Technik technologii środków kosmetycznych – kod 311605 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik technologii środków kosmetycznych opracowuje i wdraża receptury kremów, szamponów, żeli, perfum i kosmetyków kolorowych oraz nadzoruje ich wytwarzanie. Odważa surowce, prowadzi homogenizację i emulgowanie w reaktorach z płaszczem grzejnym, pobiera próbki, wykonuje badania pH i lepkości oraz prowadzi dokumentację wyrobu i oceny bezpieczeństwa.
Technik technologii środków kosmetycznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne lub wyższe, kierunek technologia chemiczna albo kosmetologia,
- znajomość rozporządzenia o produktach kosmetycznych oraz zasad dobrej praktyki wytwarzania ISO 22716,
- umiejętność sporządzania i skalowania receptur emulsji, zawiesin i roztworów,
- znajomość właściwości surowców kosmetycznych, konserwantów, substancji zapachowych i barwników,
- umiejętność obsługi homogenizatora, reaktora z mieszadłem, wagi analitycznej i wiskozymetru,
- brak przeciwwskazań do pracy w kontakcie z substancjami uczulającymi i drażniącymi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technolog kosmetyków,
- technik produkcji kosmetyków,
- laborant kosmetyczny,
- technik receptur kosmetycznych,
- specjalista technologii kosmetyków.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie dermatologiczne przy kontakcie z substancjami uczulającymi i detergentami,
- badanie spirometryczne przy narażeniu na pyły surowców sypkich i aerozole, jeżeli zleci je lekarz medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z dobrej praktyki wytwarzania kosmetyków i higieny produkcji,
- szkolenie z postępowania z substancjami chemicznymi i czytania kart charakterystyki,
- instruktaż obsługi reaktorów z płaszczem grzejnym, homogenizatorów i urządzeń ciśnieniowych,
- szkolenie z pracy z substancjami łatwopalnymi, w tym etanolem w produkcji perfum,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy oparzeniach chemicznych i termicznych.
Środowisko pracy
Zakład kosmetyczny obejmuje laboratorium receptur, wagownię surowców, halę produkcyjną z reaktorami i konfekcjonowanie. W wagowni unosi się pył surowców sypkich, a przy reaktorach wyczuwalne jest ciepło płaszczy grzejnych i opary substancji zapachowych. Perfumeria wymaga pracy z etanolem w strefie zagrożenia wybuchem. Technik przechodzi między laboratorium a halą, pracuje stojąc, przenosi worki i kanistry surowców oraz wchodzi na podesty, aby zasypać reaktor. W okresach wzmożonych zamówień produkcja pracuje na dwie zmiany. Na stanowisku wykorzystuje się:
- reaktory z płaszczem grzejnym, mieszadła i homogenizatory próżniowe;
- waga analityczna, waga pomostowa i mieszalniki laboratoryjne;
- pehametr, wiskozymetr i mikroskop do oceny emulsji;
- surowce sypkie: ditlenek tytanu, tlenki żelaza, talk, skrobia i gumy;
- surowce ciekłe: etanol, glikole, oleje, emulgatory i kompozycje zapachowe;
- konserwanty, substancje aktywne i filtry przeciwsłoneczne;
- wózki paletowe, pompy do przetłaczania faz i linia konfekcjonowania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia gorącą fazą olejową i powierzchniami płaszcza grzejnego reaktora,
- pochwycenie dłoni lub narzędzia przez mieszadło i głowicę homogenizatora,
- pożar i wybuch par etanolu w perfumerii oraz przy myciu urządzeń alkoholem,
- poślizgnięcie na posadzce zanieczyszczonej olejami, emulsją i wodą,
- upadek z podestu przy zasypywaniu surowców do reaktora,
- hałas od homogenizatorów, pomp i linii konfekcjonowania,
- uwolnienie gorącego medium lub próżni przy nieprawidłowym otwarciu reaktora,
- skaleczenia przy otwieraniu opakowań surowców i obsłudze linii napełniania.
Czynniki chemiczne:
- etanol, glikol propylenowy i glikol butylenowy o działaniu drażniącym i łatwopalnym,
- kompozycje zapachowe i olejki eteryczne zawierające alergeny, w tym limonen i linalol,
- konserwanty, w tym pochodne izotiazolinonów, kwas benzoesowy i fenoksyetanol,
- pyły ditlenku tytanu, talku i tlenków żelaza przy odważaniu i zasypywaniu,
- wodorotlenek sodu, kwas mlekowy i kwas cytrynowy do korekty pH oraz środki myjące o działaniu żrącym.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała pozycja stojąca i praca z rękami nad poziomem barków przy zasypie,
- dźwiganie worków surowców, kanistrów i pojemników z półproduktem,
- odpowiedzialność za zgodność receptury i bezpieczeństwo produktu kosmetycznego,
- praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji wyrobu i zapisach produkcyjnych,
- presja terminów wdrożeń nowych produktów i serii testowych,
- praca zmianowa w okresach wzmożonych zamówień.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika technologii środków kosmetycznych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe i fartuch chemoodporny przy odważaniu i korekcie pH – wodorotlenek sodu i kwasy do korekty pH, konserwanty, substancje zapachowe uczulające;
- okulary ochronne lub gogle przy pracy z zasadami, kwasami i gorącą fazą – wodorotlenek sodu i kwasy do korekty pH, oparzenia termiczne;
- rękawice termoochronne przy obsłudze reaktora i przelewaniu fazy olejowej – oparzenia termiczne, uwolnienie medium pod ciśnieniem;
- półmaska z filtrem P3 w wagowni surowców sypkich – pyły surowców sypkich;
- odzież antyelektrostatyczna i obuwie przewodzące w strefie etanolu – pożar i wybuch par etanolu, etanol i glikole;
- obuwie bezpieczne z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – upadek na tym samym poziomie, dźwiganie ciężarów, skaleczenia;
- ochronniki słuchu przy homogenizatorach i linii konfekcjonowania – hałas.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- blokada uruchomienia mieszadła przy otwartej pokrywie i wyłączniki awaryjne – pochwycenie przez mieszadło;
- izolacja termiczna reaktorów, zawory bezpieczeństwa i kontrola próżni – oparzenia termiczne, uwolnienie medium pod ciśnieniem;
- stanowisko odważania z odciągiem miejscowym i kabina wagowa z nawiewem – pyły surowców sypkich;
- wentylacja i urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym oraz uziemienie zbiorników w perfumerii – pożar i wybuch par etanolu, etanol i glikole;
- odciągi miejscowe nad reaktorami i stanowiskiem korekty pH – substancje zapachowe uczulające, konserwanty, wodorotlenek sodu i kwasy do korekty pH;
- posadzka antypoślizgowa z kratkami ściekowymi i bieżące usuwanie rozlań – upadek na tym samym poziomie;
- podesty z balustradą przy reaktorach i zasyp zamknięty z poziomu posadzki – upadek z wysokości, wymuszona pozycja i praca stojąca;
- obudowy dźwiękochłonne homogenizatorów i wydzielenie linii napełniania – hałas;
- wózki, podnośniki i pompy do przetłaczania zamiast ręcznego przelewania – dźwiganie ciężarów.
Środki organizacyjne
- karty charakterystyki i instrukcje stanowiskowe dla każdego surowca receptury – substancje zapachowe uczulające, konserwanty, etanol i glikole;
- procedura przygotowania reaktora, dekompresji i otwierania po procesie – uwolnienie medium pod ciśnieniem, oparzenia termiczne;
- zakaz samodzielnego ingerowania w pracujące mieszadło i procedura blokady energii – pochwycenie przez mieszadło;
- badania dermatologiczne i monitorowanie objawów uczuleniowych u pracowników – substancje zapachowe uczulające, konserwanty;
- rotacja między laboratorium, wagownią i produkcją oraz przerwy w pracy stojącej – wymuszona pozycja i praca stojąca, praca zmianowa;
- harmonogram wdrożeń z rezerwą czasową i podział odpowiedzialności za ocenę bezpieczeństwa – presja terminów wdrożeń, odpowiedzialność za jakość i bezpieczeństwo wyrobu;
- przerwy w pracy przy monitorze ekranowym – praca przy monitorze;
- pomiary stężeń pyłów, par etanolu i hałasu na stanowiskach – pyły surowców sypkich, etanol i glikole, hałas;
- instruktaż bezpiecznego podnoszenia i limity masy przenoszonych worków – dźwiganie ciężarów.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika technologii środków kosmetycznych.
- czynniki fizyczne – hałas, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami, praca na wysokości do 3 m na podestach technologicznych;
- czynniki chemiczne – etanol, glikol propylenowy, kompozycje zapachowe i olejki eteryczne, limonen, linalol, izotiazolinony, fenoksyetanol, wodorotlenek sodu, kwas mlekowy, pyły ditlenku tytanu i talku;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie zagrożenia wybuchem, praca przy urządzeniach ciśnieniowych i z mieszadłami, dźwiganie, długotrwała pozycja stojąca, praca przy monitorze ekranowym, praca zmianowa.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków — opisywane tu stanowisko to technik technologii środków kosmetycznych, kod 311605. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik technologii środków farmaceutycznych – kod 311604: odważa i przesiewa substancje czynne, granuluje, tabletkuje, drażuje i kapsułkuje leki oraz przygotowuje roztwory do iniekcji w pomieszczeniach czystych, a nie opracowuje receptur kosmetyków i nie prowadzi emulgowania w reaktorach.
Przy jednym stanowisku obsługującym obie linie wpisuje się kod wynikający z umowy o pracę, a w karcie oceny ryzyka wymienia się osobno substancje czynne leków i surowce kosmetyczne, bo różnią się drogą narażenia.
Podobne stanowiska
- operator produkcji kosmetyków,
- laborant biochemiczny,
- technolog produkcji,
- operator produkcji chemii gospodarczej,
- perfumiarz.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).