Lakiernik samochodowy – kod 713203 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Do obowiązków lakiernika samochodowego należy przygotowanie powierzchni nadwozia, dobór i przygotowanie wyrobów lakierniczych oraz nanoszenie i utwardzanie powłok lakierniczych.
Lakiernik samochodowy – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (wykształcenie zasadnicze branżowe w zawodzie lakiernik lub przyuczenie na stanowisku),
- umiejętność doboru, mieszania i nanoszenia wyrobów lakierniczych,
- znajomość kart charakterystyki stosowanych wyrobów chemicznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie,
- kontrolne badania lekarskie,
- badania uwzględniające narażenie na rozpuszczalniki organiczne, izocyjaniany i pyły.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej i postępowania z materiałami niebezpiecznymi pożarowo,
- przeszkolenie w zakresie obsługi kabiny lakierniczej i urządzeń natryskowych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Środowisko pracy
Miejscem pracy lakiernika samochodowego są warsztaty blacharsko-lakiernicze, stacje obsługi pojazdów i zakłady produkcyjne. Praca odbywa się na stanowisku przygotowania powierzchni, w mieszalni wyrobów lakierniczych oraz w kabinie lakierniczej. W zawodzie tym wykorzystuje się:
- pistolety natryskowe i instalację sprężonego powietrza;
- szlifierki oscylacyjne i mimośrodowe;
- promienniki podczerwieni i systemy nagrzewu kabiny;
- urządzenia do mieszania i dozowania lakierów;
- narzędzia ręczne do szpachlowania i szlifowania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pyły powstające przy szlifowaniu szpachli i powłok lakierniczych,
- hałas,
- drgania miejscowe (oddziałujące na kończyny górne),
- gorące powierzchnie promienników i elementów suszonych,
- pożar,
- wybuch par rozpuszczalników,
- energia elektryczna,
- strumień sprężonego powietrza,
- poślizgnięcie się i upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie o nieruchome przedmioty.
Czynniki chemiczne:
- rozpuszczalniki organiczne,
- izocyjaniany zawarte w utwardzaczach,
- aerozole wyrobów lakierniczych,
- szpachlówki i żywice,
- preparaty odtłuszczające.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne i wymuszona pozycja ciała,
- obciążenie narządu wzroku,
- presja czasu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lakiernika samochodowego.
Środki ochrony indywidualnej
- maska lub półmaska z filtropochłaniaczem A2P3 albo aparat wężowy – aerozole wyrobów lakierniczych, rozpuszczalniki organiczne, izocyjaniany;
- kombinezon lakierniczy antystatyczny – aerozole lakiernicze, wybuch par rozpuszczalników;
- rękawice nitrylowe odporne na rozpuszczalniki – rozpuszczalniki, utwardzacze, preparaty odtłuszczające;
- okulary lub gogle ochronne – pyły szlifierskie, aerozole, strumień sprężonego powietrza;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice antywibracyjne – drgania miejscowe;
- obuwie robocze antypoślizgowe – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- kabina lakiernicza z wentylacją nawiewno-wywiewną i filtracją powietrza – aerozole lakiernicze, rozpuszczalniki, izocyjaniany;
- stanowiskowe odciągi miejscowe przy szlifowaniu i szpachlowaniu – pyły;
- szlifierki z odsysaniem pyłu do stanowiska – pyły;
- instalacja elektryczna i oświetlenie w wykonaniu przeciwwybuchowym – wybuch par rozpuszczalników, pożar;
- uziemienie urządzeń i odprowadzanie ładunków elektrostatycznych – wybuch, pożar;
- gaśnice i sprzęt gaśniczy w strefie lakierniczej – pożar;
- wydzielone, wentylowane pomieszczenie magazynowania i mieszania lakierów – rozpuszczalniki, pożar, wybuch;
- wyłącznik różnicowoprądowy i okresowe przeglądy instalacji – energia elektryczna;
- okresowe przeglądy sprężarki i zbiornika ciśnieniowego – strumień sprężonego powietrza;
- osłony i ekrany przy promiennikach podczerwieni – gorące powierzchnie.
Środki organizacyjne
- karty charakterystyki i oznakowanie opakowań oraz zakaz przelewania preparatów do nieoznakowanych pojemników – rozpuszczalniki, izocyjaniany, szpachlówki;
- pomiary stężeń czynników chemicznych i pyłów oraz porównanie z wartościami NDS – pyły, rozpuszczalniki, izocyjaniany;
- zakaz używania otwartego ognia i palenia tytoniu w strefie zagrożenia wybuchem – pożar, wybuch;
- instrukcje bhp przy urządzeniach natryskowych i szlifierskich – energia elektryczna, drgania, pyły;
- przerwy w pracy oraz rotacja zadań między przygotowaniem powierzchni a natryskiem – obciążenie statyczne, wymuszona pozycja ciała, obciążenie wzroku;
- bieżące usuwanie zanieczyszczeń i rozlań z posadzki – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- okresowa wymiana filtrów kabiny i kontrola skuteczności wentylacji – aerozole, rozpuszczalniki;
- środki higieny skóry i preparaty ochronne do rąk – rozpuszczalniki, utwardzacze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lakiernika samochodowego.
- czynniki chemiczne – rozpuszczalniki organiczne, izocyjaniany zawarte w utwardzaczach, aerozole wyrobów lakierniczych, żywice i szpachlówki, preparaty odtłuszczające;
- pyły – pyły powstające przy szlifowaniu szpachli i powłok lakierniczych;
- czynniki fizyczne – hałas, drgania miejscowe oddziałujące na kończyny górne;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w wymuszonej pozycji ciała, obciążenie narządu wzroku, praca w strefie zagrożenia wybuchem, praca z urządzeniami pod ciśnieniem.