Technik ceramik – kod 311944 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik ceramik przygotowuje masy ceramiczne i szkliwa oraz nadzoruje formowanie, suszenie, szkliwienie i wypalanie wyrobów – płytek, naczyń, izolatorów, ceramiki sanitarnej i materiałów ogniotrwałych. Dobiera surowce, prowadzi badania mas i próby wypałów, ustawia parametry pieców tunelowych i komorowych, kontroluje jakość wyrobów i prowadzi dokumentację technologiczną.
Technik ceramik – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie ceramicznym lub w zakresie technologii materiałów,
- znajomość surowców ceramicznych, składu mas i szkliw oraz przebiegu wypalania,
- umiejętność obsługi urządzeń do przygotowania mas, pras i pieców ceramicznych,
- umiejętność wykonywania badań laboratoryjnych mas, w tym skurczliwości i nasiąkliwości,
- brak przeciwwskazań do pracy w zapyleniu i w warunkach gorącego mikroklimatu,
- uprawnienia UDT do obsługi wózka jezdniowego, jeśli wymaga tego zakres pracy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technolog ceramiki,
- mistrz wypału ceramiki,
- ceramik przemysłowy,
- technolog mas i szkliw,
- kontroler jakości wyrobów ceramicznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania uwzględniające narażenie na pył zawierający krzemionkę krystaliczną, z badaniem radiologicznym klatki piersiowej i spirometrią w zakresie ustalonym przez lekarza,
- badania psychotechniczne – gdy technik obsługuje wózki jezdniowe.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż przygotowania mas i szkliw oraz postępowania z surowcami pylistymi,
- instruktaż obsługi pieców ceramicznych, w tym postępowania przy wyłączeniu palników i otwieraniu komory,
- szkolenie z pracy w gorącym mikroklimacie i rozpoznawania objawów przegrzania,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach i zatruciu tlenkiem węgla.
Środowisko pracy
Zakład ceramiczny obejmuje przygotowalnię mas z młynami i mieszalnikami, halę formowania z prasami i odlewnią, suszarnie, szkliwiernię oraz piece tunelowe pracujące w ruchu ciągłym. Przy młynach i przesypach unosi się pył surowców krzemianowych, a przy piecach temperatura powietrza przekracza trzydzieści stopni, z promieniowaniem cieplnym od ścian i wózków wyjeżdżających z wypału. Technik wielokrotnie w ciągu zmiany przechodzi między strefą zimną i gorącą, pobiera próbki mas i szkliw, kontroluje wyroby i wykonuje pomiary temperatury w piecu. Szkliwiernia to pomieszczenie z aerozolem szkliwa, z kabinami natryskowymi i mieszalnikami zawiesin. Produkcja prowadzona jest na zmiany, a piece pracują także w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- młyny kulowe, mieszalniki i prasy filtracyjne do przygotowania mas;
- prasy hydrauliczne, wytłaczarki i formy do odlewania ceramiki;
- kabiny natryskowe szkliwa, polewaczki i mieszalniki zawiesin;
- piece tunelowe, komorowe i rolkowe z palnikami gazowymi;
- pirometry, termopary, wagi laboratoryjne i dylatometry;
- wózki jezdniowe i wózki piecowe do transportu wsadu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pył zawierający krzemionkę krystaliczną przy przesypach surowców, szlifowaniu i czyszczeniu pieców,
- gorący mikroklimat i promieniowanie cieplne w strefie pieców i przy wyjmowaniu wsadu,
- oparzenia od gorących wyrobów, wózków piecowych i elementów pieca,
- hałas młynów kulowych, pras, kruszarek i palników,
- pochwycenie przez mieszalniki i taśmy oraz przygniecenie przez prasę i wózek piecowy,
- skaleczenia ostrymi odłamkami wyrobów ceramicznych i stłuczki,
- dźwiganie worków surowców i form oraz praca w pozycji schylonej przy kontroli wyrobów.
Czynniki chemiczne:
- związki ołowiu, kadmu i baru w szkliwach i pigmentach ceramicznych,
- aerozol szkliwa w kabinach natryskowych, zawierający krzemiany i tlenki metali,
- tlenek węgla i tlenki azotu z palników gazowych pieców,
- gaz ziemny w instalacji zasilającej palniki pieców.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za parametry wypału i jakość partii wyrobów o dużej wartości,
- praca zmianowa w ruchu ciągłym pieców, w tym w porze nocnej,
- tempo narzucone przez ciągłą pracę pieca i linii formowania,
- uciążliwość wielokrotnego przechodzenia między strefą gorącą i chłodną w ciągu zmiany,
- praca przy monitorze ekranowym przy nadzorze pieca i dokumentacji technologicznej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika ceramika.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska z filtrem P3 przy przesypach surowców, szlifowaniu i w szkliwierni – pył krzemionki krystalicznej, aerozol szkliwa, związki ołowiu i metali ciężkich w szkliwach;
- odzież przewiewna, rękawice i fartuch termoochronny przy piecach – gorący mikroklimat i promieniowanie cieplne, oparzenia;
- ochronniki słuchu przy młynach, prasach i kruszarkach – hałas;
- rękawice odporne na przecięcie i okulary ochronne – skaleczenia odłamkami, pochwycenie i przygniecenie;
- obuwie ochronne z podnoskiem i pas lędźwiowy przy transporcie worków – praca w pozycji wymuszonej i dźwiganie;
- osobisty detektor tlenku węgla przy obchodach pieców – tlenek węgla i tlenki azotu z palników, gaz ziemny.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- zamknięte przesypy, odpylanie miejscowe i nawilżanie surowców w przygotowalni – pył krzemionki krystalicznej;
- izolacja pieców, ekrany przed promieniowaniem cieplnym, kurtyny powietrzne i klimatyzowane kabiny nadzoru – gorący mikroklimat i promieniowanie cieplne, oparzenia, uciążliwość przechodzenia między strefami temperatury;
- obudowy dźwiękochłonne młynów i wydzielenie hali przygotowania mas – hałas;
- osłony stałe i ruchome mieszalników, pras i taśm z blokadą oraz wyłączniki awaryjne – pochwycenie i przygniecenie;
- zamknięte kabiny natryskowe szkliwa z odciągiem i kurtyną wodną – aerozol szkliwa, związki ołowiu i metali ciężkich w szkliwach;
- wentylacja hali pieców, stacjonarne detektory gazu i tlenku węgla oraz samoczynne odcięcie paliwa – tlenek węgla i tlenki azotu z palników, gaz ziemny;
- wózki i podnośniki do transportu form i wsadu oraz ergonomiczne stanowiska kontroli – praca w pozycji wymuszonej i dźwiganie, praca przy monitorze, skaleczenia odłamkami.
Środki organizacyjne
- pomiary stężenia pyłu krzemionkowego i zapylenia na stanowiskach oraz mycie posadzek na mokro – pył krzemionki krystalicznej;
- ograniczanie czasu pracy w strefie gorącej, przerwy w pomieszczeniu chłodnym i napoje regeneracyjne – gorący mikroklimat i promieniowanie cieplne, uciążliwość przechodzenia między strefami temperatury;
- zastępowanie szkliw ołowiowych bezołowiowymi i kontrola migracji metali ciężkich – związki ołowiu i metali ciężkich w szkliwach;
- instrukcje obsługi pieców, procedura rozruchu i wygaszania palników – tlenek węgla i tlenki azotu z palników, gaz ziemny, odpowiedzialność za parametry wypału;
- zakaz usuwania zatorów przy maszynie w ruchu i procedura blokowania zasilania – pochwycenie i przygniecenie;
- grafik zmian ograniczający liczbę nocy z rzędu i stałe przerwy w tempie linii – praca zmianowa, tempo produkcji;
- bieżące usuwanie stłuczki, pojemniki na odłamki i rotacja przy kontroli wyrobów – skaleczenia odłamkami, praca w pozycji wymuszonej i dźwiganie, hałas.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika ceramika.
- czynniki fizyczne – pył zawierający wolną krzemionkę krystaliczną, gorący mikroklimat i promieniowanie cieplne, hałas, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami;
- czynniki chemiczne – związki ołowiu, kadmu i baru w szkliwach i pigmentach, aerozol szkliwa zawierający krzemiany i tlenki metali, tlenek węgla, tlenki azotu, gaz ziemny;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa i w porze nocnej, praca przy maszynach w ruchu, obsługa urządzeń transportu bliskiego, dźwiganie, praca w pozycji wymuszonej, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków — opisywane tu stanowisko to technik ceramik, kod 311944. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik technologii ceramicznej – kod 311921: bada plastyczność i skurczliwość mas, ustala krzywe wypalania w piecach tunelowych i rolkowych oraz rozlicza zużycie surowców, a nie prowadzi prób wypałów i nie ustawia parametrów pieców komorowych.
Jeżeli pracownik wykonuje zarówno badania mas w laboratorium, jak i bieżący nadzór nad wypałem, w dokumentacji wpisuje się kod stanowiska wskazanego w umowie o pracę, a ocenę ryzyka sporządza się dla pełnego zakresu obu opisów.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).