Technik elektryk kolejowych sieci elektroenergetycznych – kod 311304 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik elektryk kolejowych sieci elektroenergetycznych utrzymuje sieć trakcyjną 3 kV prądu stałego, podstacje trakcyjne, kabiny sekcyjne oraz linie potrzeb nietrakcyjnych. Prowadzi obchody i pomiary, reguluje geometrię sieci jezdnej, wymienia izolatory, przewody jezdne i osprzęt, obsługuje odłączniki i uczestniczy w usuwaniu uszkodzeń po zerwaniu sieci. Pracuje z pociągu sieciowego i podnośnika, przy czynnym torze, najczęściej w nocnych zamknięciach torowych.
Technik elektryk kolejowych sieci elektroenergetycznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne o profilu elektrycznym lub elektroenergetycznym,
- świadectwo kwalifikacyjne w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych grupy 2 i 3 w odpowiednim zakresie napięć,
- znajomość budowy sieci trakcyjnej, podstacji trakcyjnych i zasad łączeń w układzie 3 kV prądu stałego,
- znajomość instrukcji o zapewnieniu bezpieczeństwa przy pracach na torach i przepisów ruchu kolejowego,
- umiejętność pracy z podnośnika i drezyny sieciowej oraz czytania schematów sieci i rozdzielni.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- elektromonter sieci trakcyjnej kolejowej,
- monter osprzętu sieci jezdnej,
- technik podstacji trakcyjnej,
- elektromonter utrzymania sieci kolejowej,
- dozorca urządzeń elektroenergetyki kolejowej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m na konstrukcjach wsporczych i z podnośnika,
- badania wymagane dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, jeżeli stanowisko jest tak zakwalifikowane.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – co roku z uwagi na prace szczególnie niebezpieczne przy urządzeniach elektroenergetycznych,
- szkolenie i egzamin kwalifikacyjny przed komisją URE w zakresie eksploatacji sieci elektroenergetycznych,
- szkolenie z organizacji prac przy urządzeniach elektroenergetycznych, w tym pod napięciem i w pobliżu napięcia,
- instruktaż zasad poruszania się po torach i obszarze kolejowym oraz sygnalizacji kolejowej,
- szkolenie z pracy na wysokości i z podnośnika oraz ewakuacji z kosza.
Środowisko pracy
Miejscem pracy są szlaki i stacje kolejowe, podstacje trakcyjne, kabiny sekcyjne i warsztaty utrzymania. Większość prac wykonywana jest w zamknięciach torowych w porze nocnej, przy świetle reflektorów pociągu sieciowego, z sieci trakcyjnej odłączonej i uziemionej, ale w pobliżu torów czynnych i sieci pozostającej pod napięciem 3 kV. Technik pracuje z kosza podnośnika na wysokości kilku metrów, na konstrukcjach wsporczych i bramkach, w deszczu, mrozie, wiatrze i śniegu. Uszkodzenia sieci usuwa się w trybie awaryjnym, pod presją przywrócenia ruchu, czasem po wypadkach z udziałem taboru. Teren kolejowy jest nierówny, z podsypką tłuczniową, rowami i kablami, a hałas przejeżdżających pociągów utrudnia porozumiewanie się. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pociąg sieciowy lub drezyna z podnośnikiem i koszem roboczym;
- drążki izolacyjne, uziemniki przenośne i wskaźniki napięcia;
- mierniki rezystancji izolacji, mierniki uziemienia i kamera termowizyjna;
- narzędzia do montażu osprzętu sieci jezdnej, naciągarki i dynamometry;
- odłączniki, rozdzielnice prądu stałego i prostowniki w podstacjach trakcyjnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- porażenie prądem i łuk elektryczny przy zbliżeniu do sieci 3 kV oraz przy błędnym łączeniu w podstacji,
- napięcie powrotne w szynach oraz napięcie indukowane w odłączonych odcinkach sieci,
- najechanie przez pociąg, lokomotywę lub pojazd szynowy na torze czynnym,
- upadek z kosza podnośnika, konstrukcji wsporczej, bramki i drabiny,
- spadające narzędzia, izolatory i elementy osprzętu na pracowników pod koszem,
- uderzenie i oplecenie zerwanym przewodem jezdnym lub linką nośną pod naciągiem,
- potknięcie i skręcenie stawu na tłuczniu, rozjazdach i w rowach odwodnieniowych,
- hałas przejeżdżających pociągów oraz olśnienie reflektorami i światłem spawalniczym,
- praca w mrozie, upale, deszczu, śniegu i silnym wiatrze na otwartej przestrzeni.
Czynniki chemiczne:
- olej mineralny i produkty jego rozkładu przy obsłudze transformatorów i wyłączników,
- pyły tlenków metali i gazy powstające przy łuku elektrycznym i wyładowaniach,
- smary stykowe, preparaty antykorozyjne i rozpuszczalniki do czyszczenia osprzętu,
- spaliny silników Diesla pociągu sieciowego i taboru manewrowego.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w porze nocnej w zamknięciach torowych i w systemie zmianowym,
- presja czasu przy usuwaniu uszkodzeń i przywracaniu ruchu pociągów,
- odpowiedzialność za poprawność łączeń i bezpieczeństwo ruchu kolejowego,
- praca z rękami powyżej barków w koszu oraz dźwiganie osprzętu i bębnów z przewodem,
- stałe czuwanie nad ruchem taboru i sygnałami podczas wykonywania zadania,
- kontakt ze skutkami wypadków kolejowych podczas prac po zdarzeniach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika elektryka kolejowych sieci elektroenergetycznych.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież o właściwościach łukoochronnych, rękawice elektroizolacyjne i hełm elektroizolacyjny – porażenie prądem z sieci trakcyjnej, napięcie powrotne i indukowane;
- obuwie elektroizolacyjne i dielektryczne rękawice przy manewrowaniu odłącznikami – porażenie prądem z sieci trakcyjnej;
- odzież ostrzegawcza o najwyższej klasie widzialności z elementami odblaskowymi – najechanie przez tabor;
- hełm ochronny z paskiem podbródkowym i obuwie ochronne z podnoskiem – upadek narzędzi i osprzętu z wysokości, potknięcie na podsypce i w torowisku;
- odzież ocieplana, przeciwdeszczowa i nakrycie głowy dostosowane do pory roku – zmienne warunki atmosferyczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyłączenie i uziemienie sieci trakcyjnej uziemnikami przenośnymi przed rozpoczęciem pracy – porażenie prądem z sieci trakcyjnej, napięcie powrotne i indukowane;
- blokady i oznakowanie napędów odłączników oraz wskaźniki braku napięcia w podstacji – porażenie prądem z sieci trakcyjnej;
- zamknięcie torowe, osłona sygnalistów i urządzenia ostrzegające o zbliżaniu się taboru – najechanie przez tabor, obciążenie uwagi w pobliżu toru czynnego;
- kosz podnośnika z balustradami, punktami kotwienia i ogranicznikiem wysięgu – upadek z wysokości;
- wanny olejowe, zestawy sorbentów i wentylacja pomieszczeń rozdzielni – olej z transformatorów i wyłączników, pył i tlenki z łuku elektrycznego.
Środki organizacyjne
- polecenie pisemne na pracę przy urządzeniach elektroenergetycznych i wyznaczenie kierującego zespołem – porażenie prądem z sieci trakcyjnej, napięcie powrotne i indukowane, odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu;
- grafik zmian z odpoczynkiem po zamknięciach nocnych i ograniczeniem nocy z rzędu – praca w porze nocnej;
- procedury awaryjne i ćwiczenia usuwania zerwania sieci – presja czasu przy awarii sieci, uderzenie zerwanym przewodem;
- wsparcie psychologiczne po zdarzeniach kolejowych z udziałem osób – kontakt ze skutkami zdarzeń kolejowych;
- pomiary hałasu i czynników chemicznych oraz karty charakterystyki preparatów – hałas i olśnienie, smary i preparaty do osprzętu, spaliny silników Diesla;
- limity ręcznego przenoszenia i organizacja transportu bębnów na torowisko – wymuszone pozycje ciała i dźwiganie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika elektryka kolejowych sieci elektroenergetycznych.
- czynniki fizyczne – hałas, zmienne warunki atmosferyczne, pole elektromagnetyczne w pobliżu urządzeń trakcyjnych, olśnienie przy pracy w nocy;
- czynniki chemiczne – olej mineralny, tlenki metali i gazy powstające przy łuku elektrycznym, spaliny silników Diesla, smary i rozpuszczalniki;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu powyżej 1 kV, praca na wysokości powyżej 3 m, praca na obszarze kolejowym w pobliżu torów czynnych, praca w porze nocnej i zmianowa, dźwiganie, prace szczególnie niebezpieczne.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie stanowiska o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to technik elektryk kolejowych sieci elektroenergetycznych, kod 311304. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik elektroenergetyk transportu szynowego – kod 311302: odpowiada za urządzenia zasilania trakcji – prowadzi przeglądy podstacji i kabin sekcyjnych oraz dokonuje łączeń i wyłączeń napięcia 3 kV.
Oba zakresy stykają się przy usuwaniu awarii sieci, dlatego w ocenie ryzyka na jednym i drugim stanowisku trzeba ująć pracę w pobliżu urządzeń pod napięciem 3 kV oraz na wysokości. Kod wybiera się według tego, czy przeważa praca w torze przy sieci jezdnej, czy obsługa podstacji.
Podobne stanowiska
- elektromonter sieci trakcyjnej,
- elektromonter podstacji trakcyjnych,
- elektroenergetyk,
- monter sieci elektroenergetycznych,
- elektromonter taboru szynowego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).