Kierownik / właściciel zakładu usługowego – kod 143909 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierownik lub właściciel niewielkiego zakładu usługowego – pralni, zakładu szewskiego, punktu naprawy sprzętu, warsztatu krawieckiego czy serwisu rowerowego – prowadzi firmę i jednocześnie pracuje przy zleceniach. Przyjmuje zamówienia, wycenia usługi, zamawia materiały, rozlicza kasę, obsługuje maszyny zakładu i nadzoruje kilku pracowników.
Kierownik / właściciel zakładu usługowego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub zawodowe zgodne z profilem zakładu oraz praktyka w świadczonej usłudze,
- znajomość przepisów bhp i obowiązków pracodawcy wynikających z Kodeksu pracy,
- umiejętność kalkulacji cen usług, obsługi kasy fiskalnej i prowadzenia dokumentacji zleceń,
- umiejętność obsługi maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie zakładu,
- zdolność organizowania pracy kilkuosobowego zespołu i grafików,
- komunikatywność w kontakcie z klientem i odporność na sytuacje reklamacyjne.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- prowadzący punkt usługowy,
- kierownik pralni,
- właściciel warsztatu rzemieślniczego,
- kierownik zakładu naprawczego,
- szef serwisu usługowego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy – dla pracowników zatrudnionych w zakładzie,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania okulistyczne przy pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych, jeśli zakład świadczy usługi objęte takim wymogiem.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat dla stanowisk kierowniczych,
- szkolenie bhp dla pracodawców wykonujących zadania służby bhp, jeśli pracodawca przyjmuje te zadania,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i zasad ewakuacji klientów z lokalu,
- instruktaż obsługi maszyn i urządzeń będących na wyposażeniu zakładu,
- szkolenie z pierwszej pomocy dla wyznaczonych pracowników,
- szkolenie z ochrony danych osobowych klientów.
Środowisko pracy
Zakład usługowy to zwykle lokal w parterze budynku lub w pasażu handlowym, z częścią przyjęć dla klientów i zapleczem warsztatowym. Kierownik przez część dnia stoi przy ladzie, a przez część wykonuje usługę przy maszynach, obok pracowników. Na zapleczu znajdują się urządzenia zakładu, regały z materiałami i chemia techniczna, a godziny pracy obejmują także soboty. Obsługa dostaw oznacza przenoszenie kartonów i worków z zaplecza oraz pracę w wąskich przejściach. Praca biurowa – zamówienia, faktury, rozliczenia z księgową – wykonywana jest zwykle w kąciku biurowym na zapleczu, często po zamknięciu lokalu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- maszyny i urządzenia właściwe dla profilu zakładu, np. pralnicowirówka, maszyna szwalnicza, prasa, szlifierka;
- narzędzia ręczne i elektronarzędzia;
- kasa fiskalna, terminal płatniczy i program do obsługi zleceń;
- komputer, drukarka i telefon;
- środki chemiczne – detergenty, kleje, rozpuszczalniki, preparaty czyszczące;
- regały magazynowe, drabinka podestowa i wózek transportowy;
- gaśnice, apteczka i instrukcje stanowiskowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie dłoni lub odzieży przez elementy ruchome maszyn zakładu obsługiwanych doraźnie między obsługą klientów,
- skaleczenia i ukłucia nożami, igłami, nożycami i narzędziami ręcznymi,
- porażenie prądem elektrycznym od uszkodzonych przewodów zasilających i przedłużaczy w lokalu,
- oparzenia parą, gorącymi powierzchniami prasy, kleju termicznego lub urządzeń grzejnych,
- potknięcie i upadek w zastawionym zapleczu, na mokrej posadzce i w wąskich przejściach,
- upadek z drabinki podestowej przy sięganiu do wysokich regałów,
- hałas maszyn na zapleczu i od agregatów urządzeń,
- pożar instalacji, urządzeń grzejnych lub składowanych materiałów palnych.
Czynniki chemiczne:
- detergenty, alkaliczne środki czyszczące i preparaty odplamiające działające drażniąco na skórę,
- kleje i rozpuszczalniki organiczne stosowane w naprawach,
- aerozole techniczne, smary w sprayu i preparaty konserwujące.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie psychiczne odpowiedzialnością za wyniki finansowe, zobowiązania i zatrudnionych pracowników,
- presja czasu przy terminach odbioru zleceń i spiętrzeniu zamówień,
- kontakt z klientem roszczeniowym, reklamacje i sytuacje konfliktowe przy ladzie,
- długi i nieregularny czas pracy, praca w soboty oraz zadania biurowe po zamknięciu lokalu,
- praca przy monitorze ekranowym przy rozliczeniach, zamówieniach i fakturowaniu,
- długotrwała pozycja stojąca przy obsłudze klientów i przenoszenie kartonów z dostaw.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierownika zakładu usługowego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odpowiednie do wykonywanej usługi – skaleczenia narzędziami, oparzenia;
- rękawice chemoodporne i okulary ochronne przy pracy z chemią techniczną – detergenty i środki czyszczące, kleje i rozpuszczalniki, aerozole i preparaty techniczne;
- fartuch roboczy bez luźnych elementów i obuwie antypoślizgowe – pochwycenie przez maszynę, potknięcie i upadek;
- ochronniki słuchu przy pracy na zapleczu przy maszynach – hałas maszyn;
- półmaska z filtrem przy stosowaniu preparatów rozpuszczalnikowych – kleje i rozpuszczalniki;
- rękawice termoodporne przy prasowaniu i urządzeniach grzejnych – oparzenia.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i blokady elementów ruchomych maszyn, wyłączniki awaryjne – pochwycenie przez maszynę;
- wyłączniki różnicowoprądowe, przeglądy instalacji i pomiary ochronne – porażenie prądem;
- wentylacja mechaniczna zaplecza i odciąg miejscowy przy stanowisku z chemią – kleje i rozpuszczalniki, detergenty i środki czyszczące;
- gaśnice, oznakowane drogi ewakuacyjne i instrukcja postępowania na wypadek pożaru – pożar w lokalu;
- drabinka podestowa z poręczą zamiast krzesła lub taboretu – upadek z drabiny;
- posadzka antypoślizgowa, utrzymane przejścia i oświetlenie zaplecza – potknięcie i upadek;
- obudowy dźwiękochłonne i wydzielenie pomieszczenia maszynowego – hałas maszyn;
- stanowisko biurowe z regulowanym krzesłem i podnóżkiem oraz mata przy ladzie – praca przy monitorze, wymuszona pozycja stojąca.
Środki organizacyjne
- instrukcje bezpiecznej obsługi maszyn i zakaz pracy przy maszynie w pośpiechu między obsługą klientów – pochwycenie przez maszynę, presja czasu i terminów;
- karty charakterystyki stosowanych preparatów i wykaz substancji w zakładzie – detergenty i środki czyszczące, kleje i rozpuszczalniki, aerozole i preparaty techniczne;
- realne terminy realizacji zleceń i grafik pracy z dniami wolnymi – presja czasu i terminów, długi czas pracy;
- procedura przyjmowania reklamacji i zasady postępowania z agresywnym klientem – kontakt z trudnym klientem, odpowiedzialność za firmę;
- wydzielenie czasu na zadania biurowe w godzinach otwarcia i przerwy przy monitorze – praca przy monitorze, długi czas pracy;
- porządek na zapleczu, wyznaczone miejsca składowania dostaw i wózek do przewozu – potknięcie i upadek, wymuszona pozycja stojąca;
- przeglądy i konserwacja urządzeń grzejnych i elektrycznych – oparzenia, pożar w lokalu, porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierownika zakładu usługowego.
- czynniki fizyczne – hałas, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami i parą, długotrwała pozycja stojąca;
- czynniki chemiczne – detergenty i alkaliczne środki czyszczące, kleje i rozpuszczalniki organiczne, aerozole techniczne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z elementami ruchomymi, praca przy urządzeniach elektrycznych, praca na drabinie, dźwiganie i przenoszenie dostaw, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, obciążenie psychiczne odpowiedzialnością i kontaktem z klientem, nieregularny i wydłużony czas pracy.
Podobne stanowiska
- kierownik,
- właściciel małego sklepu,
- ekspedient w punkcie usługowym,
- kierownik sklepu,
- organizator usług domowych.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).