Monter-elektronik

Monter-elektronik – kod 742102 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter-elektronik montuje i uruchamia podzespoły oraz urządzenia elektroniczne – wkłada i lutuje elementy na płytkach drukowanych, montuje złącza i wiązki przewodów, składa obudowy, wykonuje pomiary kontrolne i naprawia wykryte usterki. Pracuje na linii montażu w zakładzie elektronicznym lub w warsztacie serwisowym, przy stanowiskach lutowniczych i w strefach chronionych przed elektrostatyką.

Monter-elektronik – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zawodowe lub średnie techniczne w zawodzie elektronicznym,
umiejętność czytania schematów elektronicznych i dokumentacji montażowej,
umiejętność lutowania ręcznego, w tym elementów o małych wymiarach, i pracy pod mikroskopem,
umiejętność posługiwania się multimetrem, oscyloskopem i testerem obwodów,
prawidłowa ostrość wzroku i rozpoznawanie barw potwierdzone badaniem,
znajomość zasad ochrony elementów przed ładunkami elektrostatycznymi.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

montażysta układów elektronicznych,
lutowacz płytek drukowanych,
montażysta płytek PCB,
serwisant elektroniki użytkowej,
montażysta wiązek elektrycznych.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania okulistyczne z oceną ostrości wzroku, widzenia z bliska i rozpoznawania barw,
badania uwzględniające narażenie na dymy lutownicze i ołów, w zakresie ustalonym przez lekarza.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż lutowania ręcznego i obsługi stacji lutowniczych oraz pracy z topnikami,
instruktaż postępowania w strefie chronionej przed elektrostatyką i stosowania opasek uziemiających,
instruktaż bezpiecznej pracy przy urządzeniach pod napięciem podczas pomiarów i uruchamiania,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach i porażeniu prądem.

Środowisko pracy

Hala montażu elektroniki to pomieszczenie z liniami montażowymi, stanowiskami lutowniczymi z odciągami, piecami rozpływowymi i urządzeniami testującymi, z podłogą i matami antyelektrostatycznymi. Monter pracuje siedząc, w stałej pozycji, wykonując przez całą zmianę powtarzalne ruchy palców i dłoni, z lupą albo mikroskopem nad płytką o wielkości kilku centymetrów. Przy lutowaniu wydzielają się dymy topników i cząstki metali, a grot lutownicy osiąga kilkaset stopni. Przy liniach rozpływowych i myjkach słychać szum wentylatorów i sprężarek, a tempo pracy wyznacza takt linii. W serwisie praca jest bardziej zróżnicowana, lecz obejmuje pomiary na urządzeniach pod napięciem i rozbrajanie obudów. Na stanowisku wykorzystuje się:

stacje lutownicze, rozlutownice i stacje gorącego powietrza;
piece rozpływowe, maszyny do montażu powierzchniowego i myjki płytek;
mikroskopy warsztatowe, lupy z podświetleniem i pincety antystatyczne;
multimetry, oscyloskopy, zasilacze laboratoryjne i testery obwodów;
topniki, pasty lutownicze, spoiwa i preparaty do czyszczenia płytek;
maty i opaski antyelektrostatyczne oraz odciągi miejscowe.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

oparzenia grotem lutownicy, gorącym powietrzem i rozpryskiem ciekłego spoiwa,
porażenie prądem przy pomiarach na urządzeniach pod napięciem i rozładowaniu kondensatorów,
skaleczenia i ukłucia końcówkami wyprowadzeń, obciętymi nóżkami elementów i krawędziami obudów,
obciążenie wzroku pracą z bardzo bliska nad drobnymi elementami i odczytem oznaczeń,
praca statyczna w pozycji siedzącej oraz powtarzalne ruchy nadgarstków i palców,
hałas wentylatorów odciągów, sprężarek i urządzeń linii montażowej,
odpryski przy obcinaniu wyprowadzeń, wierceniu i frezowaniu płytek.

Czynniki chemiczne:

dymy lutownicze zawierające produkty rozkładu kalafonii i topników, drażniące i uczulające drogi oddechowe,
ołów w spoiwach cynowo-ołowiowych stosowanych w naprawach starszych urządzeń,
izopropanol, aceton i preparaty do mycia płytek oraz zmywania topników,
kleje, lakiery zabezpieczające i żywice do zalewania układów.

Czynniki psychofizyczne:

monotonia powtarzalnych czynności i tempo narzucone taktem linii montażowej,
wymóg bardzo dużej dokładności i odpowiedzialność za jakość montażu,
praca zmianowa, w tym w porze nocnej, na liniach pracujących w ruchu ciągłym,
długotrwałe obciążenie uwagi wzrokowej przy kontroli jakości połączeń,
presja normy wydajności i rozliczania liczby zmontowanych sztuk.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera-elektronika.

Środki ochrony indywidualnej

okulary ochronne przy obcinaniu wyprowadzeń, wierceniu i lutowaniu – odpryski przy obcinaniu i wierceniu, oparzenia grotem i gorącym powietrzem;
rękawice odporne na przecięcie przy montażu obudów i obróbce płytek – skaleczenia i ukłucia;
opaska antyelektrostatyczna i obuwie przewodzące na stanowisku – prąd elektryczny;
rękawice nitrylowe przy topnikach, preparatach czyszczących i żywicach – dymy lutownicze i topniki, izopropanol i preparaty czyszczące, kleje, lakiery i żywice;
półmaska z filtrem przy pracach z ołowiowym spoiwem i przy dużej ilości dymu – ołów w spoiwach;
ochronniki słuchu przy urządzeniach linii i sprężarkach – hałas.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

odciągi miejscowe z filtrem nad każdym stanowiskiem lutowniczym i wentylacja hali – dymy lutownicze i topniki, ołów w spoiwach, izopropanol i preparaty czyszczące;
stacje lutownicze z regulacją temperatury, podstawkami i osłoną grotu – oparzenia grotem i gorącym powietrzem;
transformatory separacyjne, wyłączniki różnicowoprądowe i procedura rozładowania kondensatorów – prąd elektryczny;
oświetlenie miejscowe bez olśnienia, lupy i mikroskopy na stanowiskach – obciążenie wzroku, obciążenie uwagi wzrokowej;
stanowisko z regulacją wysokości blatu, podparciem przedramion i krzesłem ergonomicznym – praca statyczna i przeciążenie nadgarstków;
obudowy i osłony urządzeń linii, obudowy dźwiękochłonne sprężarek – hałas, odpryski przy obcinaniu i wierceniu;
pojemniki na odcięte wyprowadzenia i odpady elektroniczne oraz uprzątnięte stanowisko – skaleczenia i ukłucia, kleje, lakiery i żywice.

Środki organizacyjne

stosowanie spoiw bezołowiowych i topników o niskiej emisji oraz pomiary stężeń dymów lutowniczych – ołów w spoiwach, dymy lutownicze i topniki;
rotacja czynności i przerwy wzrokowe oraz ćwiczenia rozluźniające nadgarstki – obciążenie wzroku, praca statyczna i przeciążenie nadgarstków, monotonia i tempo linii;
procedura pomiarów na urządzeniach pod napięciem i wymóg obecności drugiej osoby – prąd elektryczny;
realne normy wydajności, przerwy w takcie linii i kontrola jakości na etapach – presja normy wydajności, wymóg bardzo dużej dokładności;
grafik zmian ograniczający liczbę nocy z rzędu – praca zmianowa;
instrukcje i karty charakterystyki topników, preparatów czyszczących i żywic – izopropanol i preparaty czyszczące, kleje, lakiery i żywice;
kontrola skuteczności odciągów i przeglądy stacji lutowniczych oraz narzędzi elektrycznych – dymy lutownicze i topniki, oparzenia grotem i gorącym powietrzem, obciążenie uwagi wzrokowej.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera-elektronika.

czynniki fizyczne – hałas, obciążenie narządu wzroku pracą z bardzo bliska, praca statyczna w pozycji siedzącej i powtarzalne ruchy nadgarstków, kontakt z gorącymi powierzchniami;
czynniki chemiczne – dymy lutownicze i produkty rozkładu kalafonii oraz topników, ołów i jego związki w spoiwach cynowo-ołowiowych, izopropanol, aceton, kleje, lakiery i żywice epoksydowe;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem podczas pomiarów, praca przy maszynach w ruchu, praca zmianowa i w porze nocnej, praca wymagająca dużej precyzji wzrokowej, praca w wymuszonej pozycji siedzącej.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy