Czynniki środowiska pracy to wszystko, co występuje na stanowisku i może wpływać na zdrowie pracownika. W ocenie ryzyka zawodowego dzieli się je na trzy grupy: niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe.
Czynniki niebezpieczne mogą powodować urazy, czyli nagłe zdarzenia, np. skaleczenie, upadek, porażenie prądem, przygniecenie przez maszynę lub oparzenie. Ich źródłem są m.in. ruchome elementy maszyn, śliskie podłogi, praca na wysokości i instalacje elektryczne.
Czynniki szkodliwe mogą powodować pogorszenie stanu zdrowia lub chorobę zawodową, zwykle po dłuższej ekspozycji. Dzielą się na:
- fizyczne, np. hałas, drgania, promieniowanie, nieodpowiednie oświetlenie lub mikroklimat,
- chemiczne, np. rozpuszczalniki, kwasy, spaliny,
- pyłowe, np. pyły drewna, mąki lub krzemionki,
- biologiczne, np. bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty.
Czynniki uciążliwe powodują zmęczenie i dyskomfort, a przy długotrwałym działaniu także dolegliwości zdrowotne. Należą do nich m.in. ciężka praca fizyczna, wymuszona pozycja ciała, monotonia, praca zmianowa i stres.
Wszystkie trzy grupy ujmuje się w karcie oceny ryzyka zawodowego, a ich wykaz trafia także do skierowania na badania lekarskie.