identyfikator i odzież bez elementów, które mogą posłużyć do ataku, przy badaniach w instytucjach zamkniętych – agresja uczestnikow.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- nagłośnienie i mikrofon bezprzewodowy w aulach oraz adaptacja akustyczna sal – obciazenie glosu;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z monitorem na wysokości oczu, krzesłem z regulacją i podnóżkiem – monitor, pozycja siedzaca;
- pulpit wykładowy z miejscem do siedzenia i możliwością zmiany pozycji w czasie zajęć – praca stojaca;
- wentylacja sal dydaktycznych, ograniczenie liczebności grup i wietrzenie między zajęciami – powietrze w salach, zakazenia kropelkowe;
- urządzenia drukujące w wydzielonym, wentylowanym pomieszczeniu – powietrze biurowe;
- torby i walizki transportowe na materiały badawcze oraz kwestionariusze w wersji elektronicznej – dzwiganie materialow;
- narzędzia do badań elektronicznych i zdalnych ograniczające liczbę wizyt w obiektach – badania terenowe, warunki sanitarne, agresja uczestnikow;
- system obsługi toku studiów z rejestrem ocen i narzędzia sprawdzania podobieństwa tekstów – konflikty ze studentami, obciazenie dydaktyczne.
Środki organizacyjne
- limit godzin wykładowych w jednym dniu, przerwy głosowe i rotacja prowadzących duże wykłady – obciazenie glosu, praca stojaca, obciazenie dydaktyczne;
- przerwy w pracy przy monitorze i rozłożenie prac pisemnych oraz recenzji w czasie – monitor, pozycja siedzaca, praca po godzinach;
- badania w instytucjach zamkniętych i środowiskach trudnych prowadzone w parze oraz w uzgodnieniu z obsługą obiektu – agresja uczestnikow, badania terenowe, warunki sanitarne;
- opinia komisji etycznej, zasady przerwania wywiadu i wsparcie zespołu po trudnych rozmowach – tematy trudne;
- jasne zasady zaliczeń, procedura rozpatrywania skarg i reagowania na agresję słowną studentów – konflikty ze studentami;
- przygotowanie do wystąpień publicznych, wsparcie rzecznika uczelni i uzgadnianie komunikatów – ekspozycja publiczna;
- planowanie podróży z dniami buforowymi i ograniczeniem liczby wyjazdów w semestrze – podroze;
- realne planowanie obciążenia badawczego i przejrzyste kryteria oceny okresowej oraz zasady przenoszenia materiałów – presja publikacyjna, dzwiganie materialow, srodki dezynfekcyjne, zakazenia kropelkowe.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela akademickiego – nauki społeczne.
- czynniki fizyczne – obciążenie narządu głosu, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, długotrwała praca w pozycji siedzącej i stojącej, duszne i zatłoczone pomieszczenia, ręczne przemieszczanie ciężarów;
- czynniki chemiczne – ozon i pyły z urządzeń drukujących, substancje lotne z materiałów wykończeniowych, alkoholowe preparaty do dezynfekcji rąk;
- czynniki biologiczne – wirusy grypy i koronawirusy, drobnoustroje, roztocze i insekty w obiektach o złych warunkach sanitarnych – czynniki grupy 2 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – badania terenowe w nieznanych obiektach i instytucjach zamkniętych, kontakt z osobami agresywnymi, częste podróże służbowe, praca wieczorami i w dni wolne, obciążenie emocjonalne tematami badań.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).