Ekolog

Ekolog – kod 213302 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Ekolog bada zespoły organizmów i ich siedliska – prowadzi inwentaryzacje przyrodnicze, monitoring ptaków, nietoperzy, płazów i roślin, ocenia wpływ inwestycji na środowisko, przygotowuje ekspertyzy, plany zadań ochronnych i wnioski o odstępstwa. Pracę terenową łączy z analizą danych i opracowaniem raportów.

Ekolog – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe biologiczne, leśne lub z zakresu ochrony środowiska,
umiejętność rozpoznawania gatunków roślin, ptaków, nietoperzy i płazów oraz siedlisk przyrodniczych,
znajomość metodyk monitoringu przyrodniczego i zasad oceny oddziaływania na środowisko,
umiejętność pracy z odbiornikiem GNSS, detektorem ultradźwięków i oprogramowaniem GIS,
dobra sprawność fizyczna i brak przeciwwskazań do pracy w terenie oraz w porze nocnej,
prawo jazdy kategorii B i gotowość do długich wyjazdów terenowych.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

specjalista do spraw ochrony przyrody,
przyrodnik terenowy,
specjalista do spraw inwentaryzacji przyrodniczych,
ekspert przyrodniczy,
specjalista do spraw monitoringu przyrodniczego.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena zdolności do pracy w porze nocnej przy monitoringu nietoperzy i ptaków,
ocena zdolności do pracy na wysokości powyżej 3 m, jeżeli obejmuje kontrole gondoli turbin lub skrzynek.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż bezpiecznej pracy w terenie leśnym, nad wodą i na obszarach podmokłych,
szkolenie z profilaktyki chorób przenoszonych przez kleszcze i chorób odzwierzęcych,
szkolenie z zasad bezpiecznego kontaktu z nietoperzami i postępowania po pogryzieniu,
szkolenie z pracy na wysokości i w dostępie linowym, jeżeli obejmuje kontrole konstrukcji,
szkolenie z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Ekolog pracuje w terenie w rytmie wyznaczonym przez biologię gatunków – liczenia ptaków o świcie, nasłuchy nietoperzy i płazów po zmroku, kontrole siedlisk w pełni sezonu wegetacyjnego. Przemieszcza się pieszo po lasach, torfowiskach, wałach, nieużytkach i poboczach dróg, brodzi w stawach i rowach, wchodzi na strychy, do piwnic, bunkrów i jaskiń, a przy projektach wiatrowych także na konstrukcje elektrowni. Noce w terenie oznaczają pracę w ciemności, w mokrej roślinności, w otoczeniu ruchu drogowego i zwierząt. Pozostałą część czasu zajmuje opracowanie danych w programach GIS, pisanie raportów oddziaływania i udział w spotkaniach z inwestorami oraz mieszkańcami, gdzie wnioski przyrodnika bywają kwestionowane. Sezon terenowy od marca do października jest intensywny i nieregularny. Na stanowisku wykorzystuje się:

lornetka, luneta obserwacyjna i aparat z teleobiektywem;
detektor ultradźwięków i rejestratory nasłuchów nietoperzy oraz ptaków;
odbiornik GNSS, mapy, tablet z aplikacją terenową i oprogramowanie GIS;
siatki, pułapki żywołowne, czerpaki hydrobiologiczne i wiadra do odłowu płazów;
wodery, kalosze, czołówka i odzież terenowa;
namiot, apteczka i zapas wody na całodzienne wyjazdy;
samochód terenowy do dojazdów po drogach gruntowych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

praca po zmroku w nieoświetlonym terenie i orientacja w ciemności,
potknięcie, upadek i skręcenie stawu na nierównym, zarośniętym lub grząskim gruncie,
zapadnięcie się w torfowisku, wpadnięcie do rowu, stawu lub kanału,
potrącenie przez pojazd przy obserwacjach z poboczy dróg i na wiaduktach,
upadek przy wchodzeniu na strychy, drabiny, wieże widokowe i konstrukcje elektrowni wiatrowych,
upał, promieniowanie ultrafioletowe, przemoczenie, wychłodzenie i burze w terenie otwartym,
skaleczenia przy stawianiu siatek, pułapek i przy pracy nożem lub sekatorem,
urazy w opuszczonych obiektach – bunkrach, piwnicach i fortyfikacjach z nieosłoniętymi otworami.

Czynniki chemiczne:

odczynniki do utrwalania prób – etanol, formaldehyd w roztworach terenowych,
pozostałości środków ochrony roślin na polach i w rowach melioracyjnych objętych monitoringiem,
repelenty i preparaty odstraszające owady stosowane długotrwale na skórę.

Czynniki biologiczne:

kleszcze oraz ryzyko boreliozy, kleszczowego zapalenia mózgu i anaplazmozy,
ryzyko wścieklizny przy odłowie i obrączkowaniu nietoperzy oraz kontakcie z dzikimi zwierzętami,
guano nietoperzy i ptaków oraz zarodniki grzybów, w tym Histoplasma i Aspergillus, na strychach i w jaskiniach,
leptospiry i inne czynniki chorobotwórcze w wodzie, mule i odchodach gryzoni.

Czynniki psychofizyczne:

nieregularny rytm pracy – świty, noce i weekendy w sezonie terenowym,
praca w pojedynkę w terenie bez zasięgu telefonu i bez szybkiej pomocy,
presja inwestorów i mieszkańców kwestionujących wnioski ekspertyzy,
dźwiganie sprzętu, siatek i prób na długich dojściach pieszych,
praca przy monitorze ekranowym przy analizie danych i pisaniu raportów.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ekologa.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie terenowe z usztywnioną cholewką, wodery i kalosze – potkniecie i upadek, zapadniecie i utoniecie;
odzież z długim rękawem, nakrycie głowy, repelenty i odzież przeciwdeszczowa – kleszcze, warunki atmosferyczne, repelenty;
rękawice odporne na przekłucia przy odłowie nietoperzy i drobnych ssaków – wscieklizna, urazy sprzetem;
półmaska filtrująca FFP3 na strychach, w jaskiniach i piwnicach z guanem – guano i grzyby;
kamizelka ostrzegawcza i czołówka z zapasowym źródłem światła – ruch drogowy, praca nocna w terenie;
kamizelka ratunkowa przy pracy z łodzi i przy brodzeniu w głębszej wodzie – zapadniecie i utoniecie, woda i odchody;
szelki bezpieczeństwa i hełm przy wejściach na konstrukcje oraz do obiektów opuszczonych – upadek z wysokosci, obiekty opuszczone;
rękawice i gogle przy utrwalaniu prób – srodki konserwujace.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wyznaczone bezpieczne punkty obserwacyjne poza jezdnią i poboczem drogi szybkiego ruchu – ruch drogowy;
oświetlenie przenośne i oznakowanie stanowiska nocnego – praca nocna w terenie;
urządzenie łączności satelitarnej lub krótkofalówka oraz lokalizator na wyjazdy w terenie bez zasięgu – praca w pojedynke, zapadniecie i utoniecie;
stosowanie rejestratorów automatycznych zamiast nocnych nasłuchów prowadzonych osobiście – praca nocna w terenie, nieregularny rytm pracy;
dostęp do gondoli i konstrukcji wyłącznie w asyście służb utrzymania obiektu i z zabezpieczeniem stałym – upadek z wysokosci;
plecaki i wózki terenowe oraz podział sprzętu między członków zespołu – dzwiganie sprzetu;
ergonomiczne stanowisko komputerowe z dwoma monitorami do analizy danych – praca przy monitorze.

Środki organizacyjne

zasada pracy w parach przy nocnych i wodnych pracach terenowych oraz meldowanie planu wyjazdu – praca w pojedynke, praca nocna w terenie;
szczepienie przeciw wściekliźnie i tężcowi dla osób kontaktujących się z nietoperzami i dzikimi zwierzętami – wscieklizna, kleszcze;
procedura postępowania po ukąszeniu kleszcza i po pogryzieniu przez zwierzę – kleszcze, wscieklizna;
rozpoznanie obiektu przed wejściem na strych, do piwnicy i do fortyfikacji oraz zakaz wejść samodzielnych – obiekty opuszczone, guano i grzyby;
harmonogram sezonu terenowego z dniami wolnymi po pracach nocnych – nieregularny rytm pracy, praca przy monitorze;
standardy metodyczne i recenzja ekspertyz oraz jednolite zasady kontaktu z inwestorem – konflikt z inwestorem;
odwoływanie prac terenowych przy burzy, wysokim stanie wód i upale – warunki atmosferyczne, zapadniecie i utoniecie;
karty charakterystyki odczynników i ograniczenie ilości utrwalaczy zabieranych w teren – srodki konserwujace, pozostalosci pestycydow.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ekologa.

czynniki fizyczne – praca na otwartej przestrzeni w zmiennych warunkach atmosferycznych, promieniowanie ultrafioletowe, wychłodzenie, praca w porze nocnej;
czynniki chemiczne – etanol i formaldehyd do utrwalania prób, pozostałości środków ochrony roślin, długotrwale stosowane repelenty;
czynniki biologiczne – kleszcze (borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu), wirus wścieklizny, zarodniki grzybów w guanie (Histoplasma, Aspergillus), leptospiry;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej, praca nad wodą i na terenach podmokłych, praca na wysokości powyżej 3 m przy kontrolach konstrukcji, praca w pojedynkę w terenie, dźwiganie sprzętu, kierowanie samochodem służbowym, praca przy monitorze ekranowym.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy