Konserwator – w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534), stanowisku temu odpowiada zawód „Konserwator budynków i stanu technicznego pomieszczeń” – kod 711101. Konserwator to osoba odpowiedzialna za bieżące utrzymanie i konserwacje instalacji technicznych w obiekcie, dbanie o porządek na wyznaczonym obszarze, a także potrafiąca obsługiwać i naprawiać maszyny oraz urządzenia i je konserwować.
Konserwator – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy),
- kwalifikacje (elektroenergetyczne w jednej z trzech grup w razie potrzeby).
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Konserwator – środowisko pracy
Miejscem pracy konserwatora jest dany obiekt, czasem także jego otoczenie zewnętrzne. Zawód ten wiąże się z różnym natężeniem kontaktów z ludźmi. Praca jest samodzielna i wymaga zaangażowania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek na tym samym poziomie,
- poślizgnięcie się,
- upadek na różnych poziomach,
- uderzenie przez spadający przedmiot,
- potknięcie się,
- uderzenie o elementy wyposażenia,
- ostre elementy,
- mikroklimat,
- hałas,
- energia elektryczna,
- pożar.
Czynniki chemiczne:
- środki i preparaty do dezynfekcji,
- rozpuszczalniki organiczne,
- oleje,
- smary.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- stres,
- obciążenie dynamiczne.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku konserwatora.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie – ostre elementy;
- rękawice odporne na substancje chemiczne – środki do dezynfekcji, rozpuszczalniki organiczne, oleje, smary;
- okulary ochronne – odpryski przy pracach naprawczych, rozpuszczalniki i preparaty chemiczne;
- obuwie antypoślizgowe z podnoskiem – poślizgnięcie się, potknięcie się, uderzenie przez spadający przedmiot;
- ochronniki słuchu przy pracy hałaśliwymi elektronarzędziami – hałas;
- hełm ochronny przy pracach na wysokości i pod ciągami instalacji – uderzenie przez spadający przedmiot;
- odzież robocza dostosowana do warunków otoczenia – mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyłączenie zasilania i zabezpieczenie miejsca pracy przed przypadkowym załączeniem – energia elektryczna;
- elektronarzędzia z aktualnymi przeglądami, zasilanie przez wyłącznik różnicowoprądowy – energia elektryczna;
- atestowane drabiny i podesty robocze – upadek na różnych poziomach;
- utrzymanie porządku w warsztacie i na trasach przejść – potknięcie się, upadek na tym samym poziomie, uderzenie o elementy wyposażenia;
- wentylacja pomieszczeń przy pracach z rozpuszczalnikami – rozpuszczalniki organiczne;
- gaśnica w miejscu prowadzenia prac oraz właściwe przechowywanie substancji łatwopalnych – pożar.
Środki organizacyjne
- instruktaż stanowiskowy oraz instrukcje bhp obsługiwanych maszyn i urządzeń – energia elektryczna, ostre elementy;
- karty charakterystyki stosowanych preparatów chemicznych i oznakowanie opakowań – czynniki chemiczne;
- bieżące usuwanie rozlań podczas prac konserwacyjnych – poślizgnięcie się;
- stosowanie prawidłowych technik podnoszenia i przestrzeganie norm ręcznego transportu – obciążenie dynamiczne;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne;
- planowanie prac konserwacyjnych i realny harmonogram napraw – stres.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla konserwatora.
- czynniki fizyczne – prąd elektryczny przy pracach przy instalacjach i urządzeniach, hałas elektronarzędzi, drgania miejscowe, zmienny mikroklimat przy pracach na zewnątrz obiektu;
- czynniki chemiczne – rozpuszczalniki organiczne, oleje i smary, preparaty do dezynfekcji i środki czystości;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości (drabiny, podesty, dostęp do instalacji pod stropem), ręczne prace transportowe, wymuszona pozycja ciała przy naprawach, obsługa maszyn i urządzeń technicznych, a przy posiadaniu świadectwa kwalifikacyjnego także prace przy urządzeniach elektroenergetycznych.