czynnik biologiczny

Czynnik biologiczny

Czynnik biologiczny jako termin jest bardzo szerokim pojęciem i obejmuje: drobnoustroje komórkowe, pasożyty wewnętrzne, jednostki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe, które mogą być przyczyną zakażenia, alergii lub zatrucia.

Szkodliwe czynniki biologiczne można przyporządkować do  jednej z czterech następujących grup:

Czynniki biologiczne – grupa 1 zagrożenia

Zasadniczo zawiera czynniki, przez które wywołanie chorób u człowieka jest mało prawdopodobne – przykładowo:

  • laboratoryjne szczepy bakterii,
  • drożdże (stosowane spożywcze),
  • szczepionki (osłabione szczepy bakterii w szczepionkach).

Czynniki biologiczne – grupa 2 zagrożenia

W porównaniu do pierwszej grupy to czynniki, które mogą wywoływać choroby u człowieka, mogą być niebezpieczne dla pracowników, ale rozprzestrzenianie ich wśród ludzi jest mało prawdopodobne, zazwyczaj istnieją skuteczne metody profilaktyki lub leczenia. Przykładowe czynniki z grupy drugiej to:

  • bielnik biały (Candida albicans) wywołuje grzybice skóry i błon śluzowych;
  • gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) wywołuje zakażenia układowe, zwłaszcza powłok skórnych;
  • kropidlak popielaty(Aspergillus fumigatus) wywołuje grzybice narządowe;
  • laseczka tężca (Clostridium tetani) wywołuje tężec;
  • laseczka zgorzeli gazowej (Clostridium perfringens )jest głównym czynnikiem etiologicznym choroby określanej nazwą zgorzeli gazowej (gangraena gaseosa), która nie leczona prowadzi do zgonu. Objawia się martwicą tkanek łącznych i mięśni z jednoczesnym obfitym wytworzeniem substancji gazowych;
  • paciorkowiec  ropotwórczy (Streptococcus pyogenes) wywołuje zakażenia układowe i powłok skórnych;
  • wirus zapalenia wątroby typu A (Hepatitis A Virus) po zakażeniu prowadzi w końcu do powstania stanu zapalnego wątroby, który nie leczony może prowadzić do powstania jej marskości i śmierci. Istnieją szczepienia ochronne dla tego wirusa.

Czynniki biologiczne – grupa 3 zagrożenia

Porównawczo z dwoma wcześniejszymi trzecia grupa zagrożenia – zawiera czynniki, które mogą wywoływać u człowieka ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenianie ich wśród ludzi jest bardzo prawdopodobne, natomiast zazwyczaj istnieją skuteczne metody profilaktyki lub leczenia, np.:

  • prątek gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) wywołuje gruźlicę nie tylko w obrębie układu oddechowego,
  • drożdżowiec skórny (Blastomyces dermatitidis) – wywołuje chorobę grzybiczą powłok skórnych,
  • Rickettsia prowazekii – wywołuje tyfus (dur) plamisty.

Czynniki biologiczne – grupa 4 zagrożenia

Grupa 4 zagrożenia – czynniki, które wywołują u człowieka ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenianie ich wśród ludzi jest bardzo prawdopodobne, przy czym zazwyczaj nie istnieją skuteczne metody profilaktyki lub leczenia.

Dla przykładu wirusy:

  • Ebola,
  • gorączki Lassa,
  • Guanarito,
  • krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHF),
  • omskiej gorączki krwotocznej,
  • ospy (Variola major et minor),
  • rosyjskiego wiosenno-letniego zapalenia mózgu (TBE).

Pozostałe rodzaje czynników występujących w środowisku pracy:

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005r., Nr 81, poz. 716 z późn. zmianami).

Powrót do wykazu definicji.