Tłumacz przysięgły – kod 264305 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Tłumacz przysięgły sporządza i poświadcza tłumaczenia dokumentów oraz tłumaczy ustnie na wezwanie sądu, prokuratury, policji i notariusza. Pracuje nad aktami, umowami, dokumentacją medyczną i techniczną w swoim biurze, a także uczestniczy w przesłuchaniach, rozprawach, czynnościach w aresztach, szpitalach i urzędach, prowadząc repertorium czynności.
Tłumacz przysięgły – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia tłumacza przysięgłego nabyte po egzaminie i wpisie na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości,
- biegła znajomość języka obcego i polskiego oraz terminologii prawniczej,
- umiejętność tłumaczenia konsekutywnego i a vista podczas czynności procesowych,
- rzetelność w prowadzeniu repertorium i poświadczaniu tłumaczeń,
- odporność psychiczna na treści drastyczne i kontakt z osobami pozbawionymi wolności,
- gotowość do wezwań w porze nocnej i w dni wolne.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- tłumacz poświadczony,
- tłumacz sądowy,
- tłumacz dokumentów urzędowych,
- tłumacz ustny w postępowaniu karnym,
- tłumacz przy czynnościach notarialnych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy u pracodawcy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- ocena stanu narządu głosu i słuchu przy intensywnej pracy w tłumaczeniu ustnym,
- konsultacja psychologiczna po udziale w czynnościach o drastycznym przebiegu.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat,
- instruktaż zasad poruszania się po jednostkach penitencjarnych i pomieszczeniach dla osób zatrzymanych,
- szkolenie z zasad bezpieczeństwa i higieny przy wejściu na oddziały szpitalne i do prosektorium,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i tajemnicy zawodowej,
- szkolenie z postępowania w sytuacjach agresji słownej i fizycznej,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Większość tłumaczeń pisemnych powstaje w biurze lub w domowym gabinecie, przy komputerze i programach wspomagających tłumaczenie, w pracy trwającej nieraz kilkanaście godzin przy terminach wyznaczonych przez sąd. Tłumaczenia ustne odbywają się w salach rozpraw, pokojach przesłuchań, aresztach śledczych i zakładach karnych, na komisariatach, w izbach wytrzeźwień, szpitalach i u notariusza. Tłumacz towarzyszy czynnościom z udziałem osób nietrzeźwych, agresywnych i pozbawionych wolności, a przy oględzinach i sekcjach wchodzi do pomieszczeń o specjalnych wymogach sanitarnych. Wezwania bywają nagłe, także w porze nocnej, i wymagają dojazdu własnym samochodem. Pomieszczenia przesłuchań są często ciasne, źle wentylowane i hałaśliwe. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z oprogramowaniem wspomagającym tłumaczenie i słownikami terminologicznymi;
- skaner, drukarka i pieczęć tłumacza przysięgłego;
- repertorium czynności tłumacza w postaci papierowej lub elektronicznej;
- dyktafon i zestaw słuchawkowy do tłumaczenia zdalnego;
- identyfikator i przepustki do jednostek penitencjarnych oraz sądów;
- samochód prywatny w dojazdach na wezwania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- agresja fizyczna osób przesłuchiwanych, nietrzeźwych i pozbawionych wolności,
- wypadek drogowy przy nagłych dojazdach na wezwania, także w porze nocnej,
- poślizgnięcie i potknięcie w korytarzach sądów, aresztów i na schodach,
- hałas w ciasnych pokojach przesłuchań, na korytarzach sądowych i w jednostkach penitencjarnych,
- nieodpowiedni mikroklimat – duchota i brak wentylacji w pokojach przesłuchań, chłód w pomieszczeniach aresztu,
- obciążenie wzroku przy odczytywaniu dokumentów odręcznych, kopii i skanów niskiej jakości,
- uderzenia o wyposażenie ciasnych pomieszczeń i skaleczenia krawędziami akt.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne na bazie alkoholu i chloru stosowane w jednostkach i szpitalach,
- formaldehyd w pomieszczeniach prosektorium podczas czynności z udziałem tłumacza.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową podczas czynności w zamkniętych pomieszczeniach z wieloma osobami,
- kontakt z osobami z gruźlicą, świerzbem i wszawicą w jednostkach penitencjarnych,
- kontakt z krwią i materiałem biologicznym przy czynnościach w szpitalu i prosektorium.
Czynniki psychofizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym po kilkanaście godzin dziennie przy tłumaczeniach pisemnych,
- obciążenie narządu głosu przy wielogodzinnym tłumaczeniu ustnym bez nagłośnienia,
- obciążenie psychiczne treścią przesłuchań, zeznań ofiar i dokumentacji o drastycznym charakterze,
- odpowiedzialność za wierność tłumaczenia poświadczonego i presja terminów procesowych,
- nieregularny czas pracy, wezwania w porze nocnej i w dni wolne,
- praca w pojedynkę podczas czynności z udziałem osób agresywnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku tłumacza przysięgłego.
Środki ochrony indywidualnej
- maska filtrująca FFP2 przy czynnościach w aresztach, szpitalach i izbach zatrzymań – zakażenia drogą kropelkową, gruźlica i świerzb;
- rękawice jednorazowe i fartuch ochronny udostępniane przy czynnościach medycznych – materiał zakaźny, formaldehyd, środki dezynfekcyjne;
- obuwie stabilne o podeszwie antypoślizgowej – upadek na tym samym poziomie;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze i z dokumentami – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- zestaw słuchawkowy z regulacją poziomu dźwięku przy tłumaczeniu zdalnym – hałas, obciążenie narządu głosu.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- obecność funkcjonariuszy, bariery i wydzielone stanowisko tłumacza podczas przesłuchań – agresja fizyczna, praca w pojedynkę;
- nagłośnienie sali rozpraw i system tłumaczenia symultanicznego – obciążenie narządu głosu, hałas;
- wentylacja i klimatyzacja pomieszczeń przesłuchań zapewniana przez jednostkę – nieodpowiedni mikroklimat, środki dezynfekcyjne, formaldehyd;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z monitorem o wysokiej rozdzielczości – praca przy monitorze, obciążenie wzroku;
- oświetlenie miejscowe nad dokumentami w biurze tłumacza – obciążenie wzroku;
- oznakowanie i utrzymanie ciągów komunikacyjnych oraz poręcze na schodach jednostek – upadek na tym samym poziomie, skaleczenia i uderzenia;
- wyodrębnione pomieszczenia o podwyższonym reżimie sanitarnym w prosektorium – materiał zakaźny, formaldehyd.
Środki organizacyjne
- zasada odmowy udziału w czynności bez zapewnionej asysty funkcjonariusza – agresja fizyczna, praca w pojedynkę;
- ustalanie realnych terminów tłumaczeń i prawo do wniosku o przedłużenie – presja terminów i odpowiedzialność;
- limitowanie czasu nieprzerwanego tłumaczenia ustnego i praca w parze przy długich rozprawach – obciążenie narządu głosu, obciążenie psychiczne treścią;
- przerwy w pracy przy monitorze i podział pracy pisemnej na etapy – praca przy monitorze, obciążenie wzroku;
- wsparcie psychologiczne po czynnościach o drastycznym przebiegu – obciążenie psychiczne treścią;
- ewidencja wezwań nocnych i zapewnienie odpoczynku po czynności nocnej – nieregularny czas pracy, wypadek w drodze na wezwanie;
- instruktaż reżimu sanitarnego obowiązującego w jednostce przed wejściem na oddział – zakażenia drogą kropelkową, gruźlica i świerzb, materiał zakaźny;
- korzystanie z taksówki lub przewozu zorganizowanego przy wezwaniach w porze nocnej – wypadek w drodze na wezwanie, nieodpowiedni mikroklimat, hałas, skaleczenia i uderzenia.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla tłumacza przysięgłego.
- czynniki fizyczne – hałas w pomieszczeniach przesłuchań i na korytarzach, nieodpowiedni mikroklimat, nadmierne obciążenie wzroku przy pracy z dokumentami;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne na bazie alkoholu i chloru, formaldehyd w prosektorium;
- czynniki biologiczne – czynniki przenoszone drogą kropelkową, prątki gruźlicy, świerzbowiec, kontakt z krwią i materiałem biologicznym;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, obciążenie narządu głosu, ryzyko agresji fizycznej, kierowanie pojazdem na wezwania, praca w porze nocnej, obciążenie psychiczne treścią czynności procesowych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).