Inżynier inżynierii środowiska – oczyszczanie miast i gospodarka odpadami

Inżynier inżynierii środowiska – oczyszczanie miast i gospodarka odpadami – kod 214305 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inżynier inżynierii środowiska w specjalności oczyszczanie miast i gospodarka odpadami projektuje i nadzoruje systemy zbierania i przetwarzania odpadów – punkty selektywnej zbiórki, sortownie, instalacje biologicznego przetwarzania, składowiska z instalacją odgazowania oraz logistykę odbioru odpadów komunalnych. Prowadzi sprawozdawczość, bilanse strumieni odpadów i nadzór nad eksploatacją instalacji.

Inżynier inżynierii środowiska – oczyszczanie miast i gospodarka odpadami – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie wyższe w zakresie inżynierii środowiska lub gospodarki odpadami,
• znajomość ustawy o odpadach, zasad sprawozdawczości i ewidencji w systemie BDO,
• znajomość technologii sortowania, kompostowania, stabilizacji tlenowej i fermentacji metanowej,
• umiejętność projektowania i oceny eksploatacji składowisk oraz instalacji odgazowania,
• umiejętność planowania logistyki odbioru odpadów i doboru pojazdów oraz pojemników,
• prawo jazdy kategorii B i gotowość do pracy na terenie instalacji i składowisk.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• specjalista do spraw gospodarki odpadami komunalnymi,
• projektant instalacji przetwarzania odpadów,
• inżynier eksploatacji składowiska,
• specjalista do spraw systemu odbioru odpadów,
• technolog przetwarzania odpadów.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• ocena układu oddechowego wobec narażenia na bioaerozol i pyły organiczne,
• ocena zdolności do stosowania sprzętu ochrony układu oddechowego podczas wejść na instalacje.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
• instruktaż bezpiecznego poruszania się po sortowni, kompostowni i kwaterach składowiska,
• szkolenie z zagrożeń biologicznych i zasad higieny przy pracy z odpadami,
• szkolenie z pracy w strefach zagrożenia wybuchem przy instalacjach biogazu i odgazowania,
• szkolenie z postępowania z odpadami niebezpiecznymi i czytania kart charakterystyki,
• szkolenie z pierwszej pomocy i zasad postępowania po zakłuciu oraz skaleczeniu.

Środowisko pracy

Stanowisko łączy biuro i obecność na instalacjach. Inżynier chodzi po hali sortowni wśród przenośników, kabin sortowniczych i separatorów, po placach kompostowni i bioreaktorach, po kwaterach składowiska z pracującymi kompaktorami i spycharkami oraz przy studniach odgazowania i zbiornikach odcieków. Panuje tam hałas, zapylenie, bioaerozol, zapach i ruch pojazdów ciężarowych, a na kwaterach podłoże jest nierówne i niestabilne. Instalacje biogazu i odgazowania tworzą strefy zagrożenia wybuchem, a zbiorniki odcieków i przepompownie – przestrzenie zamknięte. Pozostałą część czasu zajmuje projektowanie, bilanse strumieni odpadów, sprawozdawczość i kontakty z gminami oraz organami ochrony środowiska. Na stanowisku wykorzystuje się:

• dokumentacja projektowa, bilanse strumieni odpadów i narzędzia obliczeniowe;
• system BDO, wagi samochodowe i oprogramowanie do rozliczeń odbioru odpadów;
• przenośniki, sita, separatory i prasy w sortowni nadzorowane podczas rozruchu;
• bioreaktory, pryzmy kompostowe i instalacje napowietrzania;
• studnie i pochodnie odgazowania, dmuchawy biogazu i analizatory metanu;
• przenośny detektor gazów, odzież robocza, hełm, obuwie ochronne i półmaski;
• samochód służbowy do dojazdów na instalacje i składowiska.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• hałas przenośników, sit, pras, rozdrabniaczy, dmuchaw i pojazdów na składowisku,
• potrącenie przez śmieciarkę, ładowarkę, kompaktor i samochody ciężarowe na placu,
• pochwycenie przez przenośniki, walce i rozdrabniacze podczas oględzin oraz rozruchu,
• zapłon i wybuch mieszaniny metanu z powietrzem w instalacji odgazowania oraz w bioreaktorze,
• upadek z pomostów, ze skarpy kwatery i zapadnięcie się w świeżo składowanych odpadach,
• skaleczenia i zakłucia szkłem, metalem oraz igłami występującymi w strumieniu odpadów,
• pożar odpadów w hali, na placu magazynowym i w bryle składowiska,
• praca na otwartej przestrzeni składowiska w upale, wietrze, mrozie i opadach.

Czynniki chemiczne:

• gaz składowiskowy i biogaz – metan, ditlenek węgla, siarkowodór, merkaptany,
• odcieki składowiskowe o wysokim stężeniu amoniaku, związków organicznych i metali ciężkich,
• odpady niebezpieczne wydzielane w punktach zbiórki – rozpuszczalniki, kwasy, oleje, pestycydy, baterie,
• pyły organiczne i mineralne oraz aerozole w hali sortowni i przy przesypach,
• spaliny silników Diesla kompaktorów, ładowarek i pojazdów odbierających odpady.

Czynniki biologiczne:

• bioaerozol z bakteriami, promieniowcami i zarodnikami grzybów, w tym Aspergillus fumigatus,
• endotoksyny bakteryjne w pyle organicznym sortowni i kompostowni,
• czynniki chorobotwórcze w odpadach zmieszanych, w odciekach i w odpadach medycznych wrzuconych do strumienia komunalnego,
• gryzonie, ptaki i owady bytujące na składowisku oraz przenoszone przez nie czynniki chorobotwórcze.

Czynniki psychofizyczne:

• odpowiedzialność za zgodność eksploatacji z pozwoleniem i za bezpieczeństwo instalacji,
• presja terminów sprawozdań, przetargów i rozliczeń z gminami,
• napięcia w kontaktach z mieszkańcami i samorządami w sprawach uciążliwości zapachowej,
• praca przy monitorze ekranowym przy projektowaniu, bilansach i sprawozdaniach,
• dyżury i wezwania przy awariach instalacji oraz pożarach odpadów, także w porze nocnej.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera inżynierii środowiska w zakresie oczyszczania miast i gospodarki odpadami.

Środki ochrony indywidualnej

• hełm ochronny, obuwie ochronne i kamizelka ostrzegawcza na terenie instalacji – ruch pojazdow, upadek i zapadniecie, elementy ruchome;
• ochronniki słuchu w hali sortowni i przy rozdrabniaczach – halas instalacji;
• półmaska filtrująca FFP3 lub maska z filtrem A2P3 w sortowni, kompostowni i na kwaterach – bioaerozol, endotoksyny, pyl i aerozole, odcieki;
• rękawice odporne na przekłucia i przecięcia przy kontroli strumienia odpadów – ostre odpady, czynniki w odpadach;
• rękawice chemoodporne, gogle i fartuch przy punktach zbiórki odpadów niebezpiecznych – odpady niebezpieczne;
• osobisty detektor metanu i siarkowodoru oraz odzież antyelektrostatyczna w strefach biogazu – gaz skladowiskowy, wybuch biogazu;
• odzież ciepła i przeciwdeszczowa na obchody kwater i placów – warunki atmosferyczne, spaliny maszyn;
• odzież trudnopalna przy obchodach stref zagrożonych pożarem odpadów – pozar odpadow;
• rękawice i odzież robocza wymieniana po obchodzie oraz środki do dezynfekcji rąk – gryzonie i owady.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• oznakowane i oddzielone drogi dla pieszych oraz ograniczenia prędkości na placu – ruch pojazdow;
• osłony przenośników, blokady rozruchu i wyłączniki awaryjne linii sortowniczej – elementy ruchome;
• wentylacja hali sortowni, kabiny z nadciśnieniem i filtracją oraz zraszanie przesypów – bioaerozol, endotoksyny, pyl i aerozole;
• system odgazowania z pochodnią, detektory metanu i urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym – gaz skladowiskowy, wybuch biogazu;
• system przeciwpożarowy, kurtyny wodne, monitoring temperatury i wydzielone sektory magazynowe – pozar odpadow;
• szczelne zbiorniki odcieków z przepompowniami i oznakowanie przestrzeni zamkniętych – odcieki, gaz skladowiskowy;
• utwardzone drogi technologiczne na kwaterach, barierki i pomosty z poręczami – upadek i zapadniecie, warunki atmosferyczne;
• wydzielony, wentylowany magazyn odpadów niebezpiecznych z wannami wychwytowymi – odpady niebezpieczne;
• zaplecze higieniczno-sanitarne z natryskami i podziałem na strefę czystą oraz brudną – czynniki w odpadach, gryzonie i owady.

Środki organizacyjne

• zakaz samodzielnego wchodzenia do zbiorników odcieków, studni i instalacji biogazu – gaz skladowiskowy, odcieki, wybuch biogazu;
• pozwolenie na pracę w strefie zagrożenia wybuchem i prace gorące na podstawie zezwolenia – wybuch biogazu, pozar odpadow;
• instruktaż i asysta operatora przy wejściu na linię sortowniczą, zatrzymanie linii przed oględzinami – elementy ruchome, halas instalacji;
• szczepienia zalecane przy pracy z odpadami, w tym przeciw tężcowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – czynniki w odpadach, ostre odpady, bioaerozol;
• procedura postępowania po zakłuciu i dostęp do apteczki oraz środków dezynfekcyjnych – ostre odpady, czynniki w odpadach;
• deratyzacja i dezynsekcja instalacji oraz nadzór nad porządkiem na kwaterach – gryzonie i owady;
• pomiary bioaerozolu, pyłów i hałasu oraz ograniczanie czasu przebywania w strefach narażenia – bioaerozol, endotoksyny, pyl i aerozole, halas instalacji;
• realny harmonogram sprawozdań z rezerwą czasu oraz jasny podział kompetencji – presja sprawozdawcza, odpowiedzialnosc za instalacje, praca przy monitorze;
• grafik dyżurów awaryjnych z odpoczynkiem po wezwaniu nocnym oraz zasady komunikacji z mieszkańcami – dyzury awaryjne, kontakt z mieszkancami.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera inżynierii środowiska w zakresie oczyszczania miast i gospodarki odpadami.

• czynniki fizyczne – hałas, zmienne warunki atmosferyczne, nieprzyjemne zapachy i praca na otwartej przestrzeni składowiska, dyżury w porze nocnej;
• czynniki chemiczne – metan, ditlenek węgla, siarkowodór i merkaptany z gazu składowiskowego, amoniak i metale ciężkie w odciekach, rozpuszczalniki, kwasy, oleje i pestycydy z odpadów niebezpiecznych, pyły organiczne i mineralne, spaliny silników Diesla;
• czynniki biologiczne – bioaerozol z bakteriami i zarodnikami grzybów (Aspergillus fumigatus), endotoksyny bakteryjne, czynniki chorobotwórcze w odpadach i odciekach, czynniki przenoszone przez gryzonie i owady;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie zagrożenia wybuchem przy instalacjach biogazu, praca w pobliżu przenośników i maszyn w ruchu, praca w strefie ruchu pojazdów ciężarowych, wejścia na kwatery składowiska, zakłucia i skaleczenia odpadami, dyżury awaryjne i praca w porze nocnej, kierowanie samochodem służbowym, praca przy monitorze ekranowym.

Podobne stanowiska

• technik gospodarki odpadami,
• operator spalarni odpadów komunalnych,
• pracownik sortowni odpadów,
• operator maszyn w gospodarce odpadami,
• pracownik oczyszczalni ścieków.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).