Strugacz drewna – kod 752307 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Strugacz drewna obrabia tarcicę i elementy drewniane na strugarkach wyrówniarkach, grubościówkach i strugarkach czterostronnych, nadając im płaskość, prostoliniowość, wymiar i profil. Ustawia noże i głowice, dobiera posuw, kontroluje wymiary i jakość powierzchni, a strugane elementy przekazuje do dalszej obróbki w stolarni, fabryce mebli, zakładzie stolarki budowlanej lub tartaku.
Strugacz drewna – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie stolarz lub operator obrabiarek do drewna albo przyuczenie stanowiskowe,
- umiejętność ustawiania i wymiany noży strugarskich oraz głowic,
- znajomość gatunków drewna, wad drewna i zasad doboru parametrów strugania,
- umiejętność posługiwania się suwmiarką, miarą i kątownikiem,
- uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych – jeżeli pracownik je obsługuje.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator strugarki czterostronnej,
- operator wyrówniarki i grubościówki,
- strugacz w stolarni,
- heblarz,
- operator strugarki do drewna.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie audiometryczne przy narażeniu na hałas,
- badanie spirometryczne przy narażeniu na pył drewna.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej pracy na wyrówniarce, grubościówce i strugarce czterostronnej,
- szkolenie z wymiany i ostrzenia noży strugarskich,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i wybuchowej w instalacjach odpylających,
- szkolenie z pierwszej pomocy przy ranach ciętych i amputacjach.
Środowisko pracy
Strugacz pracuje w hali obróbki wstępnej, przy maszynach podłączonych do instalacji odpylającej. Na wyrówniarce prowadzi deski ręcznie nad szybko wirującym wałem nożowym, co wymaga stosowania osłony mostkowej i popychaczy, a na grubościówce i strugarce czterostronnej podaje elementy do automatycznego posuwu i odbiera je po drugiej stronie. W hali panuje bardzo wysoki hałas – strugarki należą do najgłośniejszych maszyn stolarskich – oraz pył i wióry. Strugacz przenosi długie i ciężkie elementy tarcicy, układa pakiety i przez całą zmianę pracuje na stojąco. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wyrówniarka z osłoną mostkową;
- grubościówka;
- strugarka czterostronna z głowicami profilowymi;
- noże strugarskie, głowice i przyrządy do ich ustawiania;
- instalacja odpylająca, wózki i stoły rolkowe;
- suwmiarka, miara i kątownik.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- kontakt z wirującym wałem nożowym wyrówniarki – rany cięte i amputacje palców,
- odrzut elementu z grubościówki lub strugarki,
- wyrzucenie wiórów, sęków lub uszkodzonego noża,
- hałas o wysokim poziomie od strugarek,
- pożar i wybuch pyłu w instalacji odpylającej,
- drzazgi i skaleczenia o krawędzie tarcicy,
- przenoszenie długich, ciężkich elementów tarcicy,
- wciągnięcie dłoni przez walce podające grubościówki.
Czynniki chemiczne:
- pył drewna twardego (dąb, buk, jesion) – czynnik rakotwórczy,
- pył drewna iglastego i egzotycznego – działanie uczulające.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała praca w pozycji stojącej,
- monotonia podawania i odbierania elementów,
- konieczność stałej uwagi przy ręcznym prowadzeniu elementów,
- presja wydajności.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku strugacza drewna.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu o wysokim tłumieniu – hałas;
- okulary ochronne lub osłona twarzy – wyrzut, odrzut;
- półmaska FFP2/FFP3 – pył twardy, pył miękki;
- rękawice ochronne przy przenoszeniu tarcicy (nie przy prowadzeniu nad wałem) – drzazgi;
- obuwie ochronne z podnoskiem – dźwiganie;
- odzież przylegająca bez luźnych elementów – wał nożowy, podajnik.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłona mostkowa wału nożowego i popychacze – wał nożowy;
- zapadki przeciwodrzutowe i osłony walców podających – odrzut, podajnik;
- wały nożowe cylindryczne z nożami wymiennymi i hamulec wału – wał nożowy, wyrzut;
- instalacja odpylająca z iskrochronami i odciążeniem wybuchowym – pył twardy, pył miękki, pożar;
- obudowy dźwiękochłonne strugarek – hałas;
- stoły rolkowe przed i za maszyną, podnośniki pakietów – dźwiganie, stojąca;
- maty przeciwzmęczeniowe przy stanowisku – stojąca.
Środki organizacyjne
- zakaz strugania na wyrówniarce elementów krótszych niż dopuszczalne i bez popychacza – wał nożowy, koncentracja;
- wymiana noży tylko przy zatrzymanej i zablokowanej maszynie – wał nożowy, wyrzut;
- ograniczanie czasu ekspozycji na hałas i rotacja stanowisk – hałas, monotonia;
- regularne sprzątanie pyłu, zakaz zdmuchiwania sprężonym powietrzem – pył twardy, pożar;
- rejestr pracowników narażonych na pył drewna twardego – pył twardy;
- przenoszenie długich elementów we dwie osoby – dźwiganie, drzazgi;
- normy wydajności z uwzględnieniem bezpieczeństwa – tempo.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla strugacza drewna.
- czynniki fizyczne – hałas;
- czynniki chemiczne – pył drewna twardego (dąb, buk) – czynnik rakotwórczy, pył drewna miękkiego;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn do obróbki drewna z narzędziami tnącymi, dźwiganie, praca w pozycji stojącej.
Podobne stanowiska
- operator strugarek i frezarek do drewna,
- operator maszyn do obróbki drewna,
- pracownik tartaku,
- stolarz,
- szlifierz materiałów drzewnych.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).