Technik chłodnictwa i klimatyzacji

Technik chłodnictwa i klimatyzacji – kod 311929 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik chłodnictwa i klimatyzacji montuje, uruchamia i serwisuje urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne i pompy ciepła – agregaty, sprężarki, parowniki, skraplacze i instalacje freonowe. Wykonuje lutowanie rurociągów miedzianych, próby szczelności, napełnianie i odzysk czynnika chłodniczego, pomiary ciśnień i temperatur, przeglądy okresowe oraz naprawy awaryjne u klientów.

Technik chłodnictwa i klimatyzacji – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne w zawodzie chłodniczym lub pokrewnym,
certyfikat personalny w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych, wymagany przy pracy z czynnikami f-gazowymi,
umiejętność lutowania twardego rur miedzianych i prowadzenia prób szczelności,
znajomość obsługi układów sterowania, falowników i zaworów rozprężnych,
brak przeciwwskazań do pracy na wysokości, w tym na dachach i podnośnikach,
świadectwo kwalifikacyjne SEP grupy G1 w zakresie eksploatacji, tam gdzie wymaga tego zakres pracy.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

serwisant urządzeń chłodniczych,
monter instalacji chłodniczych,
technik serwisu klimatyzacji,
chłodnik przemysłowy,
serwisant pomp ciepła.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy pracach na dachach, podestach i podnośnikach,
badania uwzględniające narażenie na czynniki chłodnicze, prace spawalnicze i lutownicze oraz kierowanie samochodem służbowym.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż postępowania z czynnikami chłodniczymi, w tym palnymi z grupy A2L i A3 oraz z amoniakiem,
szkolenie z pracy na wysokości i z użytkowania podestów ruchomych oraz drabin,
instruktaż lutowania twardego i prac z butlami gazów technicznych,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy odmrożeniach i zatruciu czynnikiem chłodniczym.

Środowisko pracy

Technik pracuje u klientów – w sklepach, chłodniach, serwerowniach, zakładach produkcyjnych, hotelach i domach jednorodzinnych. Dostęp do urządzeń prowadzi przez dachy, podwieszane podesty, szachty i maszynownie o niewielkiej powierzchni, często po drabinie i z narzędziami wnoszonymi na plecach. W komorach chłodniczych i mroźniach temperatura spada do minus dwudziestu stopni, a w maszynowniach i na dachach latem przekracza trzydzieści. Praca obejmuje lutowanie palnikiem w pobliżu materiałów palnych, otwieranie układów pod ciśnieniem oraz odzysk czynnika chłodniczego. Dzień wypełniają dojazdy między obiektami, a serwis awaryjny wymaga wyjazdów wieczorami i w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:

pompy próżniowe, stacje odzysku i butle czynnika chłodniczego;
manometry kolektorowe, wagi elektroniczne i detektory wycieków;
palniki do lutowania twardego z butlami propan-butan i tlenu;
zaciskarki, giętarki i obcinaki do rur miedzianych;
drabiny, podnośniki koszowe i zabezpieczenia do pracy na dachu;
samochód serwisowy z narzędziami i częściami zamiennymi.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

upadek z dachu, drabiny, podestu i podnośnika przy montażu jednostek zewnętrznych,
odmrożenia przy kontakcie z czynnikiem chłodniczym i wychłodzenie w komorach mroźni,
uwolnienie czynnika chłodniczego pod ciśnieniem przy rozszczelnieniu instalacji i uszkodzeniu węża,
pożar i poparzenia przy lutowaniu twardym w pobliżu izolacji i materiałów palnych,
porażenie prądem przy pracach na zasilaniu urządzeń i przy falownikach z pojemnościami,
pochwycenie dłoni przez wirnik wentylatora skraplacza i parownika,
dźwiganie agregatów i butli oraz praca w pozycji klęczącej i z rękami powyżej barków.

Czynniki chemiczne:

fluorowane czynniki chłodnicze, w tym palne z grupy A2L, i ich produkty rozkładu termicznego,
amoniak oraz propan jako czynniki chłodnicze w instalacjach przemysłowych,
topniki lutownicze, propan-butan i tlen w butlach do lutowania twardego,
oleje sprężarkowe i preparaty do czyszczenia parowników.

Czynniki biologiczne:

bakterie Legionella i pleśnie w parownikach, tacach skroplin i nawilżaczach.

Czynniki psychofizyczne:

presja czasu przy awariach chłodni i serwerowni, gdzie postój grozi stratami,
dyżury serwisowe, wyjazdy wieczorami i w dni wolne,
praca w pojedynkę u klienta, bez asekuracji przy pracach na wysokości,
wielogodzinne kierowanie samochodem serwisowym między obiektami,
kontakt z klientem zdenerwowanym awarią i kosztami naprawy.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika chłodnictwa i klimatyzacji.

Środki ochrony indywidualnej

szelki bezpieczeństwa z amortyzatorem i linką przy pracach na dachu i podnośniku – upadek z wysokości;
rękawice termoizolacyjne, gogle i osłona twarzy przy pracy z czynnikiem chłodniczym – odmrożenia i wychłodzenie, uwolnienie czynnika pod ciśnieniem, fluorowane czynniki chłodnicze;
odzież ocieplana do pracy w mroźniach – odmrożenia i wychłodzenie;
rękawice i fartuch trudnopalny oraz okulary przy lutowaniu twardym – pożar przy lutowaniu, topniki i gazy techniczne;
rękawice elektroizolacyjne i narzędzia izolowane przy pracach na zasilaniu – prąd elektryczny, pochwycenie przez wentylator;
półmaska z filtrem i rękawice nitrylowe przy czyszczeniu parowników oraz detektor amoniaku – bakterie w układach klimatyzacji, amoniak i propan w instalacjach przemysłowych, oleje chłodnicze i środki czyszczące.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

balustrady i punkty zakotwienia na dachach, podnośniki koszowe zamiast drabin – upadek z wysokości;
zawory serwisowe, manometry i stacje odzysku czynnika zamiast uwalniania do atmosfery – uwolnienie czynnika pod ciśnieniem, fluorowane czynniki chłodnicze;
detektory czynnika chłodniczego w maszynowni z alarmem i wentylacją awaryjną – amoniak i propan w instalacjach przemysłowych;
osłony i kratki wentylatorów oraz blokada zasilania w czasie prac – pochwycenie przez wentylator, prąd elektryczny;
ekrany ochronne i gaśnica na stanowisku lutowania, usunięcie materiałów palnych – pożar przy lutowaniu;
wózki i podnośniki do transportu agregatów i butli – praca w pozycji wymuszonej i dźwiganie;
dostęp do maszynowni z oświetleniem i wentylacją oraz utrzymanie dróg dojścia – odmrożenia i wychłodzenie, upadek z wysokości.

Środki organizacyjne

procedura prac na wysokości z asekuracją drugiej osoby i zakaz pracy jednoosobowej na dachu – upadek z wysokości, praca w pojedynkę u klienta;
pozwolenie na prace niebezpieczne pożarowo przy lutowaniu i nadzór po zakończeniu prac – pożar przy lutowaniu;
procedura odzysku czynnika, kontrola szczelności i prowadzenie karty urządzenia – fluorowane czynniki chłodnicze, uwolnienie czynnika pod ciśnieniem;
planowanie trasy serwisowej z przerwami w prowadzeniu samochodu – kierowanie samochodem, presja czasu na serwisie awaryjnym;
grafik dyżurów z odpoczynkiem po nocnych wyjazdach – praca w gotowości i w dni wolne;
ograniczenie czasu przebywania w mroźni i przerwy na ogrzanie – odmrożenia i wychłodzenie, praca w pozycji wymuszonej i dźwiganie;
instrukcje czyszczenia i dezynfekcji układów klimatyzacji oraz karty charakterystyki preparatów – bakterie w układach klimatyzacji, oleje chłodnicze i środki czyszczące, kontakt z klientem w sytuacji awarii.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika chłodnictwa i klimatyzacji.

czynniki fizyczne – niekorzystny mikroklimat – praca w komorach mroźni i w maszynowniach o wysokiej temperaturze, hałas sprężarek i wentylatorów, kontakt z gorącymi powierzchniami przy lutowaniu;
czynniki chemiczne – fluorowane czynniki chłodnicze i produkty ich rozkładu termicznego, amoniak, propan, topniki lutownicze, oleje sprężarkowe, preparaty do czyszczenia parowników;
czynniki biologiczne – czynniki biologiczne grupy 2 – Legionella pneumophila i pleśnie w układach klimatyzacji;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, prace pod ciśnieniem i z gazami skroplonymi, prace niebezpieczne pożarowo przy lutowaniu, praca przy urządzeniach elektrycznych, kierowanie samochodem służbowym, dźwiganie, praca w pojedynkę.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy