Informator lotniskowej służby informacji powietrznej

Informator lotniskowej służby informacji powietrznej – kod 315405 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Informator lotniskowej służby informacji powietrznej (AFIS) zapewnia informację powietrzną na lotnisku niekontrolowanym – regionalnym, sportowym, przemysłowym lub śmigłowcowym. Z wieży lub stanowiska AFIS przekazuje załogom informacje o ruchu w rejonie lotniska, kierunku i sile wiatru, ciśnieniu, stanie drogi startowej i przeszkodach, prowadzi dziennik ruchu, współpracuje z zarządzającym lotniskiem, strażą lotniskową i służbami ratowniczymi, a w razie zdarzenia uruchamia akcję ratowniczą.

Informator lotniskowej służby informacji powietrznej – wymagania w stosunku do pracownika

• świadectwo kwalifikacji informatora AFIS lub inne uprawnienie wymagane przepisami prawa lotniczego dla danego lotniska,
• orzeczenie lotniczo-lekarskie, jeśli wymagają go przepisy dla posiadanego uprawnienia,
• znajomość frazeologii lotniczej w języku polskim i angielskim,
• znajomość procedur lotniska, przepisów ruchu lotniczego i podstaw meteorologii,
• umiejętność obsługi radiostacji, stacji meteorologicznej i oświetlenia lotniskowego,
• odporność na stres i umiejętność samodzielnego podejmowania decyzji.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• informator AFIS,
• operator AFIS,
• informator lotniska niekontrolowanego,
• operator lotniskowej informacji powietrznej,
• informator wieży AFIS.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie z oceną ostrości wzroku, widzenia barw i słuchu,
• badania lotniczo-lekarskie i orzeczenie lotniczo-lekarskie – jeżeli wymagają go przepisy dla posiadanego uprawnienia,
• badania do pracy w porze nocnej, jeśli lotnisko działa po zmroku,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat,
• szkolenie jednostkowe dla danego lotniska i szkolenia okresowe utrzymujące uprawnienia AFIS,
• szkolenie z planu działań ratowniczych lotniska i ćwiczenia z udziałem służb,
• szkolenie z poruszania się po polu ruchu naziemnego i zasad bezpieczeństwa na płycie,
• szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Informator pracuje w wieży lub kabinie AFIS z widokiem na pole wzlotów, zwykle na mniejszym lotnisku, często jako jedyna osoba na stanowisku w danej zmianie. Obserwuje ruch na drodze startowej i w kręgu, prowadzi korespondencję radiową, odczytuje dane ze stacji meteo i dokumentuje operacje. Czasem wychodzi na płytę lub pole wzlotów do kontroli stanu nawierzchni, wskaźnika wiatru lub oświetlenia, gdzie występuje ruch statków powietrznych, pojazdów i hałas silników. Godziny pracy zależą od godzin otwarcia lotniska, sezonu i zgłoszonego ruchu, z pracą w weekendy i w porze nocnej przy lotach ratowniczych. Na stanowisku wykorzystuje się:

• radiostacje lotnicze VHF i zestaw słuchawkowy;
• stacja meteorologiczna z czujnikami wiatru, ciśnienia i podstawy chmur;
• sterownik oświetlenia nawigacyjnego lotniska;
• lornetka, lampa sygnalizacyjna i rejestrator rozmów;
• komputer z dziennikiem ruchu i dostępem do NOTAM;
• samochód służbowy do kontroli pola wzlotów.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• obciążenie wzroku przy obserwacji pola wzlotów, monitorów i oślepiającym słońcu w wieży,
• hałas w słuchawkach i hałas silników przy kontroli płyty,
• potrącenie przez statek powietrzny, śmigło lub pojazd przy kontroli pola wzlotów,
• nagrzewanie się przeszklonej wieży i praca na zewnątrz w zmiennej pogodzie,
• upadek na stromych schodach wieży,
• porażenie prądem od urządzeń stanowiska i sterowania oświetleniem,
• wyładowania atmosferyczne przy pracy w terenie i w wieży podczas burzy.

Czynniki chemiczne:

• pary paliwa lotniczego i spaliny silników przy pracy na płycie.

Czynniki psychofizyczne:

• stres i odpowiedzialność za informacje przekazywane załogom,
• praca w pojedynkę na stanowisku, bez możliwości szybkiego zastępstwa,
• stres przy wypadkach i zdarzeniach na lotnisku,
• nieregularny czas pracy, praca w weekendy i w porze nocnej,
• praca przy monitorze ekranowym.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku informatora lotniskowej służby informacji powietrznej.

Środki ochrony indywidualnej

• kamizelka ostrzegawcza i ochronniki słuchu przy wyjściu na płytę – ruch na płycie, hałas;
• okulary przeciwsłoneczne polaryzacyjne – obciążenie wzroku;
• odzież przeciwdeszczowa i ocieplana do kontroli pola wzlotów – mikroklimat;
• zestaw słuchawkowy z ogranicznikiem głośności – hałas;
• obuwie z podeszwą antypoślizgową – upadek ze schodów.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• rolety przeciwsłoneczne, szyby z filtrem i klimatyzacja w wieży – obciążenie wzroku, mikroklimat;
• balustrady i oświetlenie schodów wieży – upadek ze schodów;
• instalacja odgromowa wieży i zakaz pracy w terenie podczas burzy – wyładowania atmosferyczne;
• łączność radiowa pojazdu z wieżą i zasady wjazdu na pole wzlotów – ruch na płycie, paliwo i spaliny;
• instalacja elektryczna z zabezpieczeniami i przeglądy urządzeń – porażenie prądem;
• ergonomiczne stanowisko z monitorami i regulowanym fotelem – praca przy monitorze.

Środki organizacyjne

• procedury lotniska i plan działań ratowniczych z ćwiczeniami – zdarzenia lotnicze, stres i odpowiedzialność;
• system łączności alarmowej i nadzoru nad pracownikiem pracującym samodzielnie – praca w pojedynkę;
• grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i limitem godzin pracy – nieregularny czas pracy;
• przerwy w pracy przy monitorze – praca przy monitorze;
• wsparcie psychologiczne po zdarzeniach lotniczych – zdarzenia lotnicze.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla informatora lotniskowej służby informacji powietrznej.

• czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat zmienny, praca przy oświetleniu sztucznym i naturalnym o dużym kontraście;
• czynniki chemiczne – paliwa lotnicze i spaliny – sporadycznie;
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym, praca na płycie lotniska w ruchu statków powietrznych, praca w pojedynkę, praca w porze nocnej, wysokie obciążenie psychiczne, wymagana sprawność wzroku i słuchu.

Podobne stanowiska

• kontroler ruchu lotniczego,
• dyspozytor lotniczy,
• pracownik obsługi naziemnej lotniska,
• pracownik lotniska ds. bezpieczeństwa,
• meteorolog.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).