Nauczyciel technologii informatycznych w placówkach pozaszkolnych – kod 235601 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Nauczyciel technologii informatycznych w placówkach pozaszkolnych prowadzi zajęcia w młodzieżowym domu kultury, w pracowni komputerowej domu kultury, w klubie robotyki lub na kursach dla seniorów. Uczy programowania, grafiki cyfrowej, montażu wideo, robotyki i druku 3D, przygotowuje uczestników do konkursów oraz utrzymuje sprzęt pracowni w sprawności.
Nauczyciel technologii informatycznych w placówkach pozaszkolnych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie informatyczne lub pokrewne oraz przygotowanie pedagogiczne albo kwalifikacje instruktorskie,
- umiejętność nauczania programowania, grafiki, montażu i robotyki na poziomie dopasowanym do grupy,
- umiejętność obsługi i podstawowej naprawy sprzętu pracowni, w tym drukarek 3D i zestawów robotyki,
- umiejętność bezpiecznej pracy z lutownicą, zasilaczami i małymi silnikami elektrycznymi,
- znajomość zasad bezpieczeństwa dzieci w internecie i ochrony danych uczestników,
- umiejętność pracy z grupami w różnym wieku, od dzieci po seniorów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- instruktor pracowni komputerowej w domu kultury,
- instruktor robotyki i programowania dla dzieci,
- prowadzący zajęcia komputerowe dla seniorów,
- instruktor grafiki cyfrowej w placówce kultury,
- opiekun klubu technologicznego w młodzieżowym domu kultury.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną narządu wzroku i układu ruchu,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- badania w związku z narażeniem na dymy i opary z lutowania oraz z druku 3D,
- ocena narządu głosu w związku z prowadzeniem zajęć dla grup.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy w pracowni,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż bezpiecznej pracy z lutownicą, drukarką 3D i urządzeniami zasilanymi elektrycznie,
- szkolenie z zasad bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektrycznych w zakresie wykonywanych czynności,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach i porażeniu prądem,
- szkolenie przeciwpożarowe i z zasad ewakuacji pracowni,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa dzieci w internecie.
Środowisko pracy
Pracownia to sala z kilkunastoma stanowiskami komputerowymi, zwykle ciasna, przegrzana od sprzętu i słabo wentylowana, z przewodami pod blatami i listwami zasilającymi. Przy zajęciach z robotyki i elektroniki na stołach pojawiają się lutownice, zasilacze, akumulatory, silniki i małe elementy. Drukarka 3D pracuje w czasie zajęć i uwalnia cząstki oraz opary, a frezarka lub ploter tnący wytwarzają pył i hałas. Nauczyciel prowadzi zajęcia głosem, chodzi między stanowiskami, pomaga przy klawiaturze i pochyla się nad ekranami uczestników. Po zajęciach aktualizuje oprogramowanie, czyści sprzęt z pyłu, naprawia drobne usterki i przenosi zestawy między salami. Konkursy i pokazy odbywają się w weekendy, poza placówką. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stanowiska komputerowe, monitory, laptopy i tablety graficzne;
- zestawy robotyki, mikrokontrolery, czujniki, silniki i akumulatory;
- lutownica, stacja rozlutownicza, cyna i topnik oraz narzędzia monterskie;
- drukarka 3D, filamenty i ploter tnący oraz frezarka modelarska;
- okulary i rękawice ochronne, odciąg oparów lutowniczych i odkurzacz;
- projektor, nagłośnienie i monitor interaktywny do pokazów;
- oprogramowanie do programowania, grafiki i montażu wideo;
- wózek i skrzynie do przewozu zestawów na konkursy i pokazy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy zajęciach, montażu i przygotowaniu materiałów,
- obciążenie narządu wzroku pracą z drobnymi elementami elektroniki, kodem i ekranami uczestników,
- oparzenie grotem lutownicy, dyszą i stołem drukarki 3D oraz gorącym klejem,
- porażenie prądem i zwarcie przy pracy z zasilaczami, akumulatorami i listwami w pracowni,
- skaleczenie przy cięciu, montażu zestawów i obsłudze frezarki oraz plotera tnącego,
- hałas od frezarki, plotera, wentylatorów komputerów i rozmów w ciasnej pracowni,
- obciążenie narządu głosu przy prowadzeniu zajęć w pracowni z pracującym sprzętem,
- wymuszona pozycja ciała przy pochylaniu się nad stanowiskami uczestników i pracy pod blatami,
- przenoszenie komputerów, monitorów, skrzyń z zestawami i drukarki 3D,
- potknięcie o przewody zasilające i sygnałowe rozłożone w pracowni,
- przegrzanie i wysuszenie powietrza w pracowni z dużą liczbą pracujących komputerów.
Czynniki chemiczne:
- dymy i aerozole topnika kalafoniowego oraz pary metali przy lutowaniu,
- cząstki i opary z druku 3D, w tym styren z filamentu ABS oraz aldehydy,
- alkohol izopropylowy i preparaty do czyszczenia ekranów, styków i stołu drukarki,
- pył tworzyw sztucznych i drewna przy frezowaniu i cięciu modeli.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczestników pracujących z lutownicą, zasilaniem i narzędziami,
- obciążenie prowadzeniem grup o skrajnie różnym poziomie, od dzieci po seniorów,
- presja usuwania awarii sprzętu w czasie trwających zajęć i przed pokazem,
- zajęcia po południu, w weekendy oraz wyjazdy na konkursy i pokazy,
- obciążenie psychiczne reagowaniem na treści szkodliwe i kontakty uczestników w internecie,
- łączenie zajęć, serwisu sprzętu, zakupów materiałów i obowiązków organizacyjnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela technologii informatycznych w placówkach pozaszkolnych.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne i rękawice przy cięciu, frezowaniu i montażu zestawów – uraz narzedziem, pyl frezowania;
- rękawice termiczne i pęseta przy lutowaniu oraz obsłudze dyszy drukarki 3D – oparzenie;
- półmaska filtrująca przy lutowaniu, frezowaniu i czyszczeniu sprzętu z pyłu – dymy lutownicze, opary druku 3d, pyl frezowania;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze i lupa z podświetleniem do drobnych elementów – monitor, obciazenie wzroku;
- obuwie zabudowane z podeszwą antypoślizgową i odzież robocza przy pracach serwisowych – poslizgniecie, pozycja wymuszona;
- ochronniki słuchu przy pracy frezarki i plotera – halas.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- odciąg oparów lutowniczych nad stanowiskiem i wentylacja mechaniczna pracowni – dymy lutownicze, mikroklimat, obciazenie glosu;
- drukarka 3D w zabudowie z filtrem i odciągiem, umieszczona poza strefą zajęć – opary druku 3d;
- frezarka i ploter w obudowie dźwiękochłonnej z odciągiem pyłu oraz osłonami narzędzia – pyl frezowania, halas, uraz narzedziem;
- stacje lutownicze z regulacją temperatury, podstawkami i automatycznym wyłączeniem – oparzenie;
- wyłączniki różnicowoprądowe, listwy z zabezpieczeniem, zasilanie stanowisk z jednego wyłącznika i przeglądy instalacji – prad elektryczny;
- korytka i prowadnice na przewody, zasilanie z blatu oraz uporządkowane okablowanie stanowisk – poslizgniecie, prad elektryczny;
- regulowane blaty, krzesła z regulacją i monitory na wysokości oczu uczestników i prowadzącego – monitor, pozycja wymuszona, obciazenie wzroku;
- klimatyzacja lub wentylacja z chłodzeniem w pracowni z dużą liczbą komputerów – mikroklimat;
- wózki transportowe i skrzynie na kołach do przewozu zestawów oraz sprzęt na stałe w salach – dzwiganie;
- filtrowanie treści w sieci placówki, konta uczestników z ograniczeniami i monitoring zgłoszeń – tresci w internecie.
Środki organizacyjne
- instruktaż uczestnika przed pierwszym użyciem lutownicy, zasilacza i narzędzia oraz regulamin pracowni – odpowiedzialnosc za uczestnikow, oparzenie, prad elektryczny, uraz narzedziem;
- lutowanie i praca z frezarką tylko pod bezpośrednim nadzorem i w małych podgrupach – oparzenie, uraz narzedziem, odpowiedzialnosc za uczestnikow;
- druk 3D i frezowanie prowadzone poza godzinami zajęć lub w wydzielonym pomieszczeniu – opary druku 3d, pyl frezowania, halas;
- przerwy w pracy przy monitorze, zmiana rodzaju zadań i przerwy głosowe między zajęciami – monitor, obciazenie wzroku, obciazenie glosu;
- serwis i czyszczenie sprzętu w czasie wydzielonym, bez obecności uczestników – pyl frezowania, srodki czystosci, presja awarii, rola wielozadaniowa;
- karty charakterystyki topników, filamentów i preparatów czyszczących oraz zasady wietrzenia – dymy lutownicze, opary druku 3d, srodki czystosci;
- podział grup według poziomu i wieku oraz pomoc wolontariusza przy licznych grupach – grupy mieszane;
- procedura reagowania na szkodliwe treści i kontakt z pedagogiem placówki – tresci w internecie;
- harmonogram konkursów i pokazów z czasem na odpoczynek oraz transport sprzętu w dwie osoby – nieregularne godziny, dzwiganie, poslizgniecie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela technologii informatycznych w placówkach pozaszkolnych.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, obciążenie narządu wzroku pracą z drobnymi elementami, hałas od frezarki i plotera, obciążenie narządu głosu, wymuszona pozycja ciała, przegrzanie pomieszczenia pracowni;
- czynniki chemiczne – dymy i aerozole topnika kalafoniowego, pary metali przy lutowaniu, cząstki i opary z druku 3D, w tym styren, pył tworzyw sztucznych i drewna, alkohol izopropylowy;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z gorącym grotem lutownicy i dyszą drukarki 3D, prace przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych pracowni, obsługa frezarki i plotera tnącego, dźwiganie sprzętu, praca w godzinach popołudniowych i w weekendy.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).