Monter instalacji fotowoltaicznych – kod 741105 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Monter instalacji fotowoltaicznych montuje konstrukcje wsporcze i moduły fotowoltaiczne, wykonuje połączenia elektryczne po stronie prądu stałego i przemiennego oraz uruchamia instalację.
Monter instalacji fotowoltaicznych – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (wykształcenie zasadnicze branżowe lub technikum o profilu elektrycznym albo budowlanym),
- świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do pracy przy urządzeniach o napięciu do 1 kV,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3 m,
- certyfikat instalatora odnawialnych źródeł energii (zależnie od wymagań pracodawcy).
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie,
- kontrolne badania lekarskie,
- badania w zakresie pracy na wysokości powyżej 3 m.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż raz w roku (prace szczególnie niebezpieczne),
- szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony indywidualnej przed upadkiem z wysokości,
- szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy przy porażeniu prądem i ewakuacji z wysokości,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Środowisko pracy
Monter instalacji fotowoltaicznych pracuje na dachach budynków mieszkalnych, obiektów przemysłowych i magazynowych oraz na farmach fotowoltaicznych. Praca odbywa się na wysokości, na otwartej przestrzeni, przy zmiennych warunkach atmosferycznych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- moduły fotowoltaiczne i konstrukcje wsporcze;
- falowniki, rozdzielnice i okablowanie;
- elektronarzędzia akumulatorowe i klucze dynamometryczne;
- drabiny, rusztowania i podnośniki koszowe;
- mierniki i urządzenia do pomiarów instalacji elektrycznych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z wysokości,
- upadek przez świetliki i płyty pokrycia dachowego o małej wytrzymałości,
- uderzenie przez spadające przedmioty i narzędzia,
- porażenie prądem stałym z modułów pozostających pod napięciem przy oświetleniu,
- łuk elektryczny po stronie prądu stałego,
- energia elektryczna instalacji budynku,
- pożar instalacji elektrycznej,
- rozgrzane powierzchnie modułów i pokrycia dachowego,
- zmienne warunki atmosferyczne – praca w upale i w chłodzie,
- promieniowanie słoneczne UV,
- silny wiatr,
- ostre krawędzie konstrukcji i modułów.
Czynniki chemiczne:
- pyły powstające przy wierceniu w pokryciu dachowym,
- preparaty uszczelniające i smary montażowe.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego przy przenoszeniu modułów,
- wymuszona pozycja ciała na połaci dachu,
- obciążenie psychiczne wynikające z pracy na wysokości.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera instalacji fotowoltaicznych.
Środki ochrony indywidualnej
- szelki bezpieczeństwa z urządzeniem samohamownym lub amortyzatorem – upadek z wysokości, upadek przez świetliki;
- hełm ochronny z paskiem podbródkowym – upadek z wysokości, uderzenie przez spadające przedmioty;
- rękawice elektroizolacyjne – porażenie prądem stałym, energia elektryczna instalacji;
- okulary lub przyłbica ochronna – łuk elektryczny, pyły z wiercenia;
- odzież robocza trudnopalna i zakrywająca ciało – łuk elektryczny, promieniowanie UV;
- obuwie ochronne z antypoślizgową podeszwą – upadek z wysokości, poślizgnięcie na połaci dachu;
- rękawice odporne na przecięcie – ostre krawędzie konstrukcji i modułów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- rusztowania, balustrady tymczasowe lub podnośniki koszowe – upadek z wysokości;
- punkty i liny kotwiące oraz systemy asekuracji na dachu – upadek z wysokości;
- pomosty i osłony nad świetlikami oraz płytami o małej wytrzymałości – upadek przez pokrycie dachowe;
- wygrodzenie i oznakowanie strefy niebezpiecznej pod miejscem prac – uderzenie przez spadające przedmioty;
- rozłączniki i wtyki po stronie prądu stałego oraz narzędzia izolowane – porażenie prądem stałym, łuk elektryczny;
- zakrywanie modułów podczas montażu lub prowadzenie prac przy ograniczonym nasłonecznieniu – porażenie prądem stałym;
- urządzenia do transportu pionowego modułów – obciążenie mięśniowo-szkieletowe, upadek przedmiotów;
- gaśnice właściwe do gaszenia urządzeń elektrycznych – pożar instalacji;
- zadaszone miejsce odpoczynku i dostęp do napojów – zmienne warunki atmosferyczne, promieniowanie UV.
Środki organizacyjne
- instrukcja bezpiecznego wykonywania robót dla prac na dachu – upadek z wysokości, upadek przez świetliki;
- bezpośredni nadzór przy pracach szczególnie niebezpiecznych i zakaz pracy w pojedynkę – upadek z wysokości, porażenie prądem;
- wstrzymanie prac przy silnym wietrze, opadach, oblodzeniu i burzy – silny wiatr, upadek z wysokości;
- procedura wyłączenia i potwierdzenia braku napięcia przed pracami po stronie prądu przemiennego – energia elektryczna, łuk elektryczny;
- przerwy w pracy i dostosowanie godzin pracy w czasie upałów – rozgrzane powierzchnie, promieniowanie UV, obciążenie cieplne;
- zasady bezpiecznego podnoszenia i przenoszenie modułów w dwie osoby – obciążenie mięśniowo-szkieletowe;
- kontrola stanu środków ochrony indywidualnej przed upadkiem z wysokości – upadek z wysokości;
- uporządkowane składowanie narzędzi i elementów na dachu – upadek przedmiotów.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera instalacji fotowoltaicznych.
- czynniki fizyczne – prąd elektryczny, w tym napięcie stałe łańcuchów modułów, promieniowanie słoneczne UV, zmienny mikroklimat, rozgrzane powierzchnie pokrycia dachowego;
- pyły – pyły powstające przy wierceniu w pokryciu dachowym;
- czynniki chemiczne – preparaty uszczelniające i smary montażowe;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, ręczne prace transportowe (przenoszenie modułów), praca wymagająca sprawności układu równowagi, wzroku i słuchu.