Instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy to dwie części składowe szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Żaden pracownik nie może zostać dopuszczony do pracy bez ich odbycia.
Instruktaż ogólny
Zapoznaje z podstawowymi przepisami bhp zawartymi w Kodeksie pracy, z przepisami oraz zasadami bhp obowiązującymi w danym zakładzie pracy, a także z zasadami udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku.
Podlegają mu m.in.: nowo zatrudniani pracownicy, studenci odbywający praktyki oraz uczniowie odbywający praktyczną naukę zawodu. Przeprowadza go pracownik służby bhp, osoba wykonująca zadania tej służby albo pracodawca, który sam wykonuje takie zadania, a także – po spełnieniu określonych warunków – inna osoba wyznaczona przez pracodawcę.
Czas trwania instruktażu ogólnego nie może być krótszy niż 135 minut.
Instruktaż stanowiskowy
Druga część szkolenia wstępnego – zapoznaje pracownika z zagrożeniami występującymi na konkretnym stanowisku pracy, sposobami ochrony przed tymi zagrożeniami oraz metodami bezpiecznego wykonywania pracy.
Przeprowadza go pracodawca lub osoba kierująca pracownikami (bezpośredni przełożony, brygadzista, mistrz) – pod warunkiem posiadania odpowiednich kwalifikacji i doświadczenia zawodowego oraz przeszkolenia w zakresie metod prowadzenia instruktażu.
Przebiega w pięciu etapach:
- rozmowa wstępna instruktora z instruowanym pracownikiem;
- pokaz i objaśnienie przez instruktora całego procesu pracy, który ma być realizowany przez pracownika;
- próbne wykonywanie zadania przez pracownika, korygowane przez instruktora;
- samodzielna praca instruowanego pod nadzorem instruktora;
- sprawdzenie i ocena przez instruktora znajomości przepisów oraz zasad bezpiecznego wykonywania pracy objętej programem instruktażu.
Czas trwania instruktażu stanowiskowego zależy od przygotowania zawodowego pracownika, dotychczasowego stażu pracy oraz rodzaju pracy i zagrożeń na stanowisku:
- dla większości stanowisk – co najmniej 8 godzin lekcyjnych;
- dla pracowników administracyjno-biurowych narażonych na działanie czynników uciążliwych – co najmniej 2 godziny lekcyjne.
Karta szkolenia wstępnego
Odbycie instruktażu ogólnego oraz stanowiskowego pracownik potwierdza na piśmie, na karcie szkolenia wstępnego w dziedzinie bhp. Kartę podpisują: pracownik, osoba przeprowadzająca instruktaż stanowiskowy oraz kierownik komórki organizacyjnej, a znajdują się na niej także dane osoby, która przeprowadziła instruktaż ogólny.
Kartę szkolenia wstępnego przechowuje się w części B akt osobowych pracownika.
Bezpłatny generator karty szkolenia wstępnego pozwala wypełnić i pobrać gotowy dokument zgodny z aktualnym wzorem – bez rejestracji, w wersjach polskiej, angielskiej i ukraińskiej.
Kiedy szkolenie wstępne nie jest wymagane
Zgodnie z art. 2373 § 2 Kodeksu pracy, przeprowadzenia szkolenia wstępnego nie wymaga się, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u tego samego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem kolejnej umowy o pracę – pod warunkiem braku przerwy w zatrudnieniu. Nawet krótka przerwa oznacza konieczność powtórzenia szkolenia.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 2373–2375 (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.);
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy – § 10 (instruktaż ogólny), § 11 (instruktaż stanowiskowy), § 12 (karta szkolenia wstępnego) (tekst pierwotny Dz. U. z 2004 r. Nr 180, poz. 1860; tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1327 z późn. zm.).