Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia publicznego – kod 227212 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Diagnosta laboratoryjny specjalista zdrowia publicznego wykorzystuje dane laboratoryjne do oceny zdrowia populacji – projektuje i nadzoruje badania przesiewowe, analizuje wyniki z rejestrów i laboratoriów, ocenia jakość i dostępność diagnostyki, przygotowuje raporty i rekomendacje dla instytucji zdrowia publicznego oraz samorządów. Współpracuje z inspekcją sanitarną przy monitoringu chorób, nadzoruje pobieranie prób w akcjach populacyjnych i prowadzi szkolenia oraz działania edukacyjne.
Diagnosta laboratoryjny – specjalista zdrowia publicznego – wymagania w stosunku do pracownika
- tytuł zawodowy diagnosty laboratoryjnego, prawo wykonywania zawodu i tytuł specjalisty zdrowia publicznego,
- umiejętność projektowania badań przesiewowych i oceny ich czułości, swoistości oraz wartości predykcyjnej,
- umiejętność analizy dużych zbiorów danych laboratoryjnych i opracowań statystycznych,
- znajomość systemu ochrony zdrowia, finansowania świadczeń i zasad działania rejestrów medycznych,
- umiejętność przygotowania raportów, rekomendacji i wniosków dla instytucji publicznych,
- umiejętność prowadzenia szkoleń, wystąpień publicznych i komunikowania ryzyka zdrowotnego,
- znajomość zasad ochrony danych osobowych i danych o zdrowiu.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- diagnosta laboratoryjny zdrowia publicznego,
- specjalista badań przesiewowych,
- analityk danych laboratoryjnych w zdrowiu publicznym,
- koordynator programu przesiewowego,
- diagnosta laboratoryjny w instytucji zdrowia publicznego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną narządu wzroku, narządu głosu i układu ruchu,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne grupy 2 przy nadzorze nad pobieraniem prób,
- badania kierowcy – jeśli pracownik prowadzi samochód służbowy na wyjazdy w teren.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z pracy przy monitorze ekranowym i z zasad ergonomii stanowiska komputerowego,
- szkolenie z bezpiecznej pracy z materiałem potencjalnie zakaźnym przy nadzorze nad pobieraniem prób,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji,
- szkolenie z komunikowania ryzyka zdrowotnego, wystąpień publicznych i kontaktów z mediami,
- szkolenie z organizacji akcji przesiewowych w terenie i z zasad bezpieczeństwa w punktach mobilnych,
- szkolenie z pierwszej pomocy oraz szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Środowisko pracy
Podstawowym miejscem pracy jest biuro w instytucji zdrowia publicznego, stacji sanitarno-epidemiologicznej lub jednostce koordynującej program. Diagnosta pracuje przy monitorze ekranowym przez większą część dnia – analizuje dane, buduje zestawienia, pisze raporty i prowadzi korespondencję. Pozostała część zadań odbywa się poza biurem: wizyty w laboratoriach uczestniczących w programie, nadzór nad punktami pobrań w akcjach przesiewowych, w tym w namiotach, autobusach i salach zaadaptowanych, oraz spotkania, szkolenia i konferencje. Wyjazdy wiążą się z prowadzeniem samochodu i podróżami, a akcje populacyjne odbywają się także w dni wolne. Zadania obejmują wystąpienia przed dużymi grupami odbiorców i kontakty z mediami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z bazami danych, rejestrami i oprogramowaniem statystycznym oraz dwa monitory;
- narzędzia do wizualizacji danych i przygotowania raportów oraz prezentacji;
- listy kontrolne i protokoły wizyt w laboratoriach uczestniczących w programie;
- zestawy do pobierania prób i materiały informacyjne w punktach przesiewowych;
- środki ochrony indywidualnej – rękawice, maska i fartuch przy nadzorze nad pobieraniem;
- samochód służbowy, telefon i laptop do pracy w terenie;
- nagłośnienie, rzutnik i materiały edukacyjne do szkoleń oraz wystąpień.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wielogodzinna praca przy monitorze ekranowym przy analizie danych, raportach i korespondencji,
- wymuszona pozycja siedząca i obciążenie odcinka szyjnego oraz lędźwiowego kręgosłupa,
- obciążenie wzroku pracą z tabelami, wykresami i długimi dokumentami na ekranie,
- powtarzalne ruchy rąk przy obsłudze klawiatury i urządzenia wskazującego,
- obciążenie narządu głosu przy szkoleniach, wystąpieniach i spotkaniach, często bez nagłośnienia,
- zmienna temperatura, przeciągi i ciasnota w namiotach, autobusach i salach adaptowanych na punkty pobrań,
- kontakt z krwią i materiałem biologicznym oraz ryzyko skaleczenia przy nadzorze nad pobieraniem prób,
- dźwiganie pudeł z materiałami informacyjnymi, zestawami do pobrań i sprzętem do prezentacji,
- wypadek drogowy w czasie wyjazdów do laboratoriów, punktów przesiewowych i na spotkania,
- praca w podróży, w tym w pociągu i na lotnisku, w pozycji wymuszonej i przy zmiennym oświetleniu.
Czynniki chemiczne:
- alkohole i preparaty do dezynfekcji rąk oraz powierzchni w punktach pobrań,
- ozon i pyły z urządzeń drukujących oraz lotne substancje organiczne z materiałów wykończeniowych.
Czynniki biologiczne:
- wirus zapalenia wątroby typu B i C oraz ludzki wirus niedoboru odporności przy nadzorze nad pobieraniem krwi,
- wirusy grypy, koronawirusy i inne wirusy oddechowe przenoszone w punktach pobrań i na spotkaniach z dużą liczbą osób,
- bakterie przenoszone kontaktowo w punktach pobrań i w placówkach odwiedzanych w ramach nadzoru.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie poznawcze długą pracą z dużymi zbiorami danych i wymaganiem dokładności wyliczeń,
- presja terminów raportów, sprawozdań i rozliczeń programu wobec instytucji finansujących,
- odpowiedzialność za rekomendacje wpływające na organizację badań dla dużych grup ludności,
- konflikty z laboratoriami, podmiotami leczniczymi i samorządami przy ocenie jakości i dostępności badań,
- napięcie związane z wystąpieniami publicznymi, pytaniami mediów i krytyką w przestrzeni publicznej,
- praca w weekendy i wieczorami przy akcjach przesiewowych i wydarzeniach edukacyjnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku diagnosty laboratoryjnego – specjalisty zdrowia publicznego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe, maska i fartuch przy nadzorze nad pobieraniem prób – kontakt z materiałem przy pobraniach, wirusy krwiopochodne, bakterie przenoszone kontaktowo;
- maska chirurgiczna przy pracy w punktach pobrań i na spotkaniach z dużą liczbą osób – wirusy oddechowe;
- preparat do dezynfekcji rąk i krem ochronny do skóry rąk – środki dezynfekcyjne, bakterie przenoszone kontaktowo;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, tam gdzie są potrzebne – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- odzież dostosowana do warunków w punktach terenowych, w tym odzież ocieplana – warunki w punktach terenowych;
- obuwie zapięte z podeszwą antypoślizgową przy pracy w terenie i przy przenoszeniu materiałów – dźwiganie materiałów, warunki w punktach terenowych.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z dwoma monitorami o regulowanej wysokości, krzesłem z regulacją i podnóżkiem – praca przy monitorze, wymuszona pozycja siedząca, obciążenie wzroku;
- podkładki i podparcie przedramion oraz ergonomiczna klawiatura i urządzenie wskazujące – ruchy powtarzalne rąk;
- oświetlenie stanowiska bez odbić na ekranie i rolety w pomieszczeniu biurowym – obciążenie wzroku;
- nagłośnienie i mikrofon w salach szkoleniowych oraz zestaw przenośny do wystąpień w terenie – obciążenie głosu, kontakty z mediami;
- urządzenia drukujące w wydzielonym, wentylowanym pomieszczeniu – substancje w pomieszczeniach biurowych;
- wyposażenie punktów pobrań w ogrzewanie, wentylację, bieżącą wodę lub preparaty do rąk oraz pojemniki na odpady ostre – warunki w punktach terenowych, kontakt z materiałem przy pobraniach, wirusy krwiopochodne, wirusy oddechowe;
- wózki i pojemniki transportowe na materiały informacyjne i sprzęt – dźwiganie materiałów;
- samochód służbowy z aktualnymi przeglądami, apteczką i miejscem na sprzęt – wypadek drogowy, praca w podróży.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana rodzaju czynności co najmniej raz na godzinę – praca przy monitorze, wymuszona pozycja siedząca, obciążenie wzroku, ruchy powtarzalne rąk;
- planowanie zadań analitycznych z buforem czasowym i podział dużych opracowań między osoby – obciążenie pracą z danymi, presja terminów;
- procedura postępowania po ekspozycji zawodowej i zasady nadzoru nad punktem pobrań – kontakt z materiałem przy pobraniach, wirusy krwiopochodne, bakterie przenoszone kontaktowo;
- zasady organizacji punktów przesiewowych z wymaganiami dla pomieszczeń i wentylacji – warunki w punktach terenowych, wirusy oddechowe;
- planowanie szkoleń i wystąpień z przerwami głosowymi oraz ograniczeniem liczby wystąpień w jednym dniu – obciążenie głosu, kontakty z mediami;
- wyznaczenie rzecznika do kontaktów z mediami i wsparcie przełożonego w sprawach konfliktowych – kontakty z mediami, konflikty z interesariuszami, odpowiedzialność za rekomendacje;
- pisemne zasady współpracy z laboratoriami i tryb rozstrzygania sporów oraz protokołowanie wizyt – konflikty z interesariuszami;
- mechanizacja transportu materiałów i zakaz samodzielnego przenoszenia ciężkich opakowań – dźwiganie materiałów;
- planowanie tras i przerw w prowadzeniu pojazdu oraz zakaz prowadzenia po całodniowym wydarzeniu – wypadek drogowy, praca w podróży;
- rozliczanie pracy w dni wolne, grafik rotacyjny przy akcjach i prawo do odpoczynku – praca w dni wolne;
- zasady ochrony danych osobowych, dostęp do danych zanonimizowanych i audyty bezpieczeństwa – obciążenie pracą z danymi, odpowiedzialność za rekomendacje;
- zapewnienie wentylacji w pomieszczeniach biurowych i przeglądy urządzeń drukujących – substancje w pomieszczeniach biurowych.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla diagnosty laboratoryjnego – specjalisty zdrowia publicznego.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, obciążenie wzroku pracą wzrokową z dokumentami i wykresami, wymuszona pozycja siedząca, ruchy monotypowe kończyn górnych, obciążenie narządu głosu, zmienne warunki mikroklimatyczne w punktach terenowych, ręczne prace transportowe;
- czynniki chemiczne – alkohole w preparatach do dezynfekcji rąk i powierzchni, ozon i pyły z urządzeń drukujących, lotne substancje organiczne w pomieszczeniach biurowych;
- czynniki biologiczne – wirus zapalenia wątroby typu B i C, ludzki wirus niedoboru odporności, wirusy grypy i koronawirusy, bakterie przenoszone kontaktowo – czynniki grupy 2 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie samochodem w celach służbowych, kontakt z dużą liczbą osób w punktach pobrań i na spotkaniach, praca w podróży, praca w dni wolne przy akcjach przesiewowych, obciążenie psychiczne pracą pod presją terminów i wystąpieniami publicznymi.
Podobne stanowiska
- diagnosta laboratoryjny,
- epidemiolog,
- inspektor sanitarny,
- analityk danych,
- technik analityki medycznej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).