Nauczyciel innych form wychowania przedszkolnego

Nauczyciel innych form wychowania przedszkolnego – kod 234202 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Nauczyciel innych form wychowania przedszkolnego prowadzi zajęcia w punkcie przedszkolnym lub zespole wychowania przedszkolnego – małej placówce działającej często w wynajętej sali, w budynku szkoły, w świetlicy wiejskiej lub w lokalu mieszkalnym przystosowanym do zajęć. Opiekuje się grupą dzieci w wieku 3–6 lat, prowadzi zabawy i zajęcia dydaktyczne, organizuje posiłki i odpoczynek oraz sam przygotowuje i sprząta salę.

Nauczyciel innych form wychowania przedszkolnego – wymagania w stosunku do pracownika

kwalifikacje do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym i przygotowanie pedagogiczne,
umiejętność samodzielnej opieki nad grupą małych dzieci przez całą czas zajęć,
umiejętność organizacji sali, kącików zabaw i leżakowania w pomieszczeniu o ograniczonej powierzchni,
znajomość zasad higieny, podawania posiłków i postępowania przy chorobie dziecka,
umiejętność udzielania pierwszej pomocy dzieciom, w tym przy zadławieniu i drgawkach gorączkowych,
umiejętność współpracy z rodzicami i z organem prowadzącym małą placówkę.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

nauczyciel punktu przedszkolnego,
nauczyciel zespołu wychowania przedszkolnego,
nauczyciel małej placówki przedszkolnej,
prowadzący zajęcia w punkcie wychowania przedszkolnego,
nauczyciel wychowania przedszkolnego w formie alternatywnej.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie z oceną narządu głosu, słuchu i układu ruchu,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych przy wydawaniu posiłków dzieciom,
badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne w pracy z małymi dziećmi,
ocena układu ruchu w związku z podnoszeniem dzieci i pracą w pozycji wymuszonej.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy w sali zajęć,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy dzieciom, w tym z postępowania przy zadławieniu i drgawkach,
szkolenie przeciwpożarowe i próbna ewakuacja z udziałem dzieci,
szkolenie z zasad higieny, dezynfekcji i postępowania z odpadami w placówce dla dzieci,
instruktaż bezpiecznej organizacji wyjść z grupą i zabaw na placu zabaw,
szkolenie z zasad żywienia i alergii pokarmowych u dzieci, tam gdzie placówka wydaje posiłki.

Środowisko pracy

Punkt przedszkolny zajmuje zwykle jedną lub dwie sale, w których w ciągu dnia odbywają się zabawy, zajęcia, posiłki i leżakowanie. Pomieszczenia bywają adaptowane, o niskiej wysokości, z ograniczoną wentylacją i meblami niskimi, przy których dorosły pracuje w pochyleniu i w przyklęku. Nauczyciel pracuje w hałasie dziecięcych zabaw, wielokrotnie w ciągu dnia podnosi dzieci, pomaga przy ubieraniu, toalecie i leżakach, przestawia stoły i materace. Dzieci chorują często, więc kontakt z wydzielinami z nosa, śliną, wymiocinami i kałem jest codziennością, podobnie jak dezynfekcja zabawek, blatów i sanitariatów. Zajęcia odbywają się także na placu zabaw i podczas spacerów, w każdej pogodzie. Nauczyciel prowadzi również dokumentację i kontakt z rodzicami. Na stanowisku wykorzystuje się:

niskie stoliki, krzesełka, materace i leżaki oraz kąciki zabaw;
zabawki, klocki, farby, plastelina, kleje i materiały plastyczne dla dzieci;
sprzęt audio, instrumenty perkusyjne i pomoce do zajęć ruchowych;
środki do dezynfekcji rąk, zabawek, blatów i sanitariatów oraz rękawice jednorazowe;
apteczka, termometr i karty informacji o alergiach dzieci;
naczynia, podgrzewacz lub termosy do wydawania posiłków;
komputer lub laptop do dokumentacji i kontaktu z rodzicami;
plac zabaw, piaskownica i sprzęt rekreacyjny.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

hałas zabaw, krzyku i płaczu dzieci w zamkniętej, niewielkiej sali,
obciążenie narządu głosu przy mówieniu, śpiewaniu i podnoszeniu głosu przez cały dzień,
podnoszenie i przenoszenie dzieci o masie 15–25 kg, w tym dzieci płaczących i wyrywających się,
praca w pochyleniu, w przyklęku i w przysiadzie przy niskich meblach, ubieraniu i toalecie dzieci,
dźwiganie i przestawianie stolików, materacy i leżaków przy zmianie organizacji sali,
potknięcie o zabawki i poślizgnięcie na mokrej podłodze, w łazience i na placu zabaw,
uderzenie, podrapanie i ugryzienie przez dziecko oraz uraz przy rozdzielaniu bijących się dzieci,
przegrzanie sali, przeciągi przy wietrzeniu i praca na zewnątrz w chłodzie i deszczu,
praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji i kontakcie z rodzicami.

Czynniki chemiczne:

preparaty na bazie podchlorynu sodu, alkoholi i czwartorzędowych związków amoniowych do dezynfekcji zabawek i sanitariatów,
detergenty, środki do mycia podłóg i sanitariatów stosowane w placówce,
kleje, farby i masy plastyczne używane w zajęciach z dziećmi.

Czynniki biologiczne:

wirusy grypy, RSV, adenowirusy, ospa wietrzna i angina paciorkowcowa przenoszone w grupie małych dzieci,
rotawirusy, norowirusy, pałeczki Salmonella i wirusowe zapalenie wątroby typu A przenoszone drogą pokarmową,
wszawica, owsica i świerzb występujące w grupach dzieci przedszkolnych,
kontakt z wydzielinami z nosa, śliną, wymiocinami, moczem i kałem przy opiece nad dzieckiem.

Czynniki psychofizyczne:

odpowiedzialność za bezpieczeństwo grupy małych dzieci przy samodzielnej opiece bez drugiego dorosłego,
konieczność ciągłej czujności i braku możliwości przerwania nadzoru nad dziećmi,
obciążenie emocjonalne płaczem dzieci, rozstaniem z rodzicem i trudnymi zachowaniami,
napięcia i roszczenia rodziców dotyczące opieki, posiłków i incydentów w grupie,
brak możliwości regularnych przerw i spożycia posiłku w spokoju,
łączenie opieki, zajęć dydaktycznych, wydawania posiłków, sprzątania i dokumentacji przez jedną osobę.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela innych form wychowania przedszkolnego.

Środki ochrony indywidualnej

rękawice jednorazowe przy toalecie dziecka, zmianie ubrań i sprzątaniu wydzielin – kontakt z wydzielinami, zakazenia pokarmowe, pasozyty, srodki dezynfekcyjne;
rękawice gospodarcze i fartuch przy dezynfekcji oraz myciu sanitariatów – srodki dezynfekcyjne, srodki czystosci;
maska filtrująca w okresie wzmożonych zakażeń w grupie – zakazenia kropelkowe;
obuwie zmienne, pełne, z podeszwą antypoślizgową i wkładkami odciążającymi – poslizgniecie, pozycja wymuszona;
odzież wierzchnia i obuwie na pogodę do zajęć na placu zabaw – mikroklimat;
fartuch lub odzież robocza wymieniana po zabrudzeniu – kontakt z wydzielinami, materialy plastyczne.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

przewijak lub podest o właściwej wysokości, krzesła dla dorosłych i regulowane blaty do pracy z dziećmi – pozycja wymuszona, podnoszenie dzieci;
podkładki i materace przy zabawach na podłodze oraz schodki ułatwiające dzieciom samodzielność – podnoszenie dzieci, pozycja wymuszona;
panele akustyczne, dywany i miękkie wykładziny ograniczające hałas w sali – halas dzieciecy, obciazenie glosu;
wentylacja z możliwością wietrzenia bez przeciągu, nawilżacz i regulacja ogrzewania – mikroklimat, zakazenia kropelkowe;
posadzka antypoślizgowa, pojemniki na zabawki i wydzielone ciągi komunikacyjne w sali – poslizgniecie, uraz przy zabawie;
zamykane szafki na środki chemiczne i leki, poza zasięgiem dzieci – srodki dezynfekcyjne, srodki czystosci, materialy plastyczne;
ciepła woda, dozowniki mydła i preparatu do dezynfekcji rąk w sali i w łazience – kontakt z wydzielinami, zakazenia pokarmowe;
wózki i regały na leżaki oraz lekkie, składane meble – przestawianie mebli;
bezpieczna nawierzchnia i sprawny sprzęt na placu zabaw, kontrolowany okresowo – uraz przy zabawie, poslizgniecie;
ergonomiczne stanowisko komputerowe do dokumentacji poza salą zabaw – monitor.

Środki organizacyjne

zapewnienie drugiej osoby do opieki przy liczniejszej grupie, przy wyjściach i w czasie posiłków – odpowiedzialnosc za dzieci, ciagla czujnosc, wielozadaniowosc;
ustalone przerwy z zastępstwem oraz czas na posiłek poza salą – brak przerw, obciazenie glosu;
procedura przyjmowania dziecka z objawami choroby i informowania rodziców – zakazenia kropelkowe, zakazenia pokarmowe, kontakt z rodzicami;
harmonogram dezynfekcji zabawek, blatów i sanitariatów oraz karty charakterystyki preparatów – srodki dezynfekcyjne, srodki czystosci, pasozyty;
instruktaż technik podnoszenia dzieci i zasada zachęcania dzieci do samodzielnego wchodzenia na podest – podnoszenie dzieci, pozycja wymuszona;
szczepienia zalecane osobom pracującym z dziećmi oraz zasady higieny rąk – zakazenia kropelkowe, zakazenia pokarmowe, kontakt z wydzielinami;
zasady reagowania na zachowania agresywne dzieci i wsparcie specjalisty – uraz przy zabawie, obciazenie emocjonalne;
ustalone godziny kontaktu z rodzicami i protokół zgłaszania incydentów – kontakt z rodzicami;
przestawianie mebli poza godzinami zajęć i przy udziale drugiej osoby – przestawianie mebli;
czas na dokumentację wyznaczony poza opieką nad grupą i przerwy w pracy przy monitorze – monitor, wielozadaniowosc.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela innych form wychowania przedszkolnego.

czynniki fizyczne – hałas, obciążenie narządu głosu, podnoszenie i przenoszenie dzieci, wymuszona pozycja ciała w pochyleniu i przyklęku, zmienny mikroklimat przy zajęciach na zewnątrz, praca przy monitorze ekranowym;
czynniki chemiczne – preparaty dezynfekcyjne na bazie podchlorynu sodu, alkoholi i czwartorzędowych związków amoniowych, detergenty i środki do sanitariatów, kleje i farby do zajęć plastycznych;
czynniki biologiczne – wirusy grypy, RSV i ospy wietrznej, rotawirusy i norowirusy, pałeczki Salmonella, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wszawica, owsica i świerzb, kontakt z wydzielinami dzieci – czynniki grupy 2 zagrożenia;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – samodzielna opieka nad grupą małych dzieci, ryzyko ugryzienia i uderzenia przez dziecko, dźwiganie mebli i leżaków, praca bez regularnych przerw, odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy

Nauczyciel innych form wychowania przedszkolnego