Nauczyciel domowy

Nauczyciel domowy – kod 235918 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Nauczyciel domowy prowadzi naukę dziecka w jego domu: uczy przedmiotów objętych edukacją domową, przygotowuje do egzaminów klasyfikacyjnych, wspiera dzieci, które nie mogą uczęszczać do szkoły, oraz prowadzi zajęcia dla rodzin przebywających czasowo za granicą. Pracuje w mieszkaniach i domach uczniów, dojeżdżając między kolejnymi adresami, a część zajęć prowadzi zdalnie.

Nauczyciel domowy – wymagania w stosunku do pracownika

kwalifikacje nauczycielskie w zakresie prowadzonych przedmiotów i przygotowanie pedagogiczne,
umiejętność pracy indywidualnej z uczniem i dostosowania programu do jego tempa,
umiejętność przygotowania ucznia do egzaminów klasyfikacyjnych i współpracy ze szkołą,
umiejętność ustalania zasad pracy z rodziną i utrzymania granic roli zawodowej,
umiejętność rozpoznania sytuacji zagrożenia dobra dziecka i zgłoszenia jej właściwym instytucjom,
umiejętność organizacji dnia przy pracy w kilku domach i dojazdach między nimi.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

nauczyciel w edukacji domowej,
nauczyciel prowadzący naukę w domu ucznia,
nauczyciel prywatny dziecka w domu,
korepetytor prowadzący naukę w domu rodziny,
nauczyciel wspierający edukację domową.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie z oceną narządu głosu i narządu wzroku,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne w pracy z dziećmi i w środowisku domowym,
badania w związku z pracą przy monitorze ekranowym przy zajęciach zdalnych i dokumentacji,
ocena zdolności do kierowania samochodem przy dojazdach do uczniów, jeżeli pracownik takie wyjazdy wykonuje.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym postępowania przy drgawkach i zadławieniu dziecka,
szkolenie z reagowania na sygnały krzywdzenia dziecka i procedury zgłaszania,
instruktaż bezpiecznego zachowania przy pracy w mieszkaniu ucznia, w tym przy zwierzętach domowych,
szkolenie z ochrony danych osobowych ucznia i rodziny,
szkolenie z ergonomii pracy przy monitorze i organizacji zajęć zdalnych.

Środowisko pracy

Miejscem pracy jest mieszkanie lub dom ucznia, a warunki zmieniają się z każdym adresem. Zajęcia odbywają się przy kuchennym stole, w pokoju dziecka lub w salonie, często przy niskim stoliku i krzesłem bez podparcia, w słabym oświetleniu i w obecności domowników, telewizora i rodzeństwa. W części domów są zwierzęta, dym tytoniowy, zapach wilgoci i pleśń na ścianach, a w okresie grzewczym pojawia się przegrzanie lub chłód. Nauczyciel dojeżdża między adresami samochodem albo komunikacją publiczną, nosząc materiały i laptopa, i pracuje w rozproszonych godzinach, zwykle od południa do wieczora. Część zajęć prowadzi zdalnie z własnego stanowiska. Dokumentację i przygotowanie zajęć wykonuje wieczorem. Na stanowisku wykorzystuje się:

podręczniki, materiały dydaktyczne i zestawy zadań;
laptop, tablet i platformę do zajęć zdalnych;
przenośna tablica, pomoce manipulacyjne i zestawy do doświadczeń;
torba lub plecak na materiały oraz podstawka pod laptopa;
samochód prywatny lub komunikacja publiczna przy dojazdach;
telefon do kontaktu z rodzicami i ze szkołą prowadzącą egzaminy;
preparat do dezynfekcji rąk używany między kolejnymi domami.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

wymuszona pozycja ciała przy pracy na niskich blatach, na kanapie i przy krzesłach bez podparcia,
obciążenie narządu głosu przy wielogodzinnym mówieniu i pracy w pomieszczeniu z telewizorem oraz rozmowami domowników,
praca przy monitorze ekranowym przy zajęciach zdalnych, przygotowaniu materiałów i dokumentacji,
noszenie materiałów dydaktycznych, podręczników i laptopa między kolejnymi adresami,
wypadek drogowy i zdarzenie w komunikacji publicznej przy dojazdach do uczniów,
potknięcie i poślizgnięcie na nieznanych schodach, w ciemnych klatkach i na podwórzach,
przegrzanie, chłód, wilgoć i złe oświetlenie w odwiedzanych mieszkaniach,
ugryzienie lub podrapanie przez zwierzęta domowe przebywające w miejscu zajęć,
narażenie na dym tytoniowy w części odwiedzanych mieszkań,
ryzyko agresji słownej, a wyjątkowo fizycznej, ze strony domowników, w tym osób pod wpływem alkoholu.

Czynniki chemiczne:

preparaty do dezynfekcji rąk stosowane między wizytami w kolejnych domach,
środki czystości, odświeżacze i aerozole używane w odwiedzanych mieszkaniach.

Czynniki biologiczne:

wirusy przenoszone drogą kropelkową od uczniów i domowników, w tym grypa i ospa wietrzna,
grzyby pleśniowe i roztocze w zawilgoconych mieszkaniach,
alergeny sierści, naskórka i moczu zwierząt domowych,
wszawica, świerzb i pluskwy w środowiskach o złych warunkach sanitarnych.

Czynniki psychofizyczne:

praca samodzielna, bez zespołu i bez bieżącego wsparcia innych nauczycieli,
trudność w utrzymaniu granic roli zawodowej przy pracy w domu rodziny i bliskiej relacji z nią,
presja oczekiwań rodziców dotyczących wyników, tempa nauki i zakresu obowiązków nauczyciela,
obciążenie psychiczne dostrzeganiem przemocy, zaniedbania lub konfliktu w rodzinie ucznia,
rozproszone, nieregularne godziny pracy i dojazdy między adresami w ciągu dnia,
niepewność dochodu zależnego od liczby uczniów i rezygnacji rodzin.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela domowego.

Środki ochrony indywidualnej

maska filtrująca przy zajęciach w okresie wzmożonych zakażeń i przy objawach u domowników – zakazenia kropelkowe;
preparat do dezynfekcji rąk i chusteczki dezynfekcyjne do blatu pracy – zakazenia kropelkowe, pasozyty, srodki dezynfekcyjne, chemia domowa;
obuwie zmienne, stabilne, z podeszwą antypoślizgową – poslizgniecie, pozycja wymuszona;
odzież wierzchnia dostosowana do pogody i do dojazdów oraz element odblaskowy wieczorem – mikroklimat, wypadek drogowy;
telefon z szybkim wezwaniem pomocy przy wizytach w nieznanym środowisku – agresja domownikow, ugryzienie;
plecak z pasem biodrowym lub torba na kółkach na materiały – dzwiganie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

uzgodnienie z rodziną stałego miejsca zajęć: stołu i krzesła o właściwej wysokości oraz oświetlenia – pozycja wymuszona, mikroklimat;
ustalenie ciszy w pomieszczeniu zajęć, wyłączenia telewizora i braku obecności rodzeństwa – obciazenie glosu;
ergonomiczne stanowisko komputerowe do zajęć zdalnych i przygotowania materiałów – monitor;
materiały w wersji cyfrowej zamiast wożenia podręczników oraz komplet pomocy u ucznia – dzwiganie;
samochód z aktualnym przeglądem i oponami na sezon oraz planowanie trasy między adresami – wypadek drogowy, poslizgniecie;
wietrzenie pomieszczenia przed zajęciami i prośba o niepalenie w czasie zajęć – dym tytoniowy, plesnie, chemia domowa;
zamknięcie zwierząt domowych w innym pomieszczeniu na czas zajęć – ugryzienie, alergeny zwierzat;
możliwość przeniesienia zajęć do pomieszczenia szkoły lub biblioteki, gdy warunki domowe są nieodpowiednie – mikroklimat, plesnie, pasozyty, agresja domownikow.

Środki organizacyjne

pisemne ustalenie zasad zajęć z rodziną: miejsca, godzin, obecności osób trzecich i zakresu obowiązków – granice roli, presja rodzicow, obciazenie glosu;
informowanie wyznaczonej osoby o adresie i godzinie zajęć w nowym środowisku – agresja domownikow, praca w pojedynke;
procedura reagowania na sygnały krzywdzenia dziecka i kontakt do instytucji pomocowych – sygnaly krzywdzenia;
plan dnia z ograniczeniem liczby adresów i rezerwą czasu na dojazdy – rozproszone godziny, wypadek drogowy, dzwiganie;
przerwy głosowe między zajęciami i dostęp do wody – obciazenie glosu, pozycja wymuszona;
przerwy w pracy przy monitorze i rozdzielenie zajęć zdalnych od przygotowania materiałów – monitor;
zasady higieny po wizytach, w tym mycie rąk i wymiana odzieży po pracy w trudnych warunkach – pasozyty, plesnie, zakazenia kropelkowe, srodki dezynfekcyjne, dym tytoniowy;
kontakt z zespołem nauczycieli, konsultacje metodyczne i grupa wsparcia – praca w pojedynke, granice roli;
przejrzysta umowa o zakresie zajęć i zasadach rezygnacji oraz planowanie dochodu w oparciu o stałe zlecenia – niepewnosc zatrudnienia, presja rodzicow;
prawo do odmowy prowadzenia zajęć w miejscu zagrażającym bezpieczeństwu lub higienie – ugryzienie, alergeny zwierzat, agresja domownikow, mikroklimat.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela domowego.

czynniki fizyczne – wymuszona pozycja ciała przy pracy w warunkach domowych, obciążenie narządu głosu, praca przy monitorze ekranowym, przenoszenie materiałów dydaktycznych, zmienny mikroklimat, złe oświetlenie i dym tytoniowy w odwiedzanych mieszkaniach;
czynniki chemiczne – preparaty do dezynfekcji rąk, środki czystości i aerozole stosowane w odwiedzanych mieszkaniach;
czynniki biologiczne – wirusy przenoszone drogą kropelkową, grzyby pleśniowe i roztocze w zawilgoconych mieszkaniach, alergeny zwierząt domowych, wszawica, świerzb i pluskwy – czynniki grupy 2 zagrożenia;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie samochodem i podróżowanie komunikacją publiczną między adresami uczniów, praca samodzielna w domach obcych osób, ryzyko ugryzienia przez zwierzę domowe, ryzyko agresji słownej domowników, rozproszone i nieregularne godziny pracy.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy